İtalyanca Aile Üyeleri: Anne, Baba, Kardeş ve Fazlası

İtalyancada aile la famiglia (la familya) demektir; temel kelimeler madre (anne), padre (baba), fratello (erkek kardeş) ve sorella (kız kardeş). Türkçeden farklı olarak amca ile dayı, hala ile teyze için ayrı kelime yoktur; buna karşılık iyelik sıfatıyla kullanılan aile isimlerinde artikel kuralı biraz özeldir. Aşağıda tüm aile kelimelerini okunuşlarıyla, bu artikel kuralını ve örnek cümleleri bulacaksın.

Çekirdek aile

Okunuşta gli sesine dikkat: Türkçede tam karşılığı yok, dilin ortası damağa değerek söylenen yumuşak bir “ly” gibidir. famiglia, figlio, moglie kelimelerinin hepsinde bu ses var.

papà kelimesinde vurgu son hecededir (papa); aksansız papa “Papa” yani Katolik Kilisesi’nin başı anlamına gelir. Erkek ve kız çocuklardan oluşan karışık bir grup için eril çoğul kullanılır: Ho tre figli “üç çocuğum var” demektir; çocukların hepsinin oğlan olması gerekmez. Aynı şekilde i fratelli hem “erkek kardeşler” hem de karışık “kardeşler” anlamına gelir.

Geniş aile: büyükanne, amca, kuzen

zio kelimesi baştaki z yüzünden “tsio” okunur; bazı bölgelerde “dzio”ya yakın da duyulur. Türkçedeki ayrımları vermek için tarif eklenir: lo zio paterno (baba tarafından amca), lo zio materno (anne tarafından dayı). Aynı mantıkla la nonna paterna babaanne, la nonna materna anneannedir; günlük konuşmada ise çoğunlukla sadece nonna denir ve kim olduğu bağlamdan anlaşılır.

nipote en çok karıştırılan kelimedir: hem torun hem yeğen demektir. “Kardeşimin oğlu” demek istiyorsan il figlio di mia sorella ya da il figlio di mio fratello diyerek netleştirebilirsin.

Evlilikle gelen akrabalar ve üvey aile

gn harfleri birlikte “ny” sesi verir: cognato “konyato”. cognato ve cognata, Türkçedeki kayınbirader, baldız, görümce, yenge ve enişte gibi pek çok ayrımı tek başına karşılar. Fidanzato resmî nişanlı anlamına gelebilir ama günlük konuşmada genellikle ciddi bir ilişkideki sevgili için kullanılır. Sevgiliye söylenecek sözler için İtalyanca sevgi sözleri yazısına bakabilirsin.

Mia madre mi, la mia madre mi? İyelik ve artikel

İtalyancada iyelik sıfatı normalde artikelle kullanılır: la mia casa (benim evim), il tuo libro (senin kitabın). Aile isimlerinde ise tekil ve sade kullanımda artikel düşer:

• mia madre (annem), tuo padre (baban), sua sorella (onun kız kardeşi), nostro zio (amcamız)

Artikelin geri geldiği yaygın durumlar şunlardır:

• Çoğul: i miei genitori (annemle babam), le mie sorelle (kız kardeşlerim).
• loro: la loro madre (onların annesi); loro her zaman artikel alır.
• Küçültme ve sevgi biçimleri: la mia sorellina (küçük kız kardeşim), il mio fratellino.
• Sıfat ekleyince: il mio fratello maggiore (ağabeyim) gibi kullanımlar yaygındır; ancak bu noktada konuşanlar arasında farklılık vardır ve mio fratello maggiore da duyulur.
• mamma ve papà: bu samimi biçimlerle la mia mamma, il mio papà da, mia mamma da kullanılır; bölgeye göre tercih değişir.

Artikellerin genel kuralları için İtalyanca artikeller yazısına göz atabilirsin.

Aileni anlatmak: örnek cümleler

Ailenden bahsederken en çok avere (sahip olmak) ve chiamarsi (adı … olmak) fiillerini kullanırsın. Kendini tanıtma kalıplarının tamamı İtalyanca kendini tanıtma yazısında.

• Hai fratelli o sorelle? (ay fratelli o sorelle) – Kardeşin var mı?
• Ho un fratello e due sorelle. (o un fratello e due sorelle) – Bir erkek kardeşim ve iki kız kardeşim var.
• Sono figlio unico. (sono filyo uniko) – Tek çocuğum. (Konuşan kadınsa: Sono figlia unica.)
• Mia sorella si chiama Elif e ha venticinque anni. (mia sorella si kyama elif e a ventiçinkue anni) – Kız kardeşimin adı Elif, yirmi beş yaşında.
• I miei nonni abitano in campagna. (i myey nonni abitano in kampanya) – Büyükannemle büyükbabam köyde yaşıyor.
• Siamo una famiglia numerosa. (syamo una familya numerosa) – Kalabalık bir aileyiz.
• Mio marito lavora in banca. (mio marito lavora in banka) – Kocam bankada çalışıyor.

Yaşları söylemek için sayılara ihtiyacın olacak; onları İtalyanca sayılar yazısında okunuşlarıyla bulabilirsin. İtalyancada yaş essere ile değil avere ile söylenir: ho trent’anni (o trentanni – otuz yaşındayım), kelimesi kelimesine “otuz yılım var”. numerosa kelimesindeki s standart okunuşta “s”, kuzeyde çoğunlukla “z” sesine yakındır.

Aile kelimelerini kalıcı öğrenmek

Kendi aile ağacını çiz ve her kişinin altına İtalyanca adını yaz: mia madre, mio zio, mia cugina. Sonra her biri için tek cümle kur: adı, yaşı, nerede yaşadığı, ne iş yaptığı. Bir sonraki adımda bu cümlelere renk ve fiil ekleyebilirsin: Mia cugina ha gli occhi verdi (kuzenimin gözleri yeşil). Renkler için İtalyanca renkler, fiil çekimleri için sık kullanılan İtalyanca fiiller yazılarına bakabilirsin; tüm konular İtalyanca öğren sayfasında.

Sık sorulan sorular

İtalyancada amca ve dayı ayrımı var mı?

Ayrı kelime yok; ikisi de zio, hala ve teyze de zia olur. Ayrım gerekirse lo zio paterno (baba tarafından) ya da lo zio materno (anne tarafından) denir, ama günlük konuşmada bu pek kullanılmaz; çoğunlukla isimle söylenir: zio Marco.

Nipote torun mu yeğen mi?

İkisi de. Hangisi olduğu bağlamdan anlaşılır; netleştirmek için il figlio di mio fratello (kardeşimin oğlu) ya da il figlio di mio figlio (oğlumun oğlu) gibi açıklama yapılır.

Neden “la mia madre” değil de “mia madre” deniyor?

Tekil, sade aile isimlerinde iyelik sıfatından önce artikel genellikle kullanılmaz. Çoğulda, loro ile ve küçültme biçimlerinde ise artikel geri gelir: i miei fratelli, la loro zia, la mia nonnina.

Abla ve ağabey için ayrı kelime var mı?

Yok. sorella maggiore (büyük kız kardeş, abla) ve fratello maggiore (ağabey) denir; küçükler için minore ya da konuşmada più piccolo / più piccola kullanılır.