İtalyanca Renkler: Okunuşu, Cinsiyet ve Çoğul Uyumu

İtalyanca renkler sıfat gibi davranır ve çoğu, nitelediği ismin cinsiyetine ve sayısına göre değişir: una macchina rossa (kırmızı bir araba), due macchine rosse (iki kırmızı araba). Ancak blu, rosa, viola gibi bazı renkler hiç değişmez. Aşağıda temel renkleri okunuşlarıyla, uyum kurallarını tablolarla ve renklerle kurulan sık deyimleri bulacaksın.

Temel renkler ve okunuşları

Tablodaki biçimler eril tekildir; sözlükte de renkler bu haliyle geçer. Okunuşta gi ve ci harflerinden sonra bir sesli harf geliyorsa i okunmaz: giallo “callo”, arancione “arançone” olur.

azzurro kelimesindeki çift zz burada “dz” sesine yakındır ve biraz uzatılır; bazı bölgelerde “ts”ye yakın da duyulur. rosso ve rosa arasındaki fark yalnızca bir harf gibi görünse de çift ss belirgin biçimde uzun söylenir. Alfabe ve harflerin okunuşunun tamamı için İtalyanca alfabe ve okunuşu yazısına bakabilirsin.

Blu, azzurro, celeste: mavinin tonları

Türkçede tek kelimeyle “mavi” dediğimiz rengi İtalyanlar genellikle tonuna göre ayırır. Blu koyu ya da tam mavidir: una giacca blu (una cakka blu – lacivert ya da mavi bir ceket). Azzurro gökyüzü mavisidir: il cielo azzurro (il çelo addzurro – mavi gökyüzü). Celeste daha açık, soluk bir mavidir ve bebek kıyafetlerinde sık geçer. Sınırlar kişiden kişiye ve bölgeden bölgeye biraz değişir; “lacivert” için blu scuro ya da blu marino da denir. İtalya milli takımına gli Azzurri denmesi de bu renkten gelir.

Renklerin cinsiyet ve sayı uyumu

Renk sıfatları üç gruba ayrılır. Hangi grupta olduğunu bilirsen doğru eki seçmek kolaylaşır. Artikellerin ve isim cinsiyetinin mantığını İtalyanca artikeller yazısında anlattık.

-o ile bitenler: rosso, nero, bianco, giallo, grigio, azzurro dört biçim alır. bianco çoğulda “k” sesini korumak için bianchi / bianche yazılır.

-e ile bitenler: verde, marrone, arancione, celeste tekilde iki cinsiyette aynıdır, çoğulda -i alır: i pantaloni verdi, le scarpe verdi. arancione sıfatı da genellikle böyle çekilir (scarpe arancioni); kısa biçim arancio ise çoğunlukla değişmeden kullanılır.

Değişmeyenler: blu, yabancı kökenli beige ve bordeaux, ayrıca bir nesnenin ya da çiçeğin adından gelen renkler (rosa = gül, viola = menekşe, lilla, fucsia) genellikle değişmez: le magliette rosa (pembe tişörtler), i fiori viola (mor çiçekler). Konuşmada rosa için çoğul rose biçimini de duyabilirsin, ama yazıda değişmeyen kullanım daha yaygındır.

Açık, koyu ve birleşik renkler

Tonu belirtmek için rengin arkasına chiaro (kyaro – açık) ya da scuro (skuro – koyu) eklenir. Önemli ayrıntı: bu birleşik renkler genellikle değişmez. Una gonna verde chiaro (açık yeşil bir etek), dei pantaloni grigio scuro (koyu gri pantolonlar) denir; verde chiara ya da grigi scuri denmez.

Aynı kural iki rengin birleştiği ifadelerde de geçerlidir: una maglia rosso fuoco (ateş kırmızısı bir kazak), occhi verde acqua (su yeşili gözler). “Kırmızımsı, yeşilimsi” anlamı için -astro ya da -ognolo ekleri kullanılır: rossastro (rossastro – kırmızımsı), verdognolo (verdonyolo – yeşilimsi). Sıfatın yeri de önemli: renkler İtalyancada neredeyse her zaman ismin arkasından gelir, la casa bianca (beyaz ev).

Renk sormak ve söylemek

“Ne renk?” sorusu Di che colore è? (di ke kolore e) diye sorulur; çoğulda Di che colore sono? olur. Mağazada işine yarayacak birkaç kalıp:

• Di che colore è la tua macchina? – È grigia. (di ke kolore e la tua makkina? e grica) – Araban ne renk? – Gri.
• Ce l’ha in blu? (çe la in blu) – Bunun mavisi var mı?
• Preferisco il nero, è più elegante. (preferisko il nero, e pyu elegante) – Siyahı tercih ederim, daha şık.
• Mia figlia ha gli occhi azzurri. (mia filya a lyi okki addzurri) – Kızımın gözleri mavi.
• Ho comprato due camicie bianche e una cravatta rosa. (o komprato due kamiçe byanke e una kravatta rosa) – İki beyaz gömlek ve pembe bir kravat aldım.
• Il mio colore preferito è il verde. (il mio kolore preferito e il verde) – En sevdiğim renk yeşil.

Son cümledeki gibi renk isim olarak kullanıldığında artikel alır ve eril olur: il rosso, il verde, il blu. İtalyancada h harfi okunmaz; ho “o”, ha “a” diye söylenir. Fiillerin çekimi için sık kullanılan İtalyanca fiiller yazısına bakabilirsin.

Renklerle kurulan sık deyimler

Un giallo ifadesi, eskiden polisiye kitap dizilerinin sarı kapaklarla basılmasından gelir. Sono al verde, non posso uscire stasera. (sono al verde, non posso uşire stasera) – Beş parasızım, bu akşam çıkamam.

Renkleri aile ve kıyafet kelimeleriyle birleştirerek pratik yapmak için İtalyanca aile üyeleri yazısındaki kelimelerle cümle kurabilirsin. Başlangıç kelimelerinin tamamı İtalyanca A1 kelimeler listesinde, diğer konular İtalyanca öğren sayfasında.

Sık sorulan sorular

İtalyancada renkler ismin önüne mi arkasına mı gelir?

Neredeyse her zaman arkasına: una borsa nera (siyah bir çanta). Şiirsel ya da edebi metinlerde öne geldiği örnekler olsa da günlük konuşmada renkleri ismin arkasına koymak doğru tercihtir.

Rosa ve viola neden çoğulda değişmez?

Çünkü aslında birer isimdir: rosa gül, viola menekşe demektir ve renk anlamı bu çiçeklerden gelir. İsimden türeyen renkler genellikle değişmeden kullanılır. Konuşmada çoğul biçimler zaman zaman duyulsa da yazıda değişmeyen kullanım daha güvenlidir.

Mavi için blu mu azzurro mu demeliyim?

Koyu ya da tam mavi için blu, gökyüzü gibi açık mavi için azzurro daha doğal olur. Göz rengi için genellikle occhi azzurri denir. Kesin bir sınır yok; emin değilsen blu çoğu durumda anlaşılır.

Kahverengi için marrone dışında kelime var mı?

Var. Saç ve göz rengi için genellikle castano (kastano – kestane rengi) kullanılır: capelli castani (kapelli kastani – kumral saç). Marrone ise eşya ve kıyafet için daha yaygındır.