İtalyanca Alfabe ve Okunuşu: Harf Harf Rehber

İtalyanca alfabe 21 harften oluşur; j, k, w, x ve y yalnızca yabancı kökenli kelimelerde görünür. İtalyanca büyük ölçüde yazıldığı gibi okunur ve Türkçe konuşanlar için seslerin çoğu tanıdıktır. Bilmen gereken asıl şey c, g, sc, gn, gli ve z’nin hangi harften önce nasıl okunduğu; onları aşağıdaki tabloda topladık.

21 harf ve adları

Harf adlarını bilmek, adını ya da e-posta adresini kodlarken çok işe yarar: Come si scrive? (kome si skrive) – Nasıl yazılıyor?

Yabancı harfler: J i lunga (i lunga), K cappa (kappa), W doppia vu (doppya vu), X ics (iks), Y ipsilon veya i greca (ipsilon / i greka). Bunlar il jazz, il kiwi, il weekend, lo yogurt gibi ödünç kelimelerde geçer.

İtalyancada Türkçedeki ç, ş, ğ, ı, ö, ü harfleri yok. Ama ç ve ş sesleri var; sadece başka harf gruplarıyla yazılıyor.

C ve G: arkasından gelen harfe bakar

İtalyanca okunuşun anahtarı bu iki harf. Arkasından gelen ünlüye göre sert ya da yumuşak okunurlar.

Mantığı şöyle özetleyebilirsin: h, c ve g’yi sertleştirir; i, onları yumuşatır. Chi “ki”, ci “çi”; ghi “gi”, gi “ci”.

Özel harf grupları: gn, gli, sc, qu

Gli sesi Türkçede birebir yok. “Ly” diye okumak anlaşılır olur ama gerçek ses, dilin ortasını damağa yaslayarak çıkan yumuşak bir l. İspanyolcadaki “ll”ye ya da Portekizcedeki “lh”ye benzer. Bu sesi en iyi bir İtalyan’ın figlio ve famiglia deyişini dinleyerek öğrenirsin.

Z, S, H ve R

• Z iki türlü okunur: “ts” (pizza – pittsa, grazie – gratsiye) ya da “dz” (zero – dzero, zanzara – dzandzara, sivrisinek). Hangisinin kullanılacağı kelimeye ve bölgeye göre değişir; kelimeyi duyarak öğrenmek en iyisi.
• S çoğu zaman Türkçedeki s gibidir: sole (sole – güneş). Standart okunuşta casa “kasa” diye okunur. Kuzey İtalya’da iki ünlü arasındaki s çoğu zaman “z”ye yakın söylenir, yani “kaza” diye de duyabilirsin; ikisi de anlaşılır.
• H hiç okunmaz: ho (o – sahibim), hotel (otel). Sadece c ve g’yi sertleştirmek için kullanılır.
• R dil ucuyla, hafifçe titreterek söylenir; Türkçedeki r’ye çok yakın. Çift rr‘de titreşim uzar: terra (terra – toprak).

Çift ünsüzler anlamı değiştirir

İtalyancada çift yazılan ünsüz, gerçekten daha uzun ve vurgulu söylenir; Türkçedeki “elli”, “anne” gibi. Bunu atlarsan bazen bambaşka bir kelime söylemiş olursun.

Vurgu ve aksan işaretleri

İtalyanca kelimelerin çoğunda vurgu sondan bir önceki hecededir: a-MI-co, ra-GAZ-zo. Ama bazı kelimelerde sondan üçüncü heceye kayar: TA-vo-lo (masa), MAC-chi-na (araba), TE-le-fo-no. Bunlar için kural yok, kulakla öğrenilir.

Vurgu son hecedeyse bu yazıda aksanla gösterilir: città (çitta – şehir), caffè (kaffe), perché (perke), università (universita), però (pero – ama), più (piyu – daha). Aksan bazen tek başına anlamı değiştirir: e (ve) – è (-dır), da (-den) – dà (verir), si (kendini) – sì (evet).

Ünlüler net ve kısa okunur; Türkçedeki gibi kelime sonunda yutulmaz. E ve o harflerinin açık ve kapalı okunuşları var (è açık, é kapalı) ama başlangıçta bu fark anlaşılırlığı etkilemez.

Okuma pratiği

Kuralları öğrendikten sonra şu cümleleri sesli oku, sonra okunuşla karşılaştır:

• Ciao, mi chiamo Chiara e ho cinque gatti. (çao, mi kyamo kyara e o çinkue gatti) – Selam, adım Chiara ve beş kedim var.
• Mio figlio mangia gli gnocchi. (mio filyo manca lyi nyokki) – Oğlum gnocchi yiyor.
• La scuola è vicino alla chiesa. (la skuola e viçino alla kyeza) – Okul kilisenin yakınında.
• Ogni giorno bevo un succo di pesca. (onyi corno bevo un sukko di peska) – Her gün bir şeftali suyu içerim.

Okuma kurallarını oturttuysan kelime öğrenmeye geçme zamanı: en çok kullanılan 100 İtalyanca kelime ve İtalyanca A1 kelimeler listeleri okunuşlarıyla hazır. Ne kadar sürede ilerleyeceğini merak ediyorsan İtalyanca kaç ayda öğrenilir yazısına bak; tüm konular İtalyanca öğren sayfasında.

Sık sorulan sorular

İtalyanca alfabede kaç harf var?

21 harf. J, K, W, X ve Y ise yalnızca yabancı kökenli kelimelerde kullanılır; onlarla birlikte 26 harf sayılır.

İtalyanca yazıldığı gibi mi okunur?

Büyük ölçüde evet. c, g, sc, gn, gli ve z kurallarını öğrendiğinde hemen her kelimeyi doğru okursun. Belirsiz kalan başlıca nokta vurgunun hangi hecede olduğu ve z’nin “ts” mi “dz” mi okunduğu.

“Ciao” neden “çiao” değil “çao” okunuyor?

Çünkü ci + ünlü grubunda i harfi sadece c’yi yumuşatmak için yazılır, ayrıca okunmaz. Aynı kural gia, gio, giu ve scia, scio için de geçerli.

Türkler için en zor İtalyanca ses hangisi?

Genellikle gli ve çift ünsüzler. Gli için dinleyip taklit etmek, çift ünsüzler için de kelimeyi biraz abartarak uzatmak işe yarar.