İspanyolca Vücut Bölümleri: 24 Kelime ve Me Duele Kalıbı
İspanyolcada vücut bölümlerini söylerken çoğunlukla iyelik yerine artikel kullanırsın: Me duele la cabeza “başım ağrıyor” demektir, “benim başım” için mi gerekmez. Bu yazıda 24 temel vücut kelimesini artikeli ve okunuşuyla, doktorda ve günlük hayatta işine yarayacak kalıplarla birlikte bulacaksın. En sık hata, la mano gibi sonu -o ile biten ama dişil olan kelimelerde yapılır; bunu da aşağıda ayrıca göreceksin.
Baş ve yüz kelimeleri
Önce yüz çevresindeki 12 kelimeyle başla. Tabloda artikeli kelimeden ayrı yazdık; ezberlerken ikisini birlikte söylemek (la boca, el ojo) cinsiyeti kalıcı kılar.
| Kelime | Artikel | Türkçe | Okunuş (artikelsiz, yaklaşık) |
|---|---|---|---|
| cabeza | la | baş | ka-BE-sa (İspanya: -θa) |
| pelo | el | saç, kıl | PE-lo |
| cara | la | yüz | KA-ra |
| ojo | el | göz | O-ho (j: boğazdan, güçlü h) |
| nariz | la | burun | na-RİS (İspanya: -θİS) |
| boca | la | ağız | BO-ka |
| oreja | la | kulak (dış kulak) | o-RE-ha (j: güçlü h) |
| oído | el | işitme, iç kulak | o-İ-do |
| diente | el | diş | Dİ-en-te |
| lengua | la | dil | LEN-gua |
| cuello | el | boyun | KUE-yo (ll: bölgeye göre y/j) |
| garganta | la | boğaz | gar-GAN-ta (g: sert, kalın g) |
Okunuş sütunu Latin Amerika ve genel standarda yakındır. İspanya’nın büyük bölümünde c (e/i’den önce) ve z “θ” sesiyle, yani dişlerin arasından İngilizce “think” gibi söylenir; Latin Amerika’da ve Endülüs gibi bazı bölgelerde ise s’ye yakındır. Cabeza‘yı ikisi de “doğru” söyler. Ojo ve oreja‘daki j Türkçedeki h’den biraz daha boğazdan çıkar; garganta‘daki g ise a’dan önce olduğu için sert g’dir.
Küçük ama önemli bir fark: la oreja kulağın dış, görünen kısmıdır; el oído işitme duyusunu ve iç kulağı anlatır. Kulak ağrısında genellikle me duele el oído dersin.
Gövde, kol ve bacak kelimeleri
İkinci tabloda boyundan ayağa kadar olan 12 kelime var.
| Kelime | Artikel | Türkçe | Okunuş (artikelsiz, yaklaşık) |
|---|---|---|---|
| hombro | el | omuz | OM-bro (h okunmaz) |
| brazo | el | kol | BRA-so (İspanya: -θo) |
| mano | la | el | MA-no |
| dedo | el | parmak | DE-do |
| pecho | el | göğüs | PE-ço |
| espalda | la | sırt | es-PAL-da |
| estómago | el | mide, karın | es-TO-ma-go |
| barriga | la | karın (günlük) | ba-Rİ-ga |
| pierna | la | bacak | PİER-na |
| rodilla | la | diz | ro-Dİ-ya (ll: bölgeye göre y/j) |
| pie | el | ayak | PİE |
| corazón | el | kalp | ko-ra-SON (İspanya: -θon) |
Barriga günlük dilde karın demektir ve rahat bir tondadır; estómago hem mide hem karın bölgesi için kullanılır, doktorda daha nötr durur. Pie ayak bileğinden aşağısıdır, pierna ise bacak. “Ayak parmağı” için dedo del pie dersin, el parmağı için sadece dedo da çoğu zaman yeter.
Artikel ve cinsiyet: la mano, el brazo
Kelime sonuna bakmak iyi bir başlangıçtır: -o ile bitenler çoğunlukla eril (el brazo, el dedo, el pecho), -a ile bitenler çoğunlukla dişildir (la boca, la pierna, la espalda). Ama bu bir ezber kalıbı değil, eğilimdir. La mano -o ile bitmesine rağmen dişildir; el corazón ve el cuello gibi kelimeler ile la nariz gibi ünsüzle bitenlerin cinsiyetini ise tek tek öğrenmek gerekir.
Çoğulda artikel de değişir: los ojos, las manos, los pies, las narices (z, c olur). Artikellerin genel mantığını İspanyolca artikeller yazısında ayrıca bulabilirsin.
Me duele la cabeza: ağrı söyleme
Ağrıyan yeri söylemek için doler (ağrımak) fiilini kullanırsın. Yapı gustar‘a benzer: ağrıyan şey fiilin öznesidir, kişi ise me, te, le gibi bir zamirle gösterilir. Bu yüzden ağrıyan şey tekilse duele, çoğulsa duelen olur. Fiilin o → ue değişimine (doler → duele) dikkat et. Aynı mantığı gustar fiili yazısında görebilirsin.
- Me duele la cabeza. (Başım ağrıyor.) Okunuş: me DUE-le la ka-BE-sa
- Me duelen los pies. (Ayaklarım ağrıyor.) Okunuş: me DUE-len los PİES
- ¿Te duele la espalda? (Sırtın ağrıyor mu?) Okunuş: te DUE-le la es-PAL-da
- Le duele el estómago. (Onun/sizin karnınız ağrıyor.) Okunuş: le DUE-le el es-TO-ma-go
- Me duele la garganta. (Boğazım ağrıyor.) Okunuş: me DUE-le la gar-GAN-ta
Alternatif bir kalıp da tener dolor de + vücut bölümüdür: Tengo dolor de cabeza (Başım ağrıyor / baş ağrım var). Burada artikel yoktur, çünkü dolor de cabeza çoğunlukla bir bütün olarak kullanılır.
İyelik yerine artikel: me lavo las manos
Türkçede “ellerimi yıkıyorum” derken iyelik eki kullanırız. İspanyolcada kişi zaten me ile belli olduğunda vücut bölümü çoğunlukla artikelle gelir; mis manos demek gerekmez, bağlama göre yapay kaçabilir.
- Me lavo las manos. (Ellerimi yıkıyorum.) Okunuş: me LA-vo las MA-nos
- Me cepillo los dientes. (Dişlerimi fırçalıyorum.) Okunuş: me se-Pİ-yo los Dİ-en-tes (İspanya: θe-)
- Me rompí el brazo. (Kolumu kırdım.) Okunuş: me rom-Pİ el BRA-so
- Levanta la mano. (Elini kaldır.) Okunuş: le-BAN-ta la MA-no (v sesi [b]’ye yakındır)
- Abre la boca. (Ağzını aç.) Okunuş: A-bre la BO-ka
Tarif ederken ise genellikle tener kullanılır: Tengo el pelo largo (Saçım uzun), Ella tiene los ojos verdes (Onun gözleri yeşil). Eğer vurgulamak ya da karşılaştırmak istiyorsan iyelik de kullanılır (Mis manos están frías, las tuyas no), ama günlük konuşmanın çoğunda artikel yeterlidir.
Mini alıştırma: boşlukları doldur
Doğru artikeli (el, la, los, las) yaz. Cevaplar listenin altında.
- Me duele ___ cabeza.
- Me duelen ___ pies.
- Tengo ___ ojos marrones.
- Levanta ___ mano derecha.
- Me lavo ___ manos.
- Me duele ___ estómago.
Şimdi Türkçeden İspanyolcaya çevir: (7) “Dizim ağrıyor.” (8) “Kulaklarım ağrıyor.”
Cevaplar: 1. la · 2. los · 3. los · 4. la · 5. las · 6. el · 7. Me duele la rodilla. · 8. Me duelen las orejas. (iç kulak ağrısı için Me duelen los oídos da denir.)
Sık yapılan hatalar
- Mi cabeza duele gramer olarak yanlış değildir ama günlük konuşmada me duele la cabeza çok daha doğal durur.
- Ağrıyan yer çoğulken duele demek: me duele los pies yerine me duelen los pies.
- La mano yerine el mano demek.
- Ojo‘daki j’yi Türkçedeki j ya da y gibi değil, güçlü bir h gibi söylemek.
Günlük kalıpların geri kalanı için İspanyolca A1 kelimeler, aile kelimeleri için aile üyeleri yazısına, tüm İspanyolca yazılara ise İspanyolca öğren sayfasına bakabilirsin.
Sık sorulan sorular
İspanyolcada vücut bölümlerinin önüne neden mi/tu koymuyoruz?
Sahibi cümleden zaten anlaşıldığında İspanyolca çoğunlukla artikel kullanır: Me lavo las manos. İyelik sıfatı yasak değildir; vurgu ya da karşılaştırma gerektiğinde kullanılır.
Doktorda “nerem ağrıyor” diye nasıl sorarlar?
Sık duyacağın soru ¿Dónde le duele? (resmî) ya da ¿Dónde te duele? (samimi) olur. Cevap olarak Me duele aquí (Burası ağrıyor) diyip yeri göstermek de işe yarar.
Pie ile pierna arasındaki fark nedir?
El pie ayaktır, la pierna bacak. “Ayak bileği” el tobillo, “bilek” la muñeca olur.
Okunuş sütunundaki İspanya ve Latin Amerika farkı ne?
Temel fark e/i’den önceki c ve z seslerinde. İspanya’nın büyük bölümünde “θ”, Latin Amerika’da çoğunlukla “s” duyulur. Ll sesi de bölgeye göre y ya da j’ye yakın olabilir; bu yüzden okunuşlar “yaklaşık”tır.
Bu kelimeleri nasıl kalıcı ezberlerim?
Kelimeyi artikeliyle birlikte söyle, günde 5-6 kelimeyle başla ve her kelimeyi kısa bir cümleye koy: ağrıyan yeri anlat, bir gün sonra tabloya bakmadan tekrar et. Süre kişiden kişiye değişir.
