İspanyolca Aile Üyeleri: Anneden Kayınvalideye

İspanyolca aile üyeleri birkaç temel kelimeyle başlar: la madre (anne), el padre (baba), el hermano / la hermana (erkek / kız kardeş), el abuelo / la abuela (dede / babaanne-anneanne). Kelimelerin çoğu -o ile erkeği, -a ile kadını gösterir. Bu yazıda çekirdek aileden akrabalara, evlilikle gelen kayınvalide ve gelin gibi kelimelere kadar hepsini okunuşları ve örnek cümleleriyle topladık.

Çekirdek aile: anne, baba ve kardeşler

Okunuşları Latin Amerika telaffuzuyla verdik. h İspanyolcada okunmaz (hermano = er-ma-no); j ise gırtlaktan gelen sert bir h sesidir, Türkçede tam karşılığı olmadığı için “h” ile gösterdik (hijo = i-ho). ñ “ny” gibi okunur.

İspanyolcada abla ve ağabey için ayrı kelime yok; mayor (büyük) ve menor (küçük) eklenir. İkizler için İspanya’da genellikle tek yumurta ikizlerine gemelos, çift yumurta ikizlerine mellizos denir; Latin Amerika’nın birçok yerinde ise gemelos iki durum için de kullanılır.

Los padres neden “anne-baba” demek? Eril çoğul kuralı

İspanyolcada karışık bir grup (kadın + erkek) genellikle eril çoğulla anlatılır. Bu yüzden los padres çoğu zaman “babalar” değil “anne-baba” anlamına gelir; los hermanos hem “erkek kardeşler” hem de “kardeşler (kız ve erkek)” olabilir. Hangisi olduğu bağlamdan anlaşılır. Grupta yalnız kadınlar varsa dişil çoğul kullanılır: mis hermanas (kız kardeşlerim).

• Tengo dos hermanos: un chico y una chica. (ten-go dos er-ma-nos un çi-ko i u-na çi-ka) – İki kardeşim var: bir erkek, bir kız.
• Mis padres viven en Estambul. (mis pa-dres bi-ben en es-tam-bul) – Annemle babam İstanbul’da yaşıyor.

Sık yapılan bir hata: los parientes “ebeveynler” değil, “akrabalar” demektir. İngilizcedeki parents kelimesine benzediği için karıştırılır.

Büyükanne, dede ve diğer akrabalar

Türkçedeki amca–dayı ve hala–teyze ayrımı İspanyolcada tek kelimeyle yapılmaz; hepsi tío ya da tíadır. Ayrım gerekiyorsa taraf belirtilir: mi tío por parte de padre (baba tarafından amcam), mi tía por parte de madre (anne tarafından teyzem). Aynı durum dede ve babaanne/anneanne için de geçerli: mi abuela materna (anneannem), mi abuela paterna (babaannem).

Not: İspanya’da tío / tía gençler arasında “ahbap, kanka” anlamında samimi hitap olarak da kullanılır: ¿Qué pasa, tío? Bu kullanım Latin Amerika’da pek yaygın değildir.

Evlilikle gelen akrabalar: kayınvalideden gelin ve damada

Cuñado hem eşin erkek kardeşi hem de kız kardeşinin kocası için kullanılır; cuñada da eşin kız kardeşi ya da erkek kardeşinin karısıdır. Bacanak ve elti için concuñado / concuñada kelimeleri var, ama günlük konuşmada birçok kişi bunlara da kısaca cuñado / cuñada der. Mujer kelimesi “kadın” demektir; mi mujer dendiğinde ise “karım” anlaşılır.

• Mi suegra cocina muy bien. (mi sue-gra ko-si-na muy bien) – Kayınvalidem çok iyi yemek yapar.
• Mi cuñado vive en Valencia. (mi ku-nya-do bi-be en ba-len-sia) – Kayınbiraderim / eniştem Valencia’da yaşıyor.

Üvey aile ve medeni hâl

Türkçede “üvey kardeş” tek kelimedir; İspanyolcada ayrım yapılır. Günlük dilde hermanastro bazen yarı kardeş için de kullanılır, ama standart ayrım tablodaki gibidir. Medeni hâl için genellikle estar kullanılır (Estoy casada, Evliyim), ser ile söylemek de yanlış sayılmaz: Soy soltero (Bekârım).

Ailen hakkında konuşmak: soru ve cevaplar

Aileni anlatırken sahiplik sıfatları gerekir: mi / mis (benim), tu / tus (senin), su / sus (onun, sizin), nuestro / nuestra (bizim). Tekil kelimeyle mi, çoğulla mis kullanılır: mi hermano, mis hermanos. Sayılar için İspanyolca sayılar yazısına bakabilirsin.

• ¿Tienes hermanos? (tie-nes er-ma-nos) – Kardeşin var mı?
• No, soy hija única. (no soy i-ha u-ni-ka) – Hayır, tek çocuğum. (Erkek konuşursa: hijo único.)
• ¿Cuántos sois en tu familia? (kuan-tos soys en tu fa-mi-lia) – Ailende kaç kişisiniz? (Latin Amerika’da: ¿Cuántos son…?)
• Somos cinco: mis padres, mi hermana, mi abuela y yo. (so-mos sin-ko mis pa-dres mi er-ma-na mi a-bue-la i yo) – Beş kişiyiz: annemle babam, kız kardeşim, büyükannem ve ben.
• Mi hermano mayor tiene dos hijos. (mi er-ma-no ma-yor tie-ne dos i-hos) – Ağabeyimin iki çocuğu var.
• Mi prima es mayor que yo. (mi pri-ma es ma-yor ke yo) – Kuzenim benden büyük.
• Me llevo muy bien con mis abuelos. (me ye-bo muy bien kon mis a-bue-los) – Büyükannem ve büyükbabamla çok iyi anlaşırım.

Kısa bir tanıtım metninde aileni de anlatmak istersen İspanyolca kendini tanıtma yazısındaki kalıplarla birleştir. Ailendekilerin ne iş yaptığını söylemek için İspanyolca meslekler listesi işine yarar; daha fazla temel kelime için İspanyolca A1 kelimeler yazısına, tüm yazılar için İspanyolca öğren sayfasına göz at.

Sık sorulan sorular

İspanyolcada amca ile dayı nasıl ayırt edilir?

İkisi de tíodur. Ayrım gerekirse “por parte de padre” (baba tarafından) ya da “por parte de madre” (anne tarafından) eklenir. Günlük konuşmada çoğu zaman bağlam yeterli olur ve ayrım yapılmaz.

Mamá ve madre arasındaki fark nedir?

Madre daha resmî ve genel bir kelimedir; mamá günlük konuşmada, özellikle kişi kendi annesinden söz ederken ya da ona seslenirken kullanılır. Vurgu son hecededir: ma-MA; standart yazımda aksan işareti konur (mamá, papá). Bazı Latin Amerika ülkelerinde günlük konuşmada vurgunun ilk heceye kaydığı da duyulur.

Los hijos her zaman erkek çocuklar mı demek?

Hayır. Karışık bir grup için eril çoğul kullanıldığından los hijos genellikle “çocuklar” demektir. Yalnız erkek çocukları kastetmek istersen hijos varones denebilir; yalnız kız çocuklar için hijas kullanılır.

Kayınvalide için suegra dışında bir kelime var mı?

Standart ve her yerde anlaşılan kelime suegradır. Bazı bölgelerde şakacı ya da bölgesel karşılıklar duyulabilir, ama başlangıç için suegra ve suegro yeterlidir; ikisi birlikte los suegros olur.