İspanyolca Artikeller: El, La, Un, Una ve 8 Soruluk Test
İspanyolcada belirli artikeller el, la, los, las, belirsiz artikeller un, una, unos, unas‘tır; hangisini seçeceğin ismin cinsiyetine (eril/dişil) ve sayısına bağlıdır: el libro, la mesa, unos libros, unas mesas. -o ile biten isimler çoğunlukla eril, -a ile bitenler çoğunlukla dişildir, ama önemli istisnalar var: el día, el problema, la mano. Bir de vurgulu a ile başlayan dişil isimler tekilde el alır: el agua fría.
Artikel tablosu: 8 biçim
Türkçede artikel yok, bu yüzden ilk haftalarda en çok unutulan şey bu küçük kelimeler. Önce tabloyu otur, sonra kullanım farklarına geç:
| Eril tekil | Dişil tekil | Eril çoğul | Dişil çoğul | |
|---|---|---|---|---|
| Belirli (o / şu bilinen) | el libro | la mesa | los libros | las mesas |
| Belirsiz (bir / birkaç) | un libro | una mesa | unos libros | unas mesas |
- El libro está en la mesa. (el lib-ro es-ta en la me-sa) – Kitap masanın üstünde. (Hangi kitap olduğunu biliyoruz.)
- Tengo un libro en español. (ten-go un lib-ro en es-pa-nyol) – İspanyolca bir kitabım var.
- Cuesta unos veinte euros. (kues-ta u-nos bein-te eu-ros) – Yaklaşık yirmi euro tutuyor. (Unos / unas sayı önünde “yaklaşık” anlamı katar.)
Okunuşları Latin Amerika telaffuzuyla, yaklaşık olarak verdik. İspanya’nın büyük bölümünde z ve ce/ci peltek söylenir (İngilizcedeki th sesine yakın; cabeza → ka-be-θa). ll çoğu yerde “y” gibi okunur, h okunmaz.
İsmin cinsiyetini sondan tahmin etmek
Cinsiyet her zaman mantıklı değildir ama ismin sonu çoğu zaman güçlü bir ipucu verir. Yeni kelimeyi her zaman artikeliyle birlikte öğrenmek (sadece “casa” değil, “la casa”) en güvenli yoldur.
| Son ek | Çoğunlukla | Örnek | Sık istisna |
|---|---|---|---|
| -o | eril | el vaso (bardak) | la mano (el), la foto, la moto (kısaltma) |
| -a | dişil | la casa (ev) | el día (gün), el mapa (harita) |
| -ma (Yunanca kökenli) | eril | el problema, el idioma, el tema | la cama, la forma (Yunanca kökenli değil) |
| -ción, -sión | dişil | la canción (şarkı), la televisión | – |
| -dad, -tad, -tud | dişil | la ciudad, la libertad, la actitud | – |
| -aje | eril | el viaje (yolculuk), el mensaje | – |
| -or | çoğunlukla eril | el color, el amor | la flor (çiçek) |
| -e veya ünsüz | ipucu zayıf | el coche (araba), la noche (gece), el árbol, la sal | tek tek öğrenilir |
Meslekler ve kişiler çoğunlukla iki biçimlidir: el profesor / la profesora, el estudiante / la estudiante (aynı kelime, artikel değişir). Ayrıntı için İspanyolca meslekler yazısına bakabilirsin.
El agua kuralı ve al / del birleşmeleri
Vurgusu ilk hecedeki a (ya da okunmayan h’den sonraki a) sesine düşen dişil tekil isimler, söyleyişi kolaylaştırmak için el ve genellikle un alır. İsim yine dişildir; sıfat da dişil kalır:
- El agua está fría. (el a-gua es-ta fri-a) – Su soğuk. (fría, dişil)
- Las aguas – çoğulda la geri döner.
- Tengo mucha hambre. (ten-go mu-cha am-bre) – Çok açım. (el hambre ama “mucha”)
- un aula grande (un au-la gran-de) – büyük bir sınıf
Vurgu ilk hecede değilse kural işlemez: la amiga, la abeja (arı).
İkinci önemli kural: a + el = al, de + el = del. Bu birleşme zorunludur:
- Voy al cine. (boy al si-ne) – Sinemaya gidiyorum.
- Vengo del trabajo. (ben-go del tra-ba-ho) – İşten geliyorum.
Birleşme yalnızca artikel el ile olur; la, los, las ile olmaz (a la playa, de los niños). Artikel bir özel ismin parçasıysa yazıda genellikle birleştirilmez: Viajo a El Salvador. Zamir olan él (o) ile de birleşmez: Es el coche de él. (Onun arabası.)
Türkçede olmayan yerlerde artikel
Türkçe düşünen biri için asıl zorluk, artikelin “gerekmeyecekmiş gibi” göründüğü yerlerdir. Sık durumlar:
- Genel konuşurken: Me gusta el café. (me gus-ta el ka-fe) – Kahveyi severim. Los perros son fieles. – Köpekler sadıktır. Gustar ile kurulan yapılar için gustar fiili yazısına bakabilirsin.
- Günler: El lunes tengo un examen. (el lu-nes ten-go un ek-sa-men) – Pazartesi sınavım var. Los lunes voy al gimnasio. (los lu-nes boy al him-na-sio) – Pazartesileri spor salonuna giderim.
- Saat: Es la una. Son las tres. (es la u-na, son las tres) – Saat bir. Saat üç.
- Vücut ve kıyafet: iyelik yerine çoğunlukla artikel: Me duele la cabeza. (me due-le la ka-be-sa) – Başım ağrıyor. Me lavo las manos. – Ellerimi yıkıyorum.
- Unvanlar: biri hakkında konuşurken artikel var, doğrudan hitapta yok: La señora López no está. – López Hanım burada değil. Buenos días, señora López. – Günaydın López Hanım.
Artikel kullanılmayan yaygın durumlar
- Ser + meslek / milliyet (sıfatsız): Mi madre es profesora. (mi mad-re es pro-fe-so-ra) – Annem öğretmen. Sıfat eklenince belirsiz artikel çoğunlukla geri gelir: Es una profesora excelente. (Mükemmel bir öğretmen.)
- Belirsiz miktar: No como carne. (no ko-mo kar-ne) – Et yemem. ¿Hay leche? (ay le-che) – Süt var mı?
- Bazı tener kalıpları: ¿Tienes coche? (tie-nes ko-che) – Araban var mı? Belirli bir araba anlatırken artikel gelir: Tengo un coche rojo.
- Dil adları, hablar / estudiar ile: Hablo español. Ama özne olunca artikel gelir: El español es bonito. (el es-pa-nyol es bo-ni-to) – İspanyolca güzel bir dil.
- Ülkelerin çoğu: España, México, Argentina. Bazılarında artikel adın parçasıdır (El Salvador), bazılarında isteğe bağlıdır (Estados Unidos ya da los Estados Unidos).
Bir de nötr lo var; isim değil sıfat ya da fikirle kullanılır: Lo bueno es que hay tiempo. (lo bue-no es ke ay tiem-po) – İşin iyi yanı, zaman var. Yeni başlayanların bilmesi gereken temel kelimeleri artikelleriyle birlikte İspanyolca A1 kelimeler listesinde topladık.
Mini test: 8 boşluk
Boşluğa uygun artikeli yaz; artikel gerekmiyorsa “–” koy. Cevaplar aşağıda.
- ___ problema es serio.
- Necesito ___ mesa nueva.
- Voy ___ supermercado. (a + artikel)
- ___ agua del mar está fría.
- Son ___ cinco y media.
- Mi hermano es ___ médico.
- Me duele ___ mano.
- ___ canción es preciosa.
Cevaplar: 1. El (Yunanca kökenli -ma, eril) · 2. una · 3. al (a + el) · 4. El (vurgulu a ile başlayan dişil isim; del = de + el) · 5. las (saat) · 6. – (ser + sıfatsız meslek) · 7. la (mano dişil, iyelik yerine artikel) · 8. La (-ción dişil).
Artikeli öğrendikten sonra cümle kurmaya geçmek için İspanyolca şimdiki zaman yazısındaki çekim tablolarına göz at; tüm konular İspanyolca öğren sayfasında.
Sık sorulan sorular
İspanyolcada nötr artikel var mı?
İsimler için yok; her isim eril ya da dişildir. Lo nötr artikel olarak sıfatların ve bazı ifadelerin önünde kullanılır: lo importante (önemli olan), lo mismo (aynı şey).
El agua neden “el” alıyor, eril mi?
Hayır, agua dişildir. Vurgulu a ile başladığı için tekilde el alır; bu söyleyişle ilgili bir kuraldır. Sıfat dişil kalır (el agua fría) ve çoğulda la geri gelir (las aguas).
Kelimenin cinsiyetini bilmiyorsam ne yapmalıyım?
Önce ismin sonuna bak (-ción, -dad dişil; -aje eril gibi). Emin değilsen sözlüğe bak: çoğu sözlük ismin yanında m. (masculino) ya da f. (femenino) yazar. Konuşurken yanlış artikel kullanmak çoğu zaman anlaşılmayı engellemez, düzelterek ilerleyebilirsin.
Un ve uno farkı nedir?
Un eril bir ismin önünde kullanılır: un amigo. İsim söylenmediğinde ya da sayarken uno kullanılır: ¿Quieres un café? – Sí, uno. (Kahve ister misin? – Evet, bir tane.)
Doruk, Lemon Online'da dil eğitmenidir ve 7 yıllık öğretim deneyimine sahiptir.