Belçika’da yasal olarak yaşamak isteyenler için oturum izni süreci büyük önem taşır. Öğrencilerden çalışanlara, aile birleşimi isteyenlerden uzun süreli yerleşmeyi düşünenlere kadar farklı oturum türleri mevcuttur. Bu rehberde Belçika oturum izni türlerini ve başvuru süreçlerini detaylı şekilde öğrenebilirsiniz.
Belçika’da eğitim almak isteyen uluslararası öğrencilerin, ülkede yasal olarak kalabilmek için öğrenci oturum izni alması gerekir. Bu izin genellikle yükseköğrenim için geçerlidir ve başvuru süreci, kabul edilen okuldan alınan resmi kabul belgesiyle başlar. Öğrenci oturum izni başvurusunda belge olarak pasaport, okuldan alınan kabul mektubu, geçim masraflarını karşılayabileceğinizi gösteren finansal belgeler ve sağlık sigortası gereklidir. Verilen oturum izni, akademik yıl boyunca geçerli olur ve her yıl yenilenmesi gerekir. Eğitim süresi boyunca sınırlı ölçüde çalışma izni de sağlayabilir. Belçika’daki öğrenci oturum izni, başvuru yapacak kişiler için bazı avantajlar sunarken, oturumun devamlılığı öğrencilik statüsüne ve başarılı akademik ilerlemeye bağlıdır. Oturum süresi sona erdiğinde kişinin ülkeyi terk etmesi ya da statüsünü değiştirmesi gerekir.
Belçika’da çalışmak isteyen kişiler için çalışma amaçlı oturum izni gereklidir. Belçika’da farklı iş kategorilerine göre düzenlenmiş çeşitli çalışma izinleri bulunur. En yaygın türlerden biri, işverenin başvurduğu ve yabancı çalışana verilen çalışma iznine dayalı oturum hakkıdır. Bu süreçte işverenin, kişinin niteliklerini ve pozisyona uygunluğunu belgelemesi gerekir. Başvurular genellikle iş sözleşmesi, mesleki yeterlilik belgeleri ve geçerli pasaportla yapılır. Kimi durumlarda bölgeden bölgeye farklılık gösteren kurallara tabi olunabilir. Flamanya, Valonya ve Brüksel bölgelerindeki uygulamalar arasında prosedür farkları olabilir. Oturum izni ilk etapta süreli olarak verilir ancak kişinin iş akdi ve yasal koşulları devam ettiği sürece uzatılabilir. Belçika’da uzun süreli çalışmış kişiler daha sonra kalıcı oturum hakkı da elde edebilir.
Belçika’da yaşayan bir kişinin, eşini veya çocuklarını yanına alabilmesi için aile birleşimi kapsamında oturum izni başvurusu yapması gerekir. Bu tür oturum izni, Belçika vatandaşı olan ya da uzun vadeli oturum izni bulunan kişinin aile üyeleri için geçerlidir. Başvuru sahibinin, ilişkisini ve maddi yeterliliğini belgeleyen dökümanları sunması beklenir. Aile birleşimi için gereken belgeler arasında evlilik ya da doğum belgeleri, aile bağını ispatlayan resmi evraklar, ikamet eden kişinin ikamet durumu ve gelir belgeleri yer alır. Belçika yasalarına göre başvurudan önce eşlerin genellikle asgari yaşam koşullarını karşılayabilecek gelire sahip olması gerekir. Aile birleşimi oturum izni genellikle 1 yıllık verilir ve gerekli şartlar sağlandıkça uzatılabilir. Bu tür oturuma sahip bireyler, sınırlı ya da tam çalışma hakkı kazanabilir.
Belçika’da belirli bir süre yasal olarak kesintisiz yaşamış kişilere, uzun süreli AB vatandaşı olmayan oturum izni verilebilir. Bu statüye sahip olmak, kişiye hem Belçika sınırları içinde daha kalıcı bir hak sağlayacak hem de diğer AB ülkelerinde belirli avantajlarla oturum başvurusu yapma imkânı sunacaktır. Başvuru yapmak için genellikle en az 5 yıl boyunca yasal ve kesintisiz olarak Belçika’da yaşamış olmak, yeterli gelir düzeyine sahip olmak, sağlık sigortası ve entegrasyon seviyesini gösteren belgeleri ibraz etmek gerekir. Bu oturum hakkıyla kişiler, eğitim alma, çalışmaya devam etme ve sosyal haklardan faydalanma konularında daha esnek imkânlara sahip olur. Uzun süreli AB oturumu, oturum kartı yenilense bile geçerliliğini sürdüren güçlü bir statüdür.
Belçika, uluslararası koruma statüsüne ihtiyaç duyan bireylere insani gerekçelerle veya mülteci hakları kapsamında oturum izni verme hakkına sahiptir. Bu statüye dayalı oturumlar, savaş, zulüm ve benzeri sebeplerle kendi ülkelerinde güvenli yaşama imkânı bulamayan bireyleri kapsar. Başvuru süreci, yetkili kurumlara yapılan kişisel başvurularla başlar. Süreç boyunca kişinin yaşam şartları, risk durumu ve koruma ihtiyacı kapsamlı şekilde değerlendirilir. İlk kabul sürecinde geçici oturum hakkı verilir. Kabul sonrası kişilere belirli sosyal haklardan yararlanma imkânı tanınır. Mülteci veya insani oturum izni alan kişiler, zamanla kalıcı oturum hakkı için de başvuruda bulunabilir. Bu statüdeki bireylere eğitim, sağlık hizmeti ve sınırlı ölçüde çalışma imkanı da sağlanmaktadır.
Belçika’da alınan geçici oturum izinleri belirli bir süreyle sınırlıdır. Bu süre sona erdiğinde, kişinin yasal statüsünün devam edebilmesi için oturum iznini uzatması gereklidir. Oturum uzatma işlemleri, bitiş süresinden önce yetkili belediyelere ya da yabancılar ofisine başvurularak yapılır. Uzatma başvurusu yapılırken, kişinin halen izne uygun koşulları sürdürdüğünü ispatlaması gerekir. Belçika’da uzun yıllar yasal oturum hakkını sürdüren kişilere daimi (kalıcı) oturum izni verilebilir. Bu izin, belirli bir süre boyunca ülkede kesintisiz ve yasal olarak yaşamış, kamu düzenini ihlal etmemiş, yeterli gelire ve sosyal entegrasyona sahip bireylere yöneliktir. Kalıcı oturum izni, kişinin daha fazla hak ve özgürlükten yararlanmasını sağlar, ayrıca çalışma izni gerektirmeksizin iş hayatına katılım imkânı tanır.
Belçika oturum izni başvuru süresi başvuru türüne ve belgelerin eksiksiz olup olmamasına bağlı olarak değişmektedir. Ortalama olarak 4 haftadan 12 haftaya kadar sürebilir.
Belçika öğrenci oturum iznine sahip bireyler, yılda belirli saat sınırları içinde eğitim süreleri dışında çalışabilir. Genellikle haftada 20 saate kadar çalışma hakkı verilir.
Aile birleşiminde başvuru sahibinin Belçika’da yasal oturum sahibi olması, aile bağını belgeleyebilmesi ve maddi olarak yeterli gelire sahip olması gerekmektedir.
Bazı durumlarda, örneğin aile birleşimi, öğrenci oturumu veya insani nedenlerle çalışma izni olmadan da oturum hakkı verilebilir. Ancak bu durumların her biri için özel şartlar vardır.
Kalıcı oturum izni alabilmek için genellikle 5 yıl kesintisiz yasal oturum, sabıka kaydı bulunmaması, yeterli gelir ve topluma uyum sağlanmış olması gerekir.