İspanyolca Sıfatlar: 20 Zıt Anlamlı Çift ve Uyum Kuralı
İspanyolcada sıfat, tanımladığı ismin cinsiyetine ve sayısına uyar: un libro caro (pahalı bir kitap), una casa cara (pahalı bir ev), libros caros (pahalı kitaplar). Sıfat çoğunlukla isimden sonra gelir; Türkçedeki gibi önce gelmez. Aşağıda en sık işine yarayacak 20 zıt anlamlı çifti okunuşlarıyla, uyum kalıplarını ve gran / buen gibi kısalan sıfatları bulacaksın.
20 zıt anlamlı sıfat çifti
Çiftleri birlikte ezberlemek, tek tek öğrenmekten daha kolay oturur: biri aklına gelince diğeri de gelir. Listede sıfatlar eril tekil hâliyle verilir; dişil karşılıkları bir sonraki bölümde. Büyük harfle yazılan hece vurgulu hecedir, okunuş yaklaşıktır.
| Türkçe | İspanyolca | Okunuş (yaklaşık) |
|---|---|---|
| büyük / küçük | grande / pequeño | GRAN-de / pe-KE-nyo |
| yüksek (uzun boylu) / alçak (kısa boylu) | alto / bajo | AL-to / BA-ho |
| uzun / kısa | largo / corto | LAR-go / KOR-to |
| yeni / eski, yaşlı | nuevo / viejo | NUE-bo / BİE-ho |
| iyi / kötü | bueno / malo | BUE-no / MA-lo |
| pahalı / ucuz | caro / barato | KA-ro / ba-RA-to |
| hızlı / yavaş | rápido / lento | RA-pi-do / LEN-to |
| kolay / zor | fácil / difícil | FA-sil / di-Fİ-sil |
| sıcak / soğuk | caliente / frío | ka-LİEN-te / FRİ-o |
| temiz / kirli | limpio / sucio | LİM-pio / SU-sio |
| dolu / boş | lleno / vacío | YE-no / ba-Sİ-o |
| açık / kapalı | abierto / cerrado | a-BİER-to / se-RRA-do |
| mutlu / üzgün | feliz / triste | fe-LİS / TRİS-te |
| güçlü / zayıf | fuerte / débil | FUER-te / DE-bil |
| zengin / yoksul | rico / pobre | RRİ-ko / PO-bre |
| genç / yaşça büyük | joven / mayor | HO-ben / ma-YOR |
| hafif / ağır | ligero / pesado | li-HE-ro / pe-SA-do |
| sert / yumuşak | duro / blando | DU-ro / BLAN-do |
| sevimli, cana yakın / itici, soğuk | simpático / antipático | sim-PA-ti-ko / an-ti-PA-ti-ko |
| eğlenceli / sıkıcı | divertido / aburrido | di-ber-Tİ-do / a-bu-RRİ-do |
Okunuş notları: j gırtlaktan gelen sert bir h’dir (bajo, viejo; Latin Amerika’nın birçok bölgesinde daha yumuşak). v b gibi okunur. ll çoğu bölgede y’ye yakındır (lleno); Arjantin ve Uruguay’da daha farklı, ş’ye yakın duyulabilir. z ve c (feliz, sucio): Latin Amerika’da s, İspanya’nın büyük bölümünde dil ucu dişlere değen th sesi. rr ve kelime başındaki r dilin titremesiyle çıkar.
Cinsiyet ve sayı uyumu: dört kalıp
İsmin cinsiyetini bilmen gerekir; bunun için el, la, un, una artikelleri yazısına bakabilirsin. Sıfatın sonu nasıl bittiğine göre dört ana kalıp vardır.
| Sıfat tipi | Eril tekil | Dişil tekil | Eril çoğul | Dişil çoğul |
|---|---|---|---|---|
| -o ile biten | pequeño | pequeña | pequeños | pequeñas |
| -e ile biten | grande | grande | grandes | grandes |
| Çoğu ünsüzle biten | fácil | fácil | fáciles | fáciles |
| -dor / -ón / -és / -ol ile biten | trabajador | trabajadora | trabajadores | trabajadoras |
Küçük ayrıntılar: feliz çoğulda felices olur (z, c’ye döner). Joven çoğulda vurgu işareti alır: jóvenes. Español dişilde española, çoğulda españoles olur; çoğulda yazıdaki işaret düşer. Karşılaştırma sıfatları mayor, menor, mejor, peor -or ile bitse de dişil için -a almaz: una casa mayor. Karışık gruplarda (bir erkek ve bir kadın) sıfat eril çoğul olur: Juan y María son altos. Renk sıfatlarındaki uyumu İspanyolca renkler yazısında ayrıca görebilirsin.
Sıfat nerede durur?
Ayırt etmeye yarayan, nesneyi tanımlayan sıfat genellikle isimden sonra gelir: un coche rápido, una película divertida. Bazı sıfatlar ise isimden önce gelebilir; bu çoğunlukla duygusal bir vurgu ya da anlam farkı yaratır. En sık gördüğün üç sıfat bu konuda özel davranır.
- bueno → buen: eril tekil isimden önce kısalır: un buen día (iyi bir gün). Dişilde una buena idea olur. İsimden sonra tam hâliyle durur: un día bueno.
- malo → mal: aynı mantık, un mal día (kötü bir gün), una mala noticia.
- grande → gran: tekil isimden önce, eril ya da dişil fark etmeden kısalır ve çoğunlukla “büyük” yerine “değerli, önemli” anlamı verir: una gran idea (harika bir fikir) ile una casa grande (iri, geniş bir ev) farklıdır.
Anlam değiştiren bir örnek daha: un viejo amigo “eski bir dost” demektir, un amigo viejo ise “yaşlı bir arkadaş”. Bu yüzden ikisini birbirinin yerine kullanma.
Ser mi estar mı: anlam değiştiren sıfatlar
Sıfatların bir kısmı ser ile estar arasında anlam değiştirir. “Kalıcı / geçici” basitleştirmesi her zaman tutmaz; en güvenlisi bu tür çiftleri örnekle öğrenmektir. Genel mantığı ser ve estar farkı yazısında bulabilirsin.
| Sıfat | Ser ile | Estar ile |
|---|---|---|
| aburrido | Es aburrida. (Sıkıcı biri / şey.) | Está aburrida. (Şu an sıkılıyor.) |
| listo | Es lista. (Zeki.) | Está lista. (Hazır.) |
| abierto | Es abierta. (Açık sözlü, ketum değil.) | Está abierta. (Kapısı açık, açık durumda.) |
Örnek cümleler
- Mi casa es pequeña pero muy limpia. Evim küçük ama çok temiz. (mi KA-sa ES pe-KE-nya PE-ro mui LİM-pia)
- Los zapatos nuevos son caros. Yeni ayakkabılar pahalı. (los sa-PA-tos NUE-bos son KA-ros; İspanya’da zapatos’taki z th sesiyle)
- Esta lección es fácil, pero ese texto es difícil. Bu ders kolay ama o metin zor. (ES-ta lek-SİON es FA-sil PE-ro E-se TEKS-to es di-Fİ-sil)
- Mi profesora es muy simpática. Öğretmenim çok cana yakın. (mi pro-fe-SO-ra es mui sim-PA-ti-ka)
- Las ventanas están abiertas. Pencereler açık. (las ben-TA-nas es-TAN a-BİER-tas)
- Mis primos son altos y mis primas son bajas. Erkek kuzenlerim uzun, kız kuzenlerim kısa boylu. (mis PRİ-mos son AL-tos i mis PRİ-mas son BA-has)
- Tengo una gran idea. Harika bir fikrim var. (TEN-go U-na gran i-DE-a)
- Es un buen día para caminar. Yürümek için iyi bir gün. (es un buen Dİ-a PA-ra ka-mi-NAR)
Mini test
Parantezdeki sıfatı doğru hâle getir. Cevaplar listenin altında.
- Las casas son ___ (pequeño).
- Hoy es un ___ día (bueno).
- Mi hermana es muy ___ (trabajador).
- Los exámenes son ___ (fácil).
- Es una ___ idea (grande).
Cevaplar: 1. pequeñas · 2. buen · 3. trabajadora · 4. fáciles · 5. gran.
Meslek adlarını ve dişil hâllerini görmek istersen İspanyolca meslekler yazısı iyi bir devamdır. Tüm İspanyolca konular için İspanyolca sayfasına bakabilirsin.
Sık sorulan sorular
İspanyolcada sıfat isimden önce mi gelir sonra mı?
Genellikle sonra: una película interesante. Önce gelen sıfatlar (buen, mal, gran, sayı ve miktar sözcükleri gibi) vurgu ya da anlam farkı taşır. Şüphedeysen isimden sonra koymak çoğu zaman doğru ve anlaşılır bir seçimdir.
Sıfatın çoğulu nasıl yapılır?
Ünlüyle bitenlere -s, ünsüzle bitenlere -es eklenir: pequeño → pequeños, fácil → fáciles. z ile bitenlerde z, c olur: feliz → felices. Bazı kelimelerde yazıdaki vurgu işareti eklenir ya da düşer: joven → jóvenes, español → españoles.
Grande ne zaman gran olur?
Tekil bir ismin hemen önüne geldiğinde, eril ya da dişil olması fark etmeden: un gran libro, una gran mujer. Çoğulda ve isimden sonra tam hâli kalır: grandes libros, un libro grande.
Bir cümlede iki sıfat olursa uyum nasıl olur?
Her sıfat kendi ismine uyar: un coche rojo y rápido, unas casas pequeñas y limpias. Sıfatlar farklı cinsiyette iki ismi birlikte tanımlıyorsa eril çoğul kullanılır.
