Fransızca artikeller: le, la, les, un, une, du

Fransızcada üç tür artikel var: belirli artikel le, la, l’, les (“o bilinen”), belirsiz artikel un, une, des (“bir, birtakım”) ve partitif artikel du, de la, de l’ (“biraz, bir miktar”). Hangisini seçeceğin ismin cinsiyetine, tekil ya da çoğul olmasına ve neyi kastettiğine bağlı. Türkçede karşılığı olmadığı için baştan sistemli öğrenmek en çok zaman kazandıran adımdır.

Üç artikel tek tabloda

Fransızcada isimler neredeyse hiç artikelsiz kullanılmaz. Türkçede “Kahve içiyorum” deriz, Fransızcada “Je bois du café” (jö bua dü ka-fe) – kelimesi kelimesine “biraz kahve içiyorum” denir. Bu yüzden kelime öğrenirken artikeliyle birlikte ezberlemek şart; A1 kelimeler listesinde bütün isimleri bu şekilde verdik.

Belirli artikel: le, la, l’, les

Bildiğimiz, daha önce sözü geçen ya da genel olarak bir türü kastettiğimiz şeyler için kullanılır.

• le livre (lö livr) – kitap (o kitap)
• la voiture (la vua-tür) – araba
• l’hôtel (lo-tel) – otel; l’école (le-kol) – okul
• les enfants (le zan-fan) – çocuklar

Ünlüyle ya da okunmayan h ile başlayan kelimelerde le ve la, l’ olur. Buna elizyon (élision) denir: “le arbre” değil “l’arbre” (larbr) – ağaç.

Belirli artikelin Türkçeye en yabancı gelen kullanımı, genel beğenileri söylerken: J’aime le chocolat. (jem lö şo-ko-la) – Çikolatayı (genel olarak) severim. Je déteste les araignées. (jö de-test le za-re-nye) – Örümceklerden nefret ederim. Aimer, adorer, préférer, détester fiillerinden sonra hep belirli artikel gelir.

Belirsiz artikel: un, une, des

Sayılabilen ve ilk kez söz edilen şeyler için kullanılır; Türkçedeki “bir” gibidir. Çoğulu “des” Türkçeye genelde hiç çevrilmez.

• J’ai un chien. (je ön şi-yen) – Bir köpeğim var.
• C’est une bonne idée. (se tün bon i-de) – Bu iyi bir fikir.
• Il y a des pommes sur la table. (i-li-ya de pom sür la tabl) – Masada elmalar var.

Siparişte de belirsiz artikel kullanılır, çünkü bir porsiyon ya da bir fincan istiyorsun: Un café, s’il vous plaît. (ön ka-fe, sil vu ple) – Bir kahve lütfen. Restoranda kullanacağın diğer kalıplar restoranda Fransızca yazısında.

Partitif artikel: du, de la, de l’

Sayılamayan şeylerin belirsiz bir miktarı için kullanılır: biraz su, biraz ekmek, biraz sabır. Yiyecek ve içeceklerde çok sık geçer.

• Je mange du pain. (jö manj dü pen) – Ekmek yiyorum.
• Tu veux de la soupe ? (tü vö dö la sup) – Çorba ister misin?
• Je bois de l’eau. (jö bua dö lo) – Su içiyorum.
• Il faut du courage. (il fo dü ku-raj) – Cesaret gerekir.

Karşılaştır: J’aime le fromage (peyniri severim, genel) ama Je mange du fromage (peynir yiyorum, bir miktar). Aynı isim, farklı artikel, farklı anlam.

À ve de ile birleşen artikeller

“à” (-e, -de) ve “de” (-den, -in) edatları le ve les ile yan yana gelince kaynaşır. La ve l’ ise değişmez.

Ülke isimlerinde de artikel vardır ve “-de, -e” derken değişir: la France → en France (an frans), le Canada → au Canada (o ka-na-da), les États-Unis → aux États-Unis (o ze-ta-zü-ni).

Eril mi dişil mi? Eklerden ipucu

Cinsiyetin mantığı yoktur ama kelimenin sonu çoğu zaman ele verir. Bu tablo kesin kural değil, güçlü bir ipucudur.

Bilinen istisnalar: la page (sayfa), la plage (plaj), l’image (görüntü), l’eau (su) ve la peau (deri) dişildir; “-age” ve “-eau” kuralına uymazlar.

Olumsuz cümlede artikel neden “de” olur?

Olumsuz cümlede belirsiz ve partitif artikeller (un, une, des, du, de la) “de” ya da ünlüden önce “d’” olur. Belirli artikeller ise değişmez.

• J’ai une voiture. → Je n’ai pas de voiture. (jö ne pa dö vua-tür) – Arabam yok.
• Je bois du café. → Je ne bois pas de café. (jö nö bua pa dö ka-fe) – Kahve içmem.
• J’ai des amis ici. → Je n’ai pas d’amis ici. (jö ne pa da-mi i-si) – Burada arkadaşım yok.
• J’aime le thé. → Je n’aime pas le thé. (jö nem pa lö te) – Çay sevmem. (belirli artikel değişmez)

Tek istisna “être” fiili: Ce n’est pas un problème. (sö ne pa zön prob-lem) – Sorun değil. “Être” ile artikel aynen kalır. Être fiilinin diğer özelliklerini être ve avoir yazısında anlattık. Tüm dilbilgisi konuları için Fransızca öğren sayfasına bakabilirsin.

Sık sorulan sorular

Fransızcada nötr artikel var mı?

Hayır. Almancadan farklı olarak Fransızcada yalnızca eril ve dişil vardır. Her isim bu ikisinden birine aittir; “çocuk” gibi bazı kelimeler kişiye göre ikisi de olabilir: un enfant, une enfant.

“des” ne zaman belirsiz, ne zaman “de + les” olur?

“Des pommes” (birtakım elmalar) belirsiz çoğul artikeldir. “Le prix des pommes” (elmaların fiyatı) ise de + les birleşimidir. Anlamdan ayırt edilir: “-in, -den” anlamı varsa birleşmiş edattır.

Sıfat isimden önce gelirse “des” değişir mi?

Yazı dilinde, çoğul bir sıfat ismin önündeyse des yerine de kullanılır: de beaux jours (dö bo jur) – güzel günler. Günlük konuşmada “des beaux jours” da sık duyulur.

Meslek söylerken artikel kullanılır mı?

“Être” fiiliyle yalın bir meslek söylerken artikel kullanılmaz: Je suis professeur (jö süi pro-fe-sör) – Öğretmenim. Meslek bir sıfatla nitelenirse ya da “c’est” ile söylenirse artikel gelir: C’est un bon professeur – O iyi bir öğretmen.