Être ve avoir: Fransızcanın iki temel fiili

Être “olmak”, avoir “sahip olmak” demektir ve ikisi de düzensiz fiildir: je suis, tu es, il est… ve j’ai, tu as, il a… Bu iki fiil hem tek başına çok sık kullanılır hem de passé composé gibi geçmiş zamanları kurarken yardımcı fiil olur. Türkçe konuşanların en sık yaptığı hata, yaş, açlık ve korku gibi durumlarda “être” kullanmak; Fransızcada bunlar “avoir” ile söylenir.

Être çekimi (şimdiki zaman)

• Je suis turc. (jö süi türk) – Türküm. Kadınsan: Je suis turque (aynı okunur).
• Tu es fatigué ? (tü e fa-ti-ge) – Yorgun musun?
• Elle est à Paris. (e-le ta pa-ri) – O Paris’te.
• Nous sommes étudiants. (nu som ze-tü-di-yan) – Biz öğrenciyiz.
• Vous êtes très gentil. (vu zet tre jan-ti) – Çok naziksiniz.

Avoir çekimi (şimdiki zaman)

Kulağını en çok zorlayacak ikili şu: ils sont (il son) – onlar …dır, ils ont (il zon) – onların …sı var. Fark yalnızca s ile z sesinde. Bu z sesi liaison denen bağlamadan gelir; nasıl çalıştığını Fransızca alfabe ve okunuş yazısında gösterdik.

• J’ai une voiture. (je ün vua-tür) – Bir arabam var.
• Tu as le temps ? (tü a lö tan) – Vaktin var mı?
• Nous avons deux enfants. (nu za-von dö zan-fan) – İki çocuğumuz var.
• Ils ont un chat. (il zon ön şa) – Onların bir kedisi var.

Türkçede “olmak”, Fransızcada “avoir”

Fransızca bazı durumları “sahip olmak” üzerinden anlatır. Türkçe düşünerek “Je suis 20 ans” demek en klasik hatadır. Aşağıdaki kalıpları olduğu gibi ezberle.

• J’ai vingt-cinq ans. (je vent-sen-kan) – 25 yaşındayım.
• J’ai faim, on mange ? (je fen, on manj) – Acıktım, yemek yiyelim mi?
• J’ai mal à la tête. (je mal a la tet) – Başım ağrıyor.
• Tu as raison. (tü a re-zon) – Haklısın.
• J’ai besoin d’aide. (je bö-zuen ded) – Yardıma ihtiyacım var.

Bir de çok sık kullanılan “il y a” (i-li-ya) – “var” kalıbı avoir’dan gelir: Il y a un problème. (i-li-ya ön prob-lem) – Bir sorun var.

Être nerede kullanılır?

Être kimlik, milliyet, meslek, nitelik ve konum anlatır.

• Milliyet: Il est français. (i-le fran-se) – O Fransız.
• Meslek (artikelsiz): Je suis ingénieur. (jö süi en-je-ni-yör) – Mühendisim.
• Nitelik: La soupe est chaude. (la sup e şod) – Çorba sıcak. Dikkat: çorba sıcak, sen değil. “Je suis chaud” değil “J’ai chaud” – sıcakladım.
• Konum: Nous sommes au bureau. (nu som zo bü-ro) – Ofisteyiz.
• Saat ve tarih: Il est huit heures. (i-le üi tör) – Saat sekiz.

Meslek söylerken artikel konmamasının nedenini Fransızca artikeller yazısında açıkladık.

Geçmiş zamanda yardımcı fiil olarak

Passé composé (geçmiş zaman) “avoir ya da être + geçmiş zaman ortacı” ile kurulur. Fiillerin çoğu avoir alır; ezberlenmesi gereken yaklaşık 15–20 fiillik belirli bir liste (aller, venir, arriver, partir, naître, mourir gibi) ve bütün dönüşlü fiiller être alır. Her hareket fiili bu listede değil: marcher, courir ve voyager avoir alır.

Être alan fiillerde ortaç öznenin cinsiyetine ve sayısına uyar: elle est allée, ils sont allés. Geçmiş zamanın tamamını passé composé ve imparfait farkı yazısında anlattık.

Diğer zamanlarda être ve avoir

Ayrıntılı olarak diğer konulara geçmek için Fransızca öğren sayfasına göz atabilirsin.

Sık sorulan sorular

“Je suis faim” neden yanlış?

Fransızca açlığı bir durum değil, sahip olunan bir şey gibi anlatır: J’ai faim – kelimesi kelimesine “açlığım var”. Aynı mantık soif, peur, froid ve yaş için de geçerli.

Olumsuz cümle nasıl kurulur?

Fiil ne ile pas arasına alınır: Je ne suis pas fatigué (jö nö süi pa fa-ti-ge) – Yorgun değilim. Ünlüden önce ne, n’ olur: Je n’ai pas le temps (jö ne pa lö tan) – Vaktim yok.

“C’est” ile “il est” arasındaki fark nedir?

“C’est” genelde artikelli bir isimden önce gelir: C’est un ami – O bir arkadaş. “Il est” ise sıfat ya da artikelsiz meslekten önce: Il est gentil, Il est médecin.

Hangi fiiller geçmiş zamanda être alır?

Başlıcaları: aller, venir, arriver, partir, entrer, sortir, monter, descendre, naître, mourir, rester, tomber, retourner, passer ve bunlardan türeyenler (revenir, devenir, rentrer gibi). Bir de bütün dönüşlü fiiller: se lever, s’habiller. Dikkat: monter, descendre, sortir, rentrer, passer ve retourner doğrudan nesne aldığında avoir ile kurulur: J’ai monté les valises (je mon-te le va-liz) – Bavulları yukarı çıkardım.