Almanca alfabe ve okunuşu: harf harf, umlaut dahil

Almanca alfabe Latin alfabesinin 26 temel harfinden oluşur; bunlara ek olarak ä, ö, ü (umlautlu harfler) ve ß (keskin s) kullanılır. Türkçe konuşanlar için iyi haber: ö ve ü seslerini zaten biliyoruz, Almancanın çoğu harfi de yazıldığı gibi okunuyor. Asıl dikkat etmen gerekenler w, v, z, s harfleri ve sch, ch, ei, ie gibi harf grupları.

Harf harf Almanca alfabe

Aşağıdaki tabloda harfin Almancadaki adını (alfabeyi sayarken nasıl söylendiğini), kelime içinde verdiği sesi ve bir örnek kelimeyi bulacaksın.

Türkçeden farklı okunan harfler

Tablodaki harflerin çoğu Türkçedeki gibi okunur. Takılabileceğin dört harf var:

• W = v: Wasser “vasır”, Wein (vayn – şarap), wie (vi – nasıl). İngilizce bilenler buraya dikkat etsin; Almanca kelimelerde “w” İngilizcedeki gibi okunmaz; bu okunuşu yalnızca Website, Whisky gibi İngilizceden geçen birkaç kelimede duyarsın.
• V = f: Vater (fa-tır – baba), viel (fiil – çok), vier (fiir – dört). Yalnız Vase (vaa-zı – vazo), Video gibi yabancı kökenli kelimelerde v okunur.
• Z = ts: Zeit (tsayt – zaman), zehn (tseen – on), Zimmer (tsi-mır – oda).
• S = z (ünlüden önce): Sonne (zo-nı), sagen (za-gın – söylemek), lesen (lee-zın – okumak). Kelime sonunda ya da ünsüzden önce ise s: Haus, ist.

R sesi: Standart Almancada r, Türkçedeki gibi dil ucuyla değil, boğazın arkasından, gargara yapar gibi çıkar. Kelime sonundaki -er ise neredeyse r’siz, “a” ile “ı” arası bir sese döner: Vater (fa-tır), Lehrer (lee-rır). Bu yazıda okunuşları kolaylık olsun diye “ır” ile gösteriyoruz.

Umlaut ve ß: ä, ö, ü, ß

Umlautlar Türkçe konuşanlar için Almancanın en kolay kısmı, çünkü ö ve ü sesleri bizde birebir var. ä ise açık bir “e” sesi verir.

• schön (şöön) – güzel · hören (höö-rın) – duymak
• über (üü-bır) – üzerinde · müde (müü-dı) – yorgun
• Käse (kee-zı) – peynir · Mädchen (meet-hın) – kız

Umlaut anlamı değiştirir: schon (şoon – zaten) ile schön (şöön – güzel) farklı kelimeler. Klavyende umlaut yoksa ä yerine ae, ö yerine oe, ü yerine ue yazmak kabul edilir: “schoen”, “Muenchen”.

ß (Eszett ya da scharfes S) uzun ünlüden ya da ei, au gibi çift seslilerden sonra gelen “s” sesidir: Straße (ştraa-sı), groß (groos – büyük), heißen (hay-sın – adı olmak). Kısa ünlüden sonra ise ss yazılır: Wasser, essen. İsviçre Almancasında ß kullanılmaz, her yerde ss yazılır.

Harf grupları: sch, ch, ei, ie, eu

Almancayı okumayı asıl kolaylaştıracak bölüm bu. Bu grupları bir kez öğrenince bilmediğin kelimeleri bile doğru okursun.

Klasik tuzak: ei ve ie. Kural basit, ikinci harfi oku: ei → “ay” (mein = mayn), ie → “i” (Bier = biir – bira). Wein (vayn – şarap) ile Wien (viin – Viyana) bu kuralın en güzel örneği.

Uzun ve kısa ünlüler

Almancada ünlünün uzun ya da kısa okunması anlamı değiştirebilir. İki pratik ipucu var:

• Ünlüden sonra h ya da aynı ünlünün tekrarı varsa ünlü uzundur: Uhr (uur), fahren (faa-rın), Tee (tee), Boot (boot – tekne).
• Ünlüden sonra çift ünsüz varsa ünlü kısadır: Bett (bet), Mutter (mu-tır), kommen (ko-mın).

Örnek çift: Staat (ştaat – devlet) ile Stadt (ştat – şehir). Okunuşları yalnızca ünlünün uzunluğuyla ayrılır.

Adını harf harf söylemek: buchstabieren

Telefonda, otelde, resmî dairede sık duyacağın cümle: Können Sie das bitte buchstabieren? (kö-nın zi das bi-tı buuh-şta-bii-rın) – Harf harf söyler misiniz? Cevap verirken harfleri Almanca adlarıyla tek tek söylersin. Örneğin “Kaya”: kaa – aa – üp-si-lon – aa.

Türkçeye özgü ş, ç, ğ, ı harfleri Almanca alfabede yok. Bunları söylerken “S mit Häkchen” (es mit heek-hın – çengelli s) ya da “I ohne Punkt” (ii oo-nı punkt – noktasız i) diye tarif edebilirsin. Birçok resmî belgede bu harfler s, c, g, i olarak yazılır; kendi belgelerinde nasıl geçtiğini kontrol et ve hep aynı yazımı kullan.

Harfleri oturttuktan sonra sayıları çalışmak iyi bir sonraki adım; telefon numaranı ve adresini söylemek için ikisi birlikte lazım. Almanca sayılar yazısıyla devam edebilir, ilk kelimelerin için Almanca A1 kelimeler listesine bakabilirsin.

Sık sorulan sorular

Almanca alfabede kaç harf var?

Temel alfabe 26 harf; buna ä, ö, ü ve ß eklenince toplam 30 harf olur. Umlautlu harfler alfabe sıralamasında genelde a, o, u ile birlikte sayılır.

Almanca yazıldığı gibi mi okunur?

Büyük ölçüde evet. İngilizceye göre kuralları çok daha düzenli; harf gruplarını öğrendikten sonra bilmediğin kelimeleri de çoğunlukla doğru okursun.

Telaffuzu düzeltmek için ne yapmalıyım?

Kısa cümleleri sesli oku, kendini kaydet ve ana dili Almanca olan birinin okuduğu kayıtla karşılaştır. Ne kadar sürede ilerleyeceğini merak ediyorsan Almanca kaç ayda öğrenilir yazısına, diğer konular için Almanca öğren sayfasına göz at.