Almanca sayılar: 1’den milyona kolay okuma

Almanca sayılarda 0’dan 12’ye kadar her sayının kendi adı var (eins, zwei, drei …), 13–19 arası “üç-on” gibi kurulur (dreizehn), onlar -zig ile biter (zwanzig, vierzig). En önemli kural şu: 21’den 99’a kadar sayılar ters okunur, yani önce birler sonra onlar gelir: 21 = einundzwanzig, kelimesi kelimesine “bir ve yirmi”. Bu mantığı bir kez kavradığında milyona kadar her sayıyı okuyabilirsin.

0’dan 20’ye Almanca sayılar

İki küçük tuzak var: 16 sechzehn yazılır (sechs’teki s düşer) ve 17 siebzehn yazılır (sieben’deki -en düşer). Okunuşta z harfinin “ts”, v harfinin “f” olduğunu unutma; bu kuralları Almanca alfabe ve okunuşu yazısında ayrıntılı anlattık.

Onlar: 20, 30, 40 …

Onlar, birler basamağına -zig eklenerek kurulur. Yalnızca 30 farklı: -zig değil -ßig.

• 20 zwanzig (tsvan-tsih)
• 30 dreißig (dray-sih)
• 40 vierzig (fiir-tsih)
• 50 fünfzig (fünf-tsih)
• 60 sechzig (zeh-tsih)
• 70 siebzig (ziip-tsih)
• 80 achtzig (aht-tsih)
• 90 neunzig (noyn-tsih)
• 100 hundert (hun-dırt) ya da einhundert

60 ve 70’te de 16 ve 17’deki kısaltma tekrar ediyor: sechzig, siebzig.

21–99: ters okunan sayılar

Almancayı öğrenen herkesin ilk şaşırdığı yer burası. 21’den itibaren önce birler, sonra “und” (ve), sonra onlar söylenir ve hepsi tek kelime yazılır.

• 21 einundzwanzig (ayn-unt-tsvan-tsih) – bir ve yirmi
• 34 vierunddreißig (fiir-unt-dray-sih) – dört ve otuz
• 47 siebenundvierzig (zii-bın-unt-fiir-tsih) – yedi ve kırk
• 58 achtundfünfzig (aht-unt-fünf-tsih) – sekiz ve elli
• 99 neunundneunzig (noyn-unt-noyn-tsih) – dokuz ve doksan

Dikkat: 21’de “eins” değil “ein” kullanılır: einundzwanzig. Dinlerken ilk duyduğun rakamı aklında tut, onlar basamağı gelince önüne yerleştir. Başta yorucu gelir, birkaç hafta pratikle oturur. Telefon numarası ya da fiyat dikte eden bir arkadaşla çalışmak en hızlı yol.

Yüzler, binler ve milyonlar

Mantık şu: yüzler ve binler soldan sağa normal sırayla, yalnızca son iki basamak ters okunur. 365 = üç yüz + beş ve altmış. Milyondan küçük her sayı tek kelime yazılır; Million ve Milliarde ise ayrı yazılır ve çoğul alır: zwei Millionen.

Yanıltıcı bir kelime: Almancadaki Billion Türkçedeki “milyar” değil, “trilyon” demek. Milyar = Milliarde. Haberlerde ve ekonomi metinlerinde bu fark önemli.

Yazımda da Türkçeyle bir benzerlik var: binler nokta, ondalık virgülle ayrılır. 1.500 = bin beş yüz, 3,5 = drei Komma fünf (dray ko-ma fünf).

Yıllar, fiyatlar ve telefon numaraları

Yıllar: 2000’den sonraki yıllar normal okunur: 2026 = zweitausendsechsundzwanzig (tsvay-tau-zınt-zeks-unt-tsvan-tsih). 1100–1999 arası ise yüzlerle söylenir: 1998 = neunzehnhundertachtundneunzig (noyn-tseen-hun-dırt-aht-unt-noyn-tsih), yani “on dokuz yüz doksan sekiz”. Yıl söylerken “im Jahr 2026” ya da yalnız “2026” dersin; İngilizcedeki gibi “in 2026” denmez.

Fiyatlar: 4,50 € = vier Euro fünfzig (fiir oy-ro fünf-tsih). Sentleri ayrıca söylemene gerek yok. Kasada duyacağın kalıp: Das macht zwölf Euro achtzig. (das maht tsvölf oy-ro aht-tsih) – 12,80 Euro tutuyor. Restoran ve hesap cümleleri için Almanca restoranda sipariş yazısına bakabilirsin.

Telefon numaraları: Genellikle rakam rakam ya da ikişer ikişer okunur. Telefonda “zwei” ile “drei” karışmasın diye 2 yerine sık sık zwo (tsvoo) denir: “null – eins – sieben – zwo …”

Sıra sayıları: birinci, ikinci, üçüncü

Sıra sayıları tarih söylerken çok lazım. 1–19 arası sayıya -te, 20’den itibaren -ste eklenir. Yazıda sayıdan sonra nokta konur: 3. = dritte.

• 1. der erste (eers-tı) – birinci (düzensiz)
• 2. der zweite (tsvay-tı) – ikinci
• 3. der dritte (dri-tı) – üçüncü (düzensiz)
• 4. der vierte (fiir-tı) – dördüncü
• 7. der siebte (ziip-tı) – yedinci
• 8. der achte (ah-tı) – sekizinci
• 20. der zwanzigste (tsvan-tsihs-tı) – yirminci

Tarih örneği: Heute ist der dritte Oktober. (hoy-tı ist deyr dri-tı ok-too-bır) – Bugün üç ekim. Ich habe am ersten Mai Geburtstag. (ih ha-bı am eers-tın may gı-buurts-taak) – Doğum günüm bir mayısta. “am” ile kullanınca sıra sayısı -en eki alır.

Sayılarla günlük pratik

Sayıları gerçekten oturtmanın yolu onları her gün kullanmak:

• Markette etiketlere bakarken fiyatları içinden Almanca oku.
• Kendi telefon numaranı, doğum tarihini ve yaşını Almanca söyle. Yaş kalıbı: Ich bin dreißig Jahre alt. (ih bin dray-sih yaa-rı alt) – Otuz yaşındayım. Bu cümlenin tamamı Almanca kendini tanıtma yazısında.
• Plaka, otobüs numarası, apartman numarası gördüğünde hızlıca Almanca söyle; özellikle iki basamaklıları.

Sık sorulan sorular

Almancada “bir” eins mi ein mi?

Sayarken ve tek başına söylerken eins: eins, zwei, drei. Bir ismin önünde “bir” anlamında ein / eine: ein Kaffee, eine Pizza. Saatte de “ein Uhr” (saat bir) denir ama “halb eins” (on iki buçuk) gibi kalıplarda eins kalır.

Neden 21 “bir ve yirmi” diye okunuyor?

Tarihsel bir alışkanlık; Felemenkçe gibi bazı başka dillerde de aynı sıra var. Mantığını sorgulamak yerine kalıp olarak öğrenmek en kolayı.

Saati söylerken sayılar nasıl kullanılır?

Tam saatlerde sayı + Uhr dersin: Es ist drei Uhr. (es ist dray uur) – Saat üç. Saati sormak için Wie spät ist es? (vi şpeet ist es) kullanılır. Günlük konuşmadaki en büyük tuzak “halb”: halb vier (halp fiir) üç buçuk demektir, dört buçuk değil; Almanca bir sonraki saate “yarım kala” diye düşünür. Resmî ortamda ise 24 saat düzeni yaygındır: 15:30 = fünfzehn Uhr dreißig.

Büyük sayıları yazarken boşluk bırakılır mı?

Yazıyla yazarken milyonun altındaki sayılar tek kelimedir: dreitausendvierhundert. Rakamla yazarken binler nokta ya da boşlukla ayrılabilir: 3.400 ya da 3 400. Tüm temel konular Almanca öğren sayfasında.