İtalyanca Selamlaşma: Ciao mu, Buongiorno mu?

Ciao (çao) samimi bir “merhaba” ve “hoşça kal”dır; arkadaşlara, aileye ve yaşıtlara söylenir. Tanımadığın biriyle, bir dükkânda ya da resmî ortamda gündüz buongiorno (buon-cor-no), öğleden sonra ve akşam buonasera (buona-sera) dersin. İkisinin arasında kaldığında salve (salve) hem kibar hem rahat bir orta yol.

Temel selamlar ve ne zaman kullanılır?

Buongiorno‘dan buonasera‘ya geçiş saati bölgeden bölgeye ve kişiden kişiye değişir; birçok yerde öğle yemeğinden sonra buonasera denmeye başlanır. Emin değilsen karşındakinin ne dediğine bak ve aynısını söyle. Dikkat: buonanotte akşam bir yere girerken söylenmez, sadece vedalaşırken ya da yatmadan önce.

Tu mu, Lei mi? Samimiyet ayarı

İtalyancada iki hitap biçimi var: samimi tu (sen) ve resmî Lei (siz). Türkçedeki sen/siz ayrımına çok benzer ama resmî hitap üçüncü tekil şahısla yapılır.

• Arkadaşına: Ciao, come stai? (çao, kome stay) – Selam, nasılsın?
• Bir yetkiliye, yaşça büyük birine, dükkân sahibine: Buongiorno, come sta? (buon-cor-no, kome sta) – İyi günler, nasılsınız?

Gençler arasında, öğrenci ortamında ve sosyal medyada tu çok hızlı devreye girer. Karşındaki Diamoci del tu! (dyamoçi del tu – Senli benli konuşalım!) derse artık rahatça tu kullanabilirsin. Bir dükkâna girerken ise ciao yerine buongiorno ya da salve demek her zaman daha güvenli.

Resmî selamı güçlendirmek için unvan eklenir: Buongiorno, signore (buon-cor-no, sinyore) – İyi günler beyefendi; Buonasera, signora (buonasera, sinyora) – İyi akşamlar hanımefendi. Soyadıyla kullanıldığında signore son ünlüsünü kaybeder: il signor Bianchi (il sinyor byanki). Signorina (sinyorina – genç hanım) eskisi kadar sık kullanılmıyor; emin değilsen signora daha güvenli. Üniversitede hocaya professore / professoressa (professore / professoressa), doktora dottore / dottoressa (dottore / dottoressa) diye hitap edilir.

Hal hatır sormak ve cevaplamak

Cevaplar, en iyiden en kötüye:

• Benissimo! (benissimo) – Harikayım!
• Bene, grazie. E tu? (bene, gratsiye. e tu) – İyiyim, teşekkürler. Ya sen? Resmîde: E Lei? (e ley)
• Abbastanza bene. (abbastantsa bene) – Fena değil, idare eder.
• Così così. (kozi kozi) – Şöyle böyle.
• Non c’è male. (non çe male) – Fena sayılmaz.
• Male, purtroppo. (male, purtroppo) – Maalesef kötü.

İtalyanlar Come stai? sorusuna genelde kısa bir cevap verir ve soruyu geri sorar; uzun bir açıklama beklenmez, ama samimi bir ortamda içini dökersen de kimse şaşırmaz.

Vedalaşma kalıpları

Buongiorno ile buona giornata farkına dikkat: ilki karşılaşırken, ikincisi ayrılırken “günün iyi geçsin” anlamında söylenir. Aynı mantık buonasera / buona serata için de geçerli.

Tanışma, telefon ve mesajlar

• Piacere! (pyaçere) – Memnun oldum! Tanışırken elle birlikte söylenir. Cevap: Piacere mio. (pyaçere mio) – Ben de memnun oldum.
• Pronto? (pronto) – Alo? Telefonu açarken söylenir; kelime anlamı “hazır”.
• Ehi! (ey) – Hey! Çok samimi, arkadaşlar arası.
• Mesajlarda: Ciao a tutti! (çao a tutti) – Herkese selam! Un abbraccio (un abbraççyo) – Sarıldım, kucaklar.
• Resmî e-posta: Gentile signora Rossi, (centile sinyora rossi) – Sayın Bayan Rossi, … Cordiali saluti (kordyali saluti) – Saygılarımla.

Tanıştıktan sonra adını, nereli olduğunu ve ne iş yaptığını anlatman gerekecek; bunun kalıpları İtalyanca kendini tanıtma yazısında.

Öpüşme, el sıkışma ve beden dili

İtalya’da arkadaşlar ve tanıdıklar arasında yanaktan iki öpücük yaygındır; Türkiye’deki alışkanlığa yakın. Hangi yanaktan başlanacağı ve kaç öpücük olacağı bölgeye göre değişebilir, en iyisi karşındakinin hareketini takip etmek. İş ortamında ve ilk tanışmada el sıkışmak daha yaygın.

Bir dükkâna, bara ya da asansöre girerken herkese genel bir buongiorno ya da buonasera demek, çıkarken de arrivederci ya da buona giornata demek İtalya’da nezaketin parçası. Sessizce girip çıkmak soğuk algılanabilir.

İki mini diyalog

Samimi:

• Ciao Giulia! Come va? (çao culya! kome va) – Selam Giulia! Nasıl gidiyor?
• Tutto bene, e tu? (tutto bene, e tu) – Gayet iyi, ya sen?
• Benissimo! Ci vediamo stasera? (benissimo! çi vedyamo stasera) – Harika! Bu akşam görüşüyor muyuz?
• Sì, a dopo! (si, a dopo) – Evet, sonra görüşürüz!

Resmî:

• Buonasera, signora. Come sta? (buonasera, sinyora. kome sta) – İyi akşamlar hanımefendi. Nasılsınız?
• Bene, grazie. E Lei? (bene, gratsiye. e ley) – İyiyim, teşekkürler. Ya siz?
• Molto bene, grazie. Buona serata! (molto bene, gratsiye. buona serata) – Çok iyiyim, teşekkürler. İyi akşamlar!

Selamlaşmadan sonraki ilk kelimeler için İtalyanca A1 kelimeler listesine, tüm konular için İtalyanca öğren sayfasına göz at.

Sık sorulan sorular

Ciao hem merhaba hem hoşça kal mı demek?

Evet. Ciao hem karşılaşırken hem ayrılırken kullanılır. Ayrılırken genelde iki kez söylenir: Ciao ciao!

Buonasera ne zaman söylenir?

Kesin bir saat yok; çoğu yerde öğleden sonra, genellikle öğle yemeğinden sonra başlar. Emin değilsen salve de ya da karşındakinin seçtiği selamı tekrarla.

Salve kibar mı?

Evet, nötr ve kibar bir selam. Resmî bir mektupta kullanılmaz ama bir dükkânda, otel resepsiyonunda ya da tanımadığın birine sorarken rahatça kullanılabilir.

Resmî ortamda “ciao” demek ayıp mı?

Ayıp değil ama fazla samimi kaçabilir. Yaşça büyük biriyle, bir yetkiliyle ya da müşteriyle ilk konuşmada buongiorno veya buonasera daha doğru.