Set up mı, establish mı? Doğru kullanım ve örnekler

Son Güncelleme: 28 Şubat 2026

İçindekiler

• Set up yerine establish ne zaman tercih edilir?
• Anlam ve ton farkı: resmiyet, kalıcılık, kurumsallık
• Sık kullanılan kalıplar ve doğru eşleşmeler
• Örnek cümleler: set up mi, establish mi?
• Akademik ve iş İngilizcesinde neden avantaj sağlar?
• Sık yapılan hatalar ve nasıl düzeltirsiniz?
• Hızlı karar rehberi: 5 adımda doğru fiili seçin
• Set up mı, establish mı? Nasıl seçilir?
• Karşılaştırma tablosu: Hangi durumda hangisi?
• Pratik ipuçları ve çalışma planı
• Sonuç
• Sıkça Sorulan Sorular

Set up ve establish, ikisi de “kurmak” diye çevrilse de, metninizin tonunu ve algısını belirleyen farklı sinyaller taşır. Bu rehber, hangi bağlamda hangisini seçeceğinizi; kalıcılık, resmiyet ve soyutluk ölçütleriyle; güncel kollokasyonlar, örnekler, tablo ve adım adım karar süreciyle netleştirir.

İngilizce’de iki fiil sıklıkla birbiriyle karıştırılır: set up ve establish. Her ikisi de Türkçeye çoğu zaman “kurmak” olarak çevrilir; ancak ton, bağlam ve hedeflediğiniz etki açısından aralarında önemli farklar bulunur. Özellikle akademik yazımda, resmi raporlarda ve iş İngilizcesinde, establish kelimesi çok daha yerinde ve güçlü bir tercih olabilir. Bu yazıda, set up yerine establish kullanımını net, akılda kalıcı örneklerle anlatıyor; hangi bağlamda hangisini seçmeniz gerektiğini pratik bir kontrol listesi ve karşılaştırma tablosu ile özetliyoruz. Eğer dilinizi kariyer, akademi veya yurt dışı eğitim hedefleriniz doğrultusunda bir üst seviyeye taşımak istiyorsanız, Lemon Academy’nin uzman kadrosuyla Yurtdışı Eğitim Danışmanlık desteği alarak stratejik dil kullanımınızı sağlamlaştırabilirsiniz.

Set up yerine establish ne zaman tercih edilir?

Genel kural basittir: Kalıcı, resmi, kurumsal veya soyut bir yapıyı “inşa etmek” ve “zaman içinde kabul görmek” anlamlarını vurgulamak istediğinizde establish tercih edin. Daha pratik, teknik, hızlı ve operasyonel kurgular için set up doğal seçimdir.

Aşağıdaki göstergeler size doğru yönü işaret eder:

1) Uzun vadeli ve kurumsal yapılar: kurum, vakıf, komite, politika, sistem, çerçeve. Örn. establish a committee, establish a policy.

2) Soyut ve itibar temelli kavramlar: güven, otorite, güvenilirlik, iletişim kanalı, ilişki. Örn. establish trust, establish credibility.

3) Akademik standartlar ve kanıt: hipotez, yöntem, ölçüt, nedensellik. Örn. establish a methodology, establish causality.

4) Resmi yazışma ve yayınlar: raporlar, sözleşmeler, akademik makaleler ve tezler.

Buna karşılık, ekipman, hesap, toplantı, bir etkinlik veya geçici bir yapı oluşturuyorsanız set up daha uygundur. Örn. set up a meeting, set up a Wi‑Fi router.

Güncel Not: Güncel yazımda “setup” çoğu durumda isim/sıfat (a secure setup), “set up” ise fiil olarak kullanılır. “Set-up” bağlaçlı yazım bazı stillerde görülse de mevcut pratikte daha seyrektir; kurumun stil kılavuzuna göre değişebilir.

Anlam ve ton farkı: resmiyet, kalıcılık, kurumsallık

Establish, Latince kökenli, resmi ve yazı dilinde prestijli bir fiildir. Seçtiğinizde, mesajınızın ciddiyeti ve kapsamı büyür; kalıcılık duygusu verir. Set up ise günlük dilde doğal, konuşma odaklı ve işlemsel bir tondadır. İkisinin arasındaki bu “kayıt” (register) farkı, cümlenizin algılanışını doğrudan etkiler.

Örneğin bir iş planında “We will establish a long-term partnership” ifadesi, “We will set up a long-term partnership” cümlesine kıyasla daha kurumsal ve stratejik bir etki yaratır. Yani aynı gerçekliği anlatırken seçtiğiniz fiil, hedef kitlenizin zihninde farklı bir görüntü oluşturur.

Güncel Not: Düz ve açık dil (plain English) ilkeleri iş yazışmalarında öne çıkıyor. Resmiyet gerekiyorsa establish, işlemsel talimatlarda ise set up tercih edin; karışık cümleleri basitleştirmek çoğu durumda etkiyi artırır.

Sık kullanılan kalıplar ve doğru eşleşmeler

Doğru fiili seçmenin en güvenli yolu, yaygın ve yerleşik eşdizimlere (collocations) hâkim olmaktır. Aşağıda, ana kategorilere ayrılmış örnekler bulacaksınız.

Kurumsal ve resmi yapılarda

establish a company/foundation/committee/institution

establish a policy/framework/precedent/protocol

establish a presence in the market

establish legal entity/establish a subsidiary

Soyut ve ilişki temelli yapılarda

establish trust/credibility/authority/rapport

establish a relationship/communication channel/ground rules

establish contact/establish common ground

Akademik ve metodolojik bağlamda

establish validity/reliability

establish a method/benchmark/criteria

establish causality/association

establish that + cümle (It was established that …)

Operasyonel, teknik ve günlük işlerde

set up a meeting/call/event

set up equipment/software/a server

set up an account/profile

set up a pilot/trial/POC, set up alerts/automations

Güncel Not: Yapay zekâ destekli yazım araçları, bağlama göre daha resmi seçenekleri önerebilir; ancak öneriler genellikle kalıp bazlıdır. Nihai seçimde hedef kitlenizi ve dokümanın türünü (rapor, e-posta, sözleşme vb.) esas alın.

Örnek cümleler: set up mi, establish mi?

1) The NGO plans to establish a permanent office in Nairobi. (Kalıcı ve kurumsal bir varlık vurgusu.)

2) Let’s set up a Zoom call for Friday. (Hızlı, operasyonel bir aksiyon.)

3) The study aims to establish a clear link between sleep and productivity. (Bilimsel kanıt ve geçerlik.)

4) We need to set up the new lab equipment before noon. (Teknik kurulum.)

5) Our priority is to establish trust with new clients. (Soyut ve uzun vadeli bir değer.)

6) The IT team will set up user accounts this afternoon. (İşlemsel görev.)

7) The board established a policy to ensure data privacy. (Resmi ve yazılı bir ilke.)

8) The company set up a pilot to test the new onboarding flow. (Geçici ve deneysel kurulum.)

9) The author establishes that the results are robust across models. (Metodolojik ispat.)

Akademik ve iş İngilizcesinde neden avantaj sağlar?

Establish, metninize güven, ciddiyet ve otorite katar. Akademik dünyada hipotez kurarken veya bulguları temellendirirken establish ile kurduğunuz cümleler, okuyucuda metodolojik bir titizlik algısı oluşturur. İş dünyasında ise marka güvenilirliği ve kurumsal süreklilik mesajını güçlendirir. CV, niyet mektubu, motivasyon yazısı ve kurumsal sunumlarda establish kullanımı sizi daha profesyonel gösterir.

Eğer hedefiniz uluslararası bir üniversite veya iş ortamı ise, bu nüansları sistemli bir şekilde çalışmak büyük fark yaratır. Yurt dışı akademik yolculuğunuz için kişisel bir plan çıkarmak isterseniz, Lemon Academy’nin uzmanlarıyla Yurtdışında Dil Eğitimi sayfasından başlayabilir ve seviyenize uygun programlara göz atabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar ve nasıl düzeltirsiniz?

Hata 1: Soyut kavramlarda set up kullanmak. Örn. “set up trust”. Doğrusu: “establish trust”.

Hata 2: Politika, protokol, yöntem gibi kurumsal bir çerçevede set up yazmak. Doğrusu: establish a policy/protocol/method.

Hata 3: Bilimsel ilişkileri ifade ederken set up tercih etmek. Doğrusu: establish a relationship/association/causality.

Hata 4: Sadece resmi görünmek için her yerde establish kullanmak. Donanım/hesap/etkinlik gibi işlemsel durumlarda set up daha doğrudur.

Hata 5: “Setup” ile “set up” yazımını karıştırmak. Çözüm: Fiil olarak “set up”; isim/sıfat olarak “setup”. Örn. We will set up the system. The system setup was smooth.

Bu hataları azaltmak için okuma yaparken altını çizin, bir kolokasyon defteri tutun ve kendi cümlelerinizi bu kalıplarla yeniden yazın. Kısa bir seviye kontrolü yapmak isterseniz, kelime seçimlerinizin isabetini görmek için hemen İngilizce Seviye Testi Çöz.

Hızlı karar rehberi: 5 adımda doğru fiili seçin

1) Kalıcılık var mı? Uzun vadeli, resmi ve yazılı bir yapı ise establish.

2) Soyut bir değer mi? Güven, itibar, ilişki, standartlar: establish.

3) Operasyonel bir kurulum mu? Toplantı, cihaz, yazılım, hesap: set up.

4) Akademik kanıt/ölçüt mü? Methodology, validity, causality: establish.

5) Hedef kitleniz kim? Resmi rapor/başvuru/tez için establish; günlük ekip işi için set up.

Set up mı, establish mı? Doğru fiili nasıl seçersiniz?

1. Adım 1: Bağlamı tanımlayın — Metnin türünü (e-posta, rapor, sözleşme, makale) ve amacınızı netleştirin.
2. Adım 2: Kalıcılık ve resmiyet sinyalini ölçün — Kurumsal ve uzun ömürlü bir yapı anlatıyorsanız establish’a yönelin.
3. Adım 3: Somut–soyut ayrımını yapın — Somut kurulumlar için set up; soyut değerler ve ilkeler için establish.
4. Adım 4: Akademik kanıt gereksinimini kontrol edin — Geçerlik, nedensellik veya yöntem ispatı gerekiyorsa establish kullanın.
5. Adım 5: Eşdizimlere bakın — Sözlük/korpus/örnek cümlelerden yaygın kalıpları teyit edin (establish trust, set up a meeting vb.).
6. Adım 6: Cümleyi yüksek sesle test edin ve düzeltin — Ton ağır mı hafif mi? Hedef kitleye uygunluğu kulak testiyle kontrol edin.

Karşılaştırma tablosu: Hangi durumda hangisi?

Pratik ipuçları ve çalışma planı

1) Kolokasyon kartları hazırlayın. Bir tarafa establish, diğer tarafa trust, credibility, policy, framework, methodology yazın. Günde 5 dakika tekrar edin.

2) Cümlelerinizi iki kez yazın. Önce set up ile yazın, sonra daha resmi bir versiyonu establish ile kurun. Hangisi hedef kitlenize daha uygun? Karşılaştırın.

3) Okuma listesi oluşturun. Akademik makaleler ve kurumsal raporlarda establish örneklerini işaretleyin. Teknik blog ve ürün dökümantasyonunda set up kullanımına bakın.

4) Geri bildirim alın. Eğitmeniniz veya bir dil partnerinizden cümlelerinizi ton ve bağlam açısından değerlendirmesini rica edin.

5) Hedef odaklı pratik yapın. Kariyer hedefiniz akademiyse establish odaklı; ürün/IT tarafındaysa set up odaklı mini egzersizler planlayın. Bu süreci bireysel değil, rehberli yürütmek isterseniz Lemon Academy’nin Yurtdışı Eğitim Danışmanlık ekibiyle özelleştirilmiş bir çalışma programı planlayabilirsiniz.

Güncel Not: Özgeçmiş ve LinkedIn özetlerinde eylem odaklı fiiller tercih edilir. “Established X policy/program” güçlü bir liderlik sinyali verir; “set up automation/integration” ise teknik icrayı açıkça gösterir.

Sonuç

Özetle, establish kalıcılık, resmiyet ve kanıt gücü taşırken; set up operasyonel, hızlı ve günlük işler için biçilmiş kaftandır. Dil hedefiniz akademik yazımda sağlam bir duruş sergilemek veya kurumsal iletişimde stratejik bir ton yakalamaksa, soyut ve kurumsal bağlamlarda establish’ı bilinçli şekilde tercih etmek mesajınızın etkisini çarpıcı biçimde artırır.

Doğru fiili seçmek küçük bir ayrıntı gibi görünse de, profesyonel algınız ve akademik kredibiliteniz üzerinde büyük fark yaratır. Bu farkı sistemli biçimde çalışmak ve global hedeflerinize güvenle yürümek için Lemon Academy ile yol haritası planlayabilir; uygun programlara Yurtdışında Dil Eğitimi sayfasından göz atabilir ya da seviyenizi ölçmek için hemen İngilizce Seviye Testi Çöz.

Sıkça Sorulan Sorular

Set up ile establish arasındaki en temel fark nedir?

Set up daha çok teknik/operasyonel ve hızlı kurulumları; establish ise kalıcı, resmi ve soyut yapıları ifade eder. Kurumsal ve akademik bağlamda establish genellikle daha uygundur.

“Şirket kurmak” derken hangisini kullanmalıyım?

Resmi ve kalıcı bir kuruluşu vurgulamak istiyorsanız establish a company daha yerinde olur. Günlük konuşmada set up a company duyabilirsiniz; ancak yazılı ve kurumsal tonda establish öne çıkar.

Toplantı veya arama planlarken establish kullanabilir miyim?

Hayır, burada doğal ve doğru seçim set up’tır: set up a meeting/call. Establish bu bağlamda yapay ve ağır kaçar.

Akademik metinlerde neden establish daha sık?

Çünkü establish, metodolojik kanıt, geçerlik ve uzun vadeli ilkeleri ifade eder. Hipotez, yöntem ve nedensellik gibi kavramlarda bilimsel titizliği yansıtır.

İlişki ve güven gibi soyut değerlerde hangisi doğru?

Establish tercih edilir: establish trust/rapport/credibility. Set up soyut güven ve itibar gibi kavramlarda doğal değildir.

CV ve motivasyon mektubunda hangisini kullanmalıyım?

Kurumsal süreç, politika veya uzun vadeli iş birlikleri anlatıyorsanız establish; bir sistemi, aracı ya da süreci operatif olarak hayata geçirdiyseniz set up tercih edin. Örneğin “established a mentorship program” güçlü bir ifadedir.