İtalyanca Yemek ve Kahve Kelimeleri: Barda, Sofrada
İtalya’da “bir kahve” istediğinde önüne espresso gelir; çünkü İtalyancada un caffè espresso demektir. Yemekte ise menü antipasto, primo, secondo, contorno ve dolce diye bölümlere ayrılır. Bu iki sistemi ve aşağıdaki kelimeleri bildiğinde, bir barda ya da trattoriada rahatça sipariş verirsin.
Barda kahve: hangisini istiyorsun?
İtalya’da bar (bar), sabah kahvesinin içildiği yerdir; alkol satsa bile bizim anladığımız bar değil, daha çok bir kafe. Kahve isimleri ise sandığından farklı çalışır.
| İtalyanca | Okunuş | Ne gelir? |
|---|---|---|
| un caffè | un kaffe | espresso |
| un caffè macchiato | un kaffe makkyato | üstüne biraz süt köpüğü eklenmiş espresso |
| un cappuccino | un kappuççino | espresso + bol köpüklü süt |
| un latte macchiato | un latte makkyato | bardakta sıcak süt + az espresso |
| un caffè lungo | un kaffe lungo | daha çok suyla, daha uzun espresso |
| un caffè ristretto | un kaffe ristretto | daha az suyla, yoğun espresso |
| un caffè americano | un kaffe amerikano | sıcak suyla açılmış espresso |
| un decaffeinato / un deca | un dekaffeynato / un deka | kafeinsiz |
| un caffè corretto | un kaffe korretto | içine biraz likör eklenmiş espresso |
| un latte | un latte | bir bardak süt! |
Dikkat: latte İtalyancada sadece “süt” demek. Kahveli sütlü bir içecek istiyorsan latte macchiato ya da cappuccino söylemelisin. Bir başka alışkanlık: İtalyanlar cappuccinoyu genelde sabah içer; öğle yemeğinden sonra çoğunlukla sade bir caffè tercih edilir. Yasak değil, sadece gelenek.
Barda sipariş şöyle olur: Buongiorno, un cappuccino e un cornetto, per favore. (buon-cor-no, un kappuççino e un kornetto, per favore) – Günaydın, bir cappuccino ve bir kruvasan lütfen. Ayakta tezgâhta içmeye al banco (al banko), masada oturmaya al tavolo (al tavolo) denir; bazı yerlerde masada içmenin fiyatı farklıdır.
Menünün bölümleri
Klasik bir İtalyan menüsü sırayla ilerler. Hepsini sipariş etmek zorunda değilsin; çoğu kişi bir primo ya da bir secondo ile yetinir.
| Bölüm | Okunuş | Ne var? |
|---|---|---|
| l’antipasto | lantipasto | başlangıç: peynir, şarküteri, bruschetta |
| il primo (piatto) | il primo (pyatto) | ilk yemek: makarna, risotto, çorba |
| il secondo (piatto) | il sekondo (pyatto) | ana yemek: et veya balık |
| il contorno | il kontorno | garnitür: salata, sebze, patates |
| il dolce | il dolçe | tatlı |
| le bevande | le bevande | içecekler |
Secondo ile contorno çoğu zaman ayrı ayrı yazılır: bir et yemeği sipariş ettiğinde yanında sebze yoksa contorno’dan ayrıca seçersin. Sipariş verme, hesap isteme ve garsonla konuşma kalıpları için İtalyanca restoranda sipariş yazısına bak.
Temel yiyecekler
| İtalyanca | Okunuş | Türkçe |
|---|---|---|
| il pane | il pane | ekmek |
| la pasta | la pasta | makarna; hamur işi, pasta |
| il riso | il rizo | pirinç |
| la carne | la karne | et |
| il pollo | il pollo | tavuk |
| il manzo | il mandzo | dana eti |
| il maiale | il mayale | domuz eti |
| il pesce | il peşe | balık |
| i frutti di mare | i frutti di mare | deniz ürünleri |
| l’uovo / le uova | luovo / le uova | yumurta / yumurtalar |
| il formaggio | il formacco | peynir |
| il pomodoro | il pomodoro | domates |
| l’insalata | linsalata | salata |
| le patate | le patate | patatesler |
| l’olio d’oliva | lolyo doliva | zeytinyağı |
| il sale / il pepe | il sale / il pepe | tuz / karabiber |
| lo zucchero | lo tsukkero | şeker |
| il gelato | il celato | dondurma |
Domuz eti yemiyorsan bu cümleyi ezberle: Non mangio carne di maiale. C’è maiale in questo piatto? (non manco karne di mayale. çe mayale in kuesto pyatto) – Domuz eti yemiyorum. Bu yemekte domuz eti var mı? Menüde prosciutto (proşutto), pancetta (pançetta), guanciale (guançale) ve salame (salame) da genellikle domuz ürünüdür.
İçecekler
| İtalyanca | Okunuş | Türkçe |
|---|---|---|
| l’acqua naturale | lakkua naturale | sade (gazsız) su |
| l’acqua frizzante / gassata | lakkua friddzante / gassata | maden suyu, gazlı su |
| il succo d’arancia | il sukko darança | portakal suyu |
| il tè | il te | çay |
| la birra | la birra | bira |
| il vino rosso / bianco | il vino rosso / byanko | kırmızı / beyaz şarap |
| la spremuta | la spremuta | taze sıkılmış meyve suyu |
Restoranda su sorulduğunda genelde şu soru gelir: Naturale o frizzante? (naturale o friddzante) – Sade mi, gazlı mı?
Tatları ve pişirmeyi anlatmak
- buono / buonissimo (buono / buonissimo) – lezzetli / çok lezzetli: Questa pizza è buonissima! (kuesta pittsa e buonissima) – Bu pizza çok lezzetli!
- dolce (dolçe) – tatlı; salato (salato) – tuzlu; piccante (pikkante) – acı.
- caldo / freddo (kaldo / freddo) – sıcak / soğuk.
- al forno (al forno) – fırında; alla griglia (alla grilya) – ızgara; fritto (fritto) – kızartma; bollito (bollito) – haşlama.
- al dente (al dente) – makarnanın dişe gelir, hafif sert kıvamı.
- Sono vegetariano / vegetariana. (sono vecetaryano / vecetaryana) – Vejetaryenim. (erkek / kadın)
- Sono allergico alle noci. (sono allerciko alle noçi) – Cevize alerjim var. Kadınsan: allergica (allercika).
Sıfatların yemeğin cinsiyetine uyduğuna dikkat et: il vino è buono ama la pizza è buona. Bu uyumun mantığı İtalyanca artikeller yazısında.
Barda kısa bir diyalog
- Barista: Buongiorno! Cosa prende? (buon-cor-no! koza prende) – Günaydın! Ne alırsınız?
- Sen: Un caffè macchiato e una spremuta d’arancia, per favore. (un kaffe makkyato e una spremuta darança, per favore) – Bir macchiato ve bir taze portakal suyu lütfen.
- Barista: Al banco o al tavolo? (al banko o al tavolo) – Tezgâhta mı, masada mı?
- Sen: Al banco, grazie. Quant’è? (al banko, gratsiye. kuante) – Tezgâhta, teşekkürler. Ne kadar?
Diğer temel kelime gruplarını İtalyanca A1 kelimeler listesinde, tüm başlıkları İtalyanca öğren sayfasında bulabilirsin.
Sık sorulan sorular
İtalya’da “un caffè” deyince ne gelir?
Küçük bir fincanda espresso gelir. İtalyancada “kahve” denince varsayılan espresso’dur; başka bir şey istiyorsan adını söylemen gerekir.
“Latte” sipariş edersem ne olur?
Büyük ihtimalle bir bardak süt gelir. Sütlü kahve için latte macchiato ya da caffè latte (kaffe latte) demelisin.
Primo ve secondo’nun ikisini de sipariş etmek zorunda mıyım?
Hayır. Menü sırası bir gelenek; çoğu kişi tek bir yemek ya da bir primo ile bir contorno sipariş eder. Garsonlar buna alışkındır.
“Buono” ile “bene” farkı nedir?
Buono sıfattır ve bir şeyin lezzetli veya iyi olduğunu söyler: il caffè è buono. Bene zarftır, bir şeyin iyi yapıldığını ya da kendini iyi hissettiğini anlatır: sto bene (sto bene) – iyiyim.