Pretérito Imperfecto Çekimi: Kurallar, Örnekler ve Test

Pretérito imperfecto, geçmişteki alışkanlıkları, süren durumları ve betimlemeleri anlatır; Türkçede bağlama göre “-ırdı”, “-ıyordu” ya da “idi” ile karşılanır. Düzenli fiillerde -ar fiilleri -aba, -abas, -aba, -ábamos, -abais, -aban, -er ve -ir fiilleri -ía, -ías, -ía, -íamos, -íais, -ían eklerini alır. Pretérito imperfecto çekiminde üç temel düzensiz fiil bulunur: ser → era, ir → iba, ver → veía.

Düzenli fiillerde ekler

Mastardan -ar, -er ya da -ir kısmını at, kalan köke eki ekle. -er ve -ir fiillerinin ekleri bu zamanda da tamamen aynıdır; yani iki ek seti öğrenmen yeterli.

Üç ayrıntı işini kolaylaştırır. Birincisi, yo ile él / ella / usted çekimi aynıdır (hablaba, comía); kimin kastedildiğini bağlam ya da özne zamiri gösterir: Yo hablaba, ella escuchaba. İkincisi, -ar fiillerinde vurgu işareti yalnızca nosotros biçiminde yazılır (hablábamos). Üçüncüsü, -er/-ir fiillerinde í harfi her kişide vurgu işareti taşır (comía, vivíamos). Vosotros çekimi İspanya’da kullanılır; Latin Amerika’da çoğul “siz” için genellikle ustedes (hablaban) tercih edilir.

Üç düzensiz fiil: ser, ir, ver

Imperfecto, düzensiz fiil sayısı en az olan zamanlardan biridir. Şu üç fiili ezberlemen yeterli:

Ver aslında düzenli eklere çok yakındır; farkı, kökteki e harfini korumasıdır (veía, “vía” değil). Prever gibi ver’den türeyen fiiller de aynı şekilde çekilir. Hay (var) ifadesinin imperfectosu habíadır: Había mucha gente. (Çok kalabalıktı.)

İyi haber şu: indefinidoda kökü değişen fiiller burada düzenlidir. tener → tenía, hacer → hacía, poder → podía, decir → decía, pensar → pensaba, dormir → dormía. Aynı fiillerin indefinido biçimleri (tuve, hice, pude, dije) için pretérito indefinido çekimi yazısına bakabilirsin.

Imperfecto ne zaman kullanılır?

Imperfecto, olayın başını ve sonunu vurgulamadan geçmişteki bir süreci anlatır. En sık beş kullanımı şöyle özetlenebilir:

Son satır dikkat ister: quería burada geçmişi değil nezaketi anlatır. Mağazada ya da restoranda “Quería un café” demek, “Quiero un café”den daha yumuşak duyulur; anlam çoğunlukla “bir kahve rica edecektim” gibidir.

Imperfectoyu çağıran zaman ifadeleri

Bazı ifadeler cümlede imperfecto geleceğinin güçlü bir işaretidir. Yine de bunlar kesin kural değil, eğilimdir; seçimi asıl belirleyen, olayı bir süreç mi yoksa bitmiş tek bir olay mı olarak anlattığındır.

• siempre (her zaman), a menudo (sık sık), a veces (bazen), normalmente (genellikle)
• todos los días (her gün), cada verano (her yaz), los domingos (pazarları)
• de niño / de niña, de pequeño (çocukken, küçükken)
• antes (eskiden), en aquella época (o zamanlar), mientras (-ken)

Karşı örnek: Siempre bile bitmiş, sınırlı bir dönemi anlatıyorsa indefinido alabilir: Siempre la quise. (Onu hep sevdim; artık bitmiş bir dönem olarak bakılıyor.) Bu tür nüanslar için indefinido ve imperfecto farkı yazısındaki örnekler işine yarar.

Indefinido ile aynı cümlede

Hikâye anlatırken iki zaman çoğunlukla birlikte çalışır: imperfecto sahneyi kurar, indefinido o sahnede olan olayı söyler.

• Leía un libro cuando sonó el teléfono. – Kitap okuyordum, telefon çaldı. (okuma süreci: imperfecto; çalma: tek olay, indefinido)
• Estaba en la ducha cuando llegaste. – Sen geldiğinde duştaydım.

Süren eylemi daha belirgin anlatmak için estar fiilinin imperfectosu + gerundio da kullanılır: Estaba leyendo cuando sonó el teléfono. İki biçim de doğrudur; estaba leyendo eylemin tam o anda sürdüğünü biraz daha öne çıkarır.

Örnek cümleler (okunuşlu)

Okunuşlar yaklaşıktır ve Latin Amerika telaffuzuyla verilmiştir. Ses notları: h okunmaz; v çoğunlukla b’ye yakın söylenir; z ve ce/ci Latin Amerika’da s, İspanya’nın büyük bölümünde dil ucu dişler arasında (İngilizce “think”teki th gibi) söylenir; j Türkçe h’den daha gırtlaktan, hırıltılı bir sestir; ll çoğu bölgede y’ye yakındır, Arjantin ve Uruguay’da ş ya da j’ye yakın duyulur.

• De niño vivía en un pueblo pequeño. (de ni-nyo bi-bi-a en un pue-blo pe-ke-nyo) – Çocukken küçük bir kasabada yaşıyordum.
• Todos los veranos íbamos a la playa. (to-dos los be-ra-nos i-ba-mos a la pla-ya) – Her yaz plaja giderdik.
• Mi abuela cocinaba muy bien. (mi a-bue-la ko-si-na-ba muy bien) – Büyükannem çok güzel yemek yapardı. (ci: Latin Amerika’da s, İspanya’da th benzeri ses)
• Era un día gris y llovía mucho. (e-ra un di-a gris i yo-bi-a mu-cho) – Gri bir gündü ve çok yağmur yağıyordu. (ll: çoğu bölgede y)
• Cuando tenía diez años, quería ser médico. (kuan-do te-ni-a dies a-nyos, ke-ri-a ser me-di-ko) – On yaşındayken doktor olmak istiyordum. (diez’deki z: Latin Amerika’da s)
• Eran las once de la noche. (e-ran las on-se de la no-che) – Saat gece on biriydi.
• Mientras yo trabajaba, los niños jugaban en el jardín. (mien-tras yo tra-ba-ha-ba, los ni-nyos hu-ga-ban en el har-din) – Ben çalışırken çocuklar bahçede oynuyordu. (j: gırtlaktan h)
• Antes no veía series en español. (an-tes no be-i-a se-ries en es-pa-nyol) – Eskiden İspanyolca dizi izlemezdim.
• Hacía mucho calor en la ciudad. (a-si-a mu-cho ka-lor en la siu-dad) – Şehirde hava çok sıcaktı. (h okunmaz)

Mini test: 8 çekim

Parantezdeki fiili imperfectoda çek.

1. Cuando era pequeño, yo ___ (jugar) al fútbol todos los días.
2. Mis abuelos ___ (vivir) en el campo.
3. Nosotros ___ (ir) al cine los sábados.
4. ¿Tú ___ (ser) buen estudiante?
5. Ella ___ (ver) la tele cada noche.
6. Antes vosotros ___ (comer) muy tarde.
7. ___ (hacer) mucho frío en enero.
8. Mientras ellos ___ (hablar), yo escuchaba.

Cevaplar: 1. jugaba · 2. vivían · 3. íbamos · 4. eras · 5. veía · 6. comíais · 7. Hacía · 8. hablaban

Imperfectonun diğer zamanlar arasındaki yerini görmek için İspanyolca zamanlar tablosu yazısına göz atabilirsin. Tüm konular İspanyolca öğren sayfasında.

Sık sorulan sorular

Imperfecto ile indefinido arasındaki temel fark nedir?

Indefinido çoğunlukla bitmiş, sınırları belli bir olayı anlatır (Ayer comí paella. – Dün paella yedim). Imperfecto ise süreci, alışkanlığı ya da arka planı anlatır (Antes comía paella los domingos. – Eskiden pazarları paella yerdim). Hangisinin seçileceği bağlama ve konuşanın olaya nasıl baktığına göre değişir.

Imperfectoda kaç düzensiz fiil var?

Standart dilbilgisinde üç: ser (era), ir (iba) ve ver (veía). Ver’den türeyen prever gibi fiiller de aynı kalıbı izler. Haber fiilinin imperfectosu (había) düzenli ekleri alır.

Imperfecto Türkçede hep “-ıyordu” mu demektir?

Hayır. Alışkanlıkta “-ırdı” (iba: giderdi), süren eylemde “-ıyordu” (llovía: yağıyordu), betimlemede “idi” (era grande: büyüktü) karşılığı daha doğal olur. Çeviride kalıp yerine anlama bakmak gerekir.

“Quería” demek kaba mı, kibar mı?

Kibar sayılır. Quería un café, quiero un café’den daha yumuşak bir istektir. Benzer nezaket için koşul kipindeki querría ya da me gustaría da kullanılabilir.