İngiltere–Amerika Tarih Yazımı: Farklar ve Program Seçimi

Son Güncelleme: 28 Şubat 2026

İçindekiler

• İngiltere ve Amerika’da tarih yazımı neden farklı?
• Temel farklar nelerdir?
• Metodoloji ve kuramsal çerçeve nasıl ayrışır?
• Kaynak kullanımı ve arşivlere erişim nasıl yapılır?
• Hangi ülke hangi ilgi alanına daha uygun?
• Program ve üniversite seçimi nasıl yapılır?
• Bütçe ve maliyetler ne kadar?
• Başvuru, vize ve hazırlık adımları nelerdir?
• Adım adım: Program seçimi ve başvuru nasıl yapılır?
• Sonuç
• Sıkça Sorulan Sorular

İngiltere ve Amerika’da tarih okumayı düşünenler için bu rehber; metodoloji, arşiv erişimi, alan odakları, program yapıları, bütçe ve vize süreçlerini güncel eğilimlerle karşılaştırır. Kararınızı etkileyen temel farkları netleştirir, danışman eşleşmesi ve fon arayışı gibi pratik konularda yol haritası sunar.

İngiltere ve Amerika’da tarih yazımı neden farklı?

İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri, benzer dili paylaşsalar da tarih yazımında belirgin şekilde farklılaşır. Bu farklılık; üniversite geleneğinden arşiv kültürüne, toplumsal hafızadan güncel siyasal tartışmalara kadar geniş bir zeminde kök salar. İngiltere’de tarih, çoğu zaman birincil kaynaklara dayalı titiz metin tahlili ve arşiv araştırması etrafında şekillenirken; Amerika’da daha disiplinlerarası, kuramsal ve veri-odaklı bir yaklaşımın öne çıktığını görürüz. Buna ek olarak Amerika’da kamusal tarih (public history), miras/heritage çalışmaları ve dijital beşeri bilimler güçlü bir kurumsal karşılık bulurken; İngiltere’de arşiv geleneği ve eleştirel anlatı bütünlüğü merkezde kalır.

Bu ayrım, yalnızca akademik bir nüans değildir. Hangi ülkede eğitime devam edeceğiniz; danışman bulma biçiminizi, araştırma sorularınızı, kaynaklara erişiminizi ve mezuniyet sonrası kariyer ağınızı doğrudan etkiler. Bu rehber, iki ülke arasındaki kritik farkları güncel eğilimler ışığında netleştirerek seçim yaparken hem akademik hem de pratik ölçütleri birlikte değerlendirmenizi sağlar.

Güncel Not: Son dönemde hem İngiltere’de hem Amerika’da “etki/impact”, toplumsal erişim ve açık bilim ilkeleri, proje değerlendirmelerinde daha görünür hale geldi. Bu, tez tasarımlarında dijital sergiler, veri paylaşımı ve topluluk iş birlikleri gibi çıktıları teşvik ediyor.

Temel farklar nelerdir?

Özet tabloya bakarak başlamak karar almayı kolaylaştırır. Aşağıdaki karşılaştırma, tipik eğilimleri yansıtır; elbette her programa göre istisnalar bulunabilir.

İngiltere’de E.P. Thompson gibi sosyal tarihçiler sınıf, emek ve gündelik hayat odaklı okumaları güçlendirmiştir. Amerika’da ise “New Social History”, ırk, toplumsal cinsiyet ve göç hatlarını güçlü veri setleri ve sözlü tarih aracılığıyla izler. Son dönemde iki ekosistemde de çevresel tarih, bilim ve tıp tarihi ile gözetim-teknoloji kesişimleri ilgi görmektedir.

Metodoloji ve kuramsal çerçeve nasıl ayrışır?

İngiltere’de metodoloji, tezinizin “kaynaklara dayanma gücü” üzerinden değerlendirilir. Ulusal arşivler, yerel kayıt ofisleri ve özel koleksiyonlar; paleografi ve diplomatik gibi teknik becerilerle birlikte öğretilir. Danışman-öğrenci ilişkisi, çoğunlukla kişisel rehberlik ve yoğun metin geribildirimi etrafında şekillenir. Metin tenkidi, bağlamsal okuma ve literatürle ince diyalog kurulması beklenir.

Amerika’da metodoloji ise sıklıkla araştırma sorusuna kuramsal bir çerçeve bağlamayı teşvik eder. Sosyoloji, antropoloji, siyaset bilimi ve ekonomi ile kurulan köprüler; nicel veriler, GIS haritalama, ağ analizi ve dijital arşivleme gibi araçlarla desteklenir. Birçok bölüm, araştırma etiği ve sözlü tarih protokollerini (IRB süreçleri) sistematik biçimde uygular; saha çalışması ve veri güvenliği eğitimleri, yöntem paketinin parçası olabilir.

Güncel Not: Mevcut pratikte hem İngiltere’de hem Amerika’da araştırma veri yönetim planı, açık erişim beklentileri ve kişisel verilerin korunması başlıkları daha sıkı izleniyor. Özellikle sözlü tarih ve hassas arşivler için onam formları ve mahremiyet beyanları standart hale gelebiliyor.

Sonuç olarak, “nasıl sorarsınız?” ve “neyi kanıt olarak sayarsınız?” soruları iki ülkede farklı ağırlık kazanır. Araştırma stiliniz ve tematik ilgi alanınız, hangi ekosistemde gelişeceğinize dair en sağlam pusuladır.

Kaynak kullanımı ve arşivlere erişim nasıl yapılır?

İngiltere’de The National Archives (Kew), British Library ve üniversite koleksiyonları (Bodleian, Cambridge UL gibi) araştırmanın kalbidir. Çoğu arşiv, önceden çevrimiçi katalog taraması, okuyucu kartı başvurusu ve materyal rezervasyonu ister. Erken modern veya Orta Çağ çalışacaksanız paleografi kursları büyük fark yaratır.

Amerika’da National Archives and Records Administration (NARA), eyalet arşivleri, kent kütüphaneleri ve “presidential libraries” geniş bir alan sunar. Sözlü tarih ve dijital arşiv projeleri yaygındır; veri paylaşımı ve açık erişim platformları, literatür taramasını hızlandırır. Kurumsal arşivler ve üniversite özel koleksiyonları, yakın dönem belgelerinde zengin içerik sağlar.

Pratik ipucu: Planlama yaparken arşivlerin kapalı günlerini, materyal getirme limitlerini ve kopyalama/scan ücretlerini mutlaka not alın. Akademik İngilizce’nizi güçlendirmek için başvuru öncesi kısa bir Yurtdışında Dil Eğitimi programı, okuma hızınızı ve kavrama derinliğinizi hissedilir biçimde artırabilir.

Güncel Not: Birçok arşivde randevu tabanlı çalışma, dijitalleştirme talepleri ve kişisel cihazla çekim kuralları güncellendi. Çevrimiçi kataloglar genişlese de, telif ve mahremiyet kısıtları nedeniyle bazı koleksiyonlara yalnızca yerinde ve gözetimli erişim mümkün olabiliyor.

Hangi ülke hangi ilgi alanına daha uygun?

İmparatorluk, Britanya Adaları, erken modern Avrupa veya anayasal düşünce gibi alanlara yöneliyorsanız İngiltere size daha yoğun kaynak ve uzman ağı sunar. Londra merkezli arşivler, sömürge kayıtlarına ve denizcilik belgelerine erişim için idealdir. Miras çalışmaları ve arşiv kurumlarıyla ortak sergiler üretmek için de güçlü bir ekosistem bulunur.

Irk ve vatandaşlık, sivil haklar, göç, yerli halklar, bilim-teknoloji ve iş dünyası tarihi gibi başlıklarda ise Amerika güçlü saha, veri ve kuramsal zenginlik sağlar. Kurumsal arşivler ve kapsamlı sözlü tarih konsorsiyumları, modern ve yakın dönem çalışmaları için benzersizdir. Çevresel tarih ve bilim-tıp tarihi gibi kesişim alanlarında da veri setleri ve laboratuvar iş birlikleri yaygındır.

Transnasyonel, küresel ve karşılaştırmalı tarih çalışmaları için iki ülke de uygundur. Araştırma öneriniz Avrupa-Amerika veya İmparatorluk-Atlantik hattında ise, çift danışmanlı ortak projeler ya da ortak derece anlaşmaları stratejik bir avantaj doğurur. Yaz okulları, kısa süreli misafir araştırmacı pozisyonları ve hareketlilik fonlarıyla iki ekosistemi birleştirmek mümkündür.

Program ve üniversite seçimi nasıl yapılır?

Seçim süreci, kişisel araştırma sorunuzun hangi ekosistemde daha güçlü karşılık bulacağını keşfetmekle başlar. Danışman eşleşmesi, arşiv erişimi, bölüm içi seminer geleneği ve mezunların kariyer yolları, bakmanız gereken temel başlıklardır. Programların yöntem dersleri, alan sınavları ve tez aşaması akışlarını ayrıntılı incelemek kritik önemdedir.

Değerlendirme kriterleri

– Danışman ve fakülte uyumu: Son 5 yıldaki yayınlar ve yürüyen projelerle eşleşiyor mu?

– Kaynak altyapısı: Kampüs içi/çevresi arşivler, dijital laboratuvarlar, metodoloji atölyeleri.

– Program yapısı: Ders yoğunluğu, seminer sıklığı, yöntem dersleri ve yaz okulları.

– Fon ve burslar: Araştırma seyahat desteği, konferans fonları, asistanlık olanakları.

Stratejik ilerlemek için bir yol arkadaşına ihtiyacınız varsa, Lemon Academy’nin deneyimli ekibinden Yurtdışı Eğitim Danışmanlık desteği alarak kısa listelerinizi netleştirebilir, güçlü bir niyet mektubu ve araştırma önerisi hazırlayabilirsiniz.

Bütçe ve maliyetler ne kadar?

Toplam maliyet; ülke, şehir, okul, burs durumu ve program süresine göre değişir. Genel eğilim şu şekildedir: İngiltere’de yüksek lisans programları genellikle 1 yıldır; bu, toplam konaklama ve yaşam giderlerini sınırlayabilir. Amerika’da yüksek lisans 2 yıla yayılabildiğinden yaşam giderleri artabilir; ancak asistanlık ve kampüs içi istihdamla maliyet dengelemesi mümkündür.

Beklemeniz gereken kalemler: harç, konaklama, sigorta, kitap/araştırma materyali, yerel ulaşım, arşiv kopyalama ücretleri ve konferans seyahatleri. Londra ve Boston-New York hattı, yaşam maliyetlerinde üst dilimdedir. Arşiv erişimi çoğu yerde ücretsiz olsa da dijitalleştirme ve fotokopi ücretleri bütçe yaparken hesaba katılmalıdır. Sağlık sigortası/katkı payları ve vize ilgili servis bedelleri de toplam bütçeye eklenir.

Güncel Not: Konaklama fiyatları ve kampüs içi barınma kapasitesi şehir ve sezona göre önemli dalgalanmalar gösterebiliyor. Mevcut pratikte öğrenciler, erken sözleşme ve paylaşımlı konut seçenekleriyle bütçeyi daha öngörülebilir kılıyor; toplu taşıma indirimleri ise çoğu şehirde öğrencilere açıktır.

İpucu: Kütüphaneler arası ödünç sistemi ve dijital veritabanlarına üniversite erişimi, kitap alım maliyetini ciddi biçimde azaltır. Avrupa seyahatli arşiv çalışmalarında uçuş ve kısa süreli konaklama için küçük araştırma hibelerine başvurun; “seed grant” ve “travel grant”ler özellikle Amerika’da yaygındır.

Başvuru, vize ve hazırlık adımları nelerdir?

Başvurularda neredeyse evrensel olan parçalar şunlardır: akademik transkript, referans mektupları, niyet mektubu/araştırma önerisi, yazı örneği ve özgeçmiş. İngiltere’de net bir araştırma planı ve potansiyel danışman uyumu daha erken aşamada beklenir. Amerika’da ders ve yöntem yoğunluğu nedeniyle yazı örneği ve kuramsal çerçeveye hâkimiyet öne çıkar; birçok bölümde GRE artık zorunlu değildir veya isteğe bağlı olabilir. Dil yeterliği için kabul edilen testler kurumlara göre değişebilir.

Vize adımları: İngiltere’de Student visa; Amerika’da F-1 vizesi söz konusudur. I-20/Confirmation of Acceptance for Studies (CAS) belgeleri, finansal kanıtlar ve sağlık sigortası gibi standartları eksiksiz hazırlamak gerekir. Zamanlama kritik: Kabul sonrası vize süreçleri için genellikle birkaç haftalık bir takvim planlayın; randevu yoğunluğu dönemsel olarak değişebilir.

Dil hazırlığı: Akademik okuma-yazmayı hızlandırmak için kendi seviyenizi görerek başlayın. Kısa bir değerlendirme için hemen İngilizce Seviye Testi Çöz. Sonrasında alan odaklı yazma ve not alma tekniklerini, özetleme ve literatür değerlendirme pratikleriyle destekleyin.

Güncel Not: Başvuru platformları ve referans yükleme sistemleri sık güncelleniyor. Son dönemde birçok bölüm, yazı örneği uzunluğu, format ve dosya türleri için net yönergeler paylaşıyor; başvuru öncesi kılavuzu dikkatle kontrol etmek reddedilme riskini azaltır.

Adım adım: Program seçimi ve başvuru nasıl yapılır?

1. Adım 1: Araştırma sorunuzu ve dönem/coğrafya odağınızı netleştirin; hangi arşiv ve birincil kaynaklara ihtiyaç duyacağınızı kabaca haritalayın.
2. Adım 2: Ülke ekosistemini seçin: İngiltere’nin arşiv-merkezli geleneği mi, Amerika’nın disiplinlerarası ve yöntem yoğun yaklaşımı mı size daha uygun?
3. Adım 3: Potansiyel danışman ve program kısa listesi çıkarın; son yıllardaki yayınları, yürüyen projeleri ve mezun yerleşimlerini inceleyin.
4. Adım 4: Arşiv erişimini doğrulayın: Koleksiyonların konumu, randevu/okuyucu kartı süreçleri, dijitalleştirme durumları ve olası kısıtları kontrol edin.
5. Adım 5: Bütçe ve fon stratejisi oluşturun: Harç, yaşam gideri, seyahat ve arşiv masrafları için senaryo bazlı bir plan ve uygun burs/asistanlık seçenekleri hazırlayın.
6. Adım 6: Dil ve test gerekliliklerini netleştirin; kabul edilen sınav türleri, minimum skor beklentileri ve muafiyet koşullarını kurum bazında teyit edin.
7. Adım 7: Başvuru dosyanızı derleyin: Niyet mektubu/araştırma önerisi, akademik CV, yazı örneği, referanslar ve transkriptleri talimatlara uygun biçimde hazırlayın.
8. Adım 8: Kabul sonrası vize ve lojistik planlayın: I-20/CAS, finansal belgeler, sağlık sigortası, konaklama ve ilk arşiv ziyaret takviminizi oluşturun.

Sonuç

İngiltere ve Amerika’daki tarih yazımı arasındaki fark, yalnızca yöntem ya da gelenek ayrımı değildir; araştırmanın her aşamasına sinen bir zihniyet meselesidir. İngiltere, arşiv ve metin merkezli derinleşmeyi; Amerika ise disiplinlerarası ve kuramsal açılımı güçlü biçimde teşvik eder. Sizin hangi soruyu, hangi araçlarla, hangi kaynak ekosisteminde daha iyi soracağınıza dair netlik; doğru ülke ve program kararını neredeyse kendiliğinden belirler.

Karar aşamasında; danışman uyumu, arşiv yakınlığı, fon seçenekleri ve şehir yaşam maliyetlerini birlikte tartın. Lemon Academy olarak, araştırma hedeflerinizi ölçülebilir adımlara dönüştürüp uygun okul listeleri, başvuru takvimi ve burs stratejisiyle yanınızdayız.

Sıkça Sorulan Sorular

İngiltere’de 1 yıllık yüksek lisans, araştırma derinliği için yeterli mi? Yoğun ve odaklı çalışmayla evet. Net bir konu, erişilebilir arşiv ve iyi planlanmış bir takvimle güçlü bir tez üretilebilir. Daha geniş yöntem eğitimi istiyorsanız 2 yıllık yapı avantaj sağlar.

Amerika’da asistanlık (TA/RA) bulmak ne kadar olası? Bölüm ve bütçeye göre değişir. Erken başvuru, uygun yöntem becerileri (ör. dijital beşeri bilimler) ve danışmanla güçlü eşleşme şansı artırır.

Hangi ülkede yayın yapmak daha kolay? Kolaydan çok uyumlu mecra önemlidir. İngiltere, arşiv temelli vak’a yazılarını; Amerika, kuramsal ve metodolojik çerçeveli makaleleri daha sık görür. Her iki ekosistem de uluslararası dergilere açıktır.

Arşiv izinleri ve erişim kartları zor mu alınıyor? Genellikle hayır; çevrimiçi ön kayıt ve kimlik doğrulamasıyla hızlı ilerler. Bazı özel koleksiyonlar ön randevu ve referans talep edebilir; planlamayı erken yapın.

Dil yeterliliği dışında hangi beceriler öne çıkar? İngiltere için paleografi ve kaynak tenkidi; Amerika için veri analizi, sözlü tarih teknikleri ve dijital araçlar (GIS, metin madenciliği) fark yaratır.

İki ülkeyi birleştiren araştırma mümkün mü? Evet. Ortak danışmanlıklar, değişim protokolleri ve yaz dönemi arşiv seyahatleriyle hibrit projeler artıyor. Bütçe ve takvim planlaması kritik.

Fon bulmak için en etkili strateji nedir? Araştırma sorusunu netleştirmek, özgün katkıyı somutlamak ve hedefli başvurular yapmak. Küçük seyahat hibeleri ve bölüm içi mikro fonlar başlangıçta çok etkilidir.