İngilizce Şekiller: Circle’dan Hexagon’a Okunuşlarıyla

İngilizcede şekillere shapes denir. En temel olanlar circle (daire), square (kare), triangle (üçgen), rectangle (dikdörtgen), oval (oval), star (yıldız) ve heart (kalp). Aşağıda iki ve üç boyutlu şekilleri okunuşlarıyla, şekil sıfatlarını (round, square, triangular) ve günlük hayatta kullanacağın cümleleri bulacaksın.

İki boyutlu şekiller (2D shapes)

Çokgen isimlerinde güzel bir mantık var: Yunanca sayı kökü + “-gon” eki (Yunancada “açı” anlamındaki kökten gelir). Penta beş, hexa altı, octa sekiz demek. Ahtapotun İngilizcesi octopus, yani “sekiz ayaklı” da aynı kökten geliyor. Bu bağlantıyı bilirsen kelimeleri ezberlemek kolaylaşır.

Gündelik hayatta da bu şekillere sık rastlarsın: futbol topunun dikişlerinde hexagons ve pentagons, arı peteklerinde hexagons, birçok ülkedeki “STOP” tabelasında ise octagon vardır. Washington’daki ünlü savunma bakanlığı binasına da beşgen şekli yüzünden the Pentagon denir.

Üç boyutlu şekiller (3D shapes)

Cuboid İngiliz okullarında kullanılan kelime; Amerikan okullarında aynı şekle genelde rectangular prism denir. Sphere kelimesindeki “ph” f gibi okunur, tıpkı phone kelimesinde olduğu gibi.

Şekil sıfatları: round, square, triangular

Bir nesneyi tarif ederken şeklin isminden çok sıfatını kullanırsın. a circle table değil, a round table (yuvarlak masa) dersin.

Bir başka pratik yol da “-shaped” eki: heart-shaped (kalp şeklinde), star-shaped (yıldız şeklinde), L-shaped (L şeklinde). Örnek: She made heart-shaped cookies. (Kalp şeklinde kurabiyeler yaptı.) Ya da “like” ile: It’s shaped like a fish. (Balık şeklinde.)

Şekillerin parçaları: kenar, köşe, açı

• side (sayd) – kenar: A triangle has three sides. (Üçgenin üç kenarı vardır.)
• corner (kor-nır) – köşe: A square has four corners. (Karenin dört köşesi vardır.)
• angle (en-gıl) – açı: a right angle (dik açı)
• edge (ec) – ayrıt, kenar (3D): A cube has twelve edges. (Küpün on iki ayrıtı vardır.)
• face (feys) – yüz (3D): A cube has six faces. (Küpün altı yüzü vardır.)
• straight line / curved line – düz çizgi / eğri çizgi

Matematik dersinde bu kelimeleri sayılar ve işlemlerle birlikte kullanırsın; bunun için İngilizce matematik işlemleri yazısı iyi bir tamamlayıcı.

Şekillerle kurulan deyimler

Şekil kelimeleri yalnızca geometri dersinde değil, günlük konuşmada deyimlerin içinde de karşına çıkar. En sık duyacakların:

• back to square one – başa dönmek, sıfırdan başlamak. The plan failed, so we’re back to square one. (Plan tutmadı, yine başa döndük.)
• go round in circles – aynı yerde dönüp durmak, ilerleyememek. We’ve been going round in circles for an hour. (Bir saattir aynı yerde dönüp duruyoruz.)
• in good shape – formda, iyi durumda. She runs every day, so she’s in really good shape. (Her gün koşuyor, bu yüzden çok formda.)
• out of shape – formsuz, kondisyonsuz. I’m so out of shape. I can’t even climb the stairs! (Hiç formum yok. Merdiven bile çıkamıyorum!)
• a love triangle – aşk üçgeni. Dizilerin vazgeçilmezi.
• a square meal – doyurucu, düzgün bir öğün. You need three square meals a day. (Günde üç düzgün öğüne ihtiyacın var.)
• come full circle – başladığı noktaya geri dönmek, bir döngüyü tamamlamak.

Buradaki shape kelimesi “şekil” anlamının yanında “durum, kondisyon” anlamı da taşır. What shape is it? (Ne şekilde?) sorusu ile The car is in bad shape. (Arabanın durumu kötü.) cümlesi aynı kelimeyi iki farklı anlamda kullanıyor. Bu tür çok anlamlı kelimeleri cümle içinde öğrenmek, tek başına ezberlemekten çok daha kalıcı olur.

Çocuklarla şekil oyunları

Şekiller, çocuklar için İngilizceye en kolay giriş kapılarından biri; çünkü her yerdeler. Birkaç oyun önerisi:

• I spy: “I spy with my little eye something round!” (Küçük gözümle yuvarlak bir şey görüyorum!) Çocuk odada yuvarlak bir nesne bulur: The clock!
• Shape hunt: Evde ya da parkta şekil avı. Can you find a rectangle? (Bir dikdörtgen bulabilir misin?) – The door!
• Draw and guess: Birlikte şekillerden resim yapın: Draw a big square and a triangle on top. What is it? – A house! (Büyük bir kare ve üstüne üçgen çiz. Ne oldu? – Ev!)

Oyun sırasında çocuğun cevabını tam cümleye çevirmeyi alışkanlık hâline getir: çocuk “Clock!” dediğinde sen “Yes! The clock is round.” diye tekrar et. Böylece tek kelimeden kısa cümleye geçişi fark ettirmeden desteklemiş olursun.

Şekilleri renklerle birleştirmek oyunu ikiye katlar: a red circle, a blue star. Renk kelimeleri için İngilizcede renkler yazısına, genel yöntemler için çocuklara İngilizce kelime öğretmek yazısına bakabilirsin.

Sık sorulan sorular

“Diamond” ile “rhombus” aynı şey mi?

Günlük dilde ve çocuk kitaplarında baklava dilimi şekline diamond denir. Matematikte ise doğru terim rhombus. İkisini de bilmek iyi olur.

Daire için “circle” mı “round” mu demeliyim?

Şeklin adı circle, bir nesneyi tarif eden sıfat round. “Draw a circle” (Bir daire çiz) ama “a round plate” (yuvarlak tabak).

Kare için de “square” kullanılıyor; şehir meydanıyla karışmaz mı?

Square hem kare hem de meydan demek (Trafalgar Square). Bağlam her zaman hangisi olduğunu gösterir.

Başka kelime listelerini nerede bulabilirim?

Tüm İngilizce kelime listeleri ve yazılar için İngilizce öğren sayfasına göz atabilirsin.