Hollanda’da uzun süreli yaşamak isteyen yabancı vatandaşların belirli kriterlere göre oturum izni alması gerekmektedir. Bu rehberde; öğrenci, çalışma, aile birleşimi, yatırımcı ve iltica temelli oturum türlerini detaylı şekilde bulabilirsiniz.
Hollanda’da eğitim almak isteyen yabancı öğrenciler, tam zamanlı bir eğitim programına kabul aldıktan sonra öğrenci oturum izni başvurusu yapabilmektedir. Başvuru yapmadan önce Hollanda’daki bir eğitim kurumundan resmi kabul mektubunun alınmış olması şarttır. Ayrıca, öğrenci geçimini sağlayacak maddi kaynaklara sahip olmalı ve sağlık sigortasını belgelemedir. Öğrenci oturum izni genellikle eğitim süresi kadar verilir ve gerektiğinde uzatılabilir. Hollanda’da öğrenci oturumu olan bireyler, belirli koşullar altında haftalık sınırlı saatlerle çalışma hakkına da sahiptirler. Bu izin genellikle yaz aylarında tam zamanlı geçici çalışmayla da desteklenebilir, ancak çalışma izni gereklilikleri her zaman geçerlidir. Öğrenciler, oturum süreleri boyunca akademik başarılarını sürdürmek ve adres kayıtlarını güncel tutmakla yükümlüdür. Öğrenci oturumu sonrası, mezun olduktan sonra iş aramaya yönelik oturum türlerine geçiş yapmak da mümkündür.
Hollanda’da çalışmak isteyen bireyler, işveren sponsorluğunda ya da bağımsız çalışma modelleri ile oturum izni alabilirler. Bu iznin temel türleri arasında yüksek vasıflı çalışan (highly skilled migrant), şirket içi transfer, araştırmacı ve mevsimlik işçi oturumları yer almaktadır. Başvuru için genellikle Hollanda’daki işverenin IND (Göç ve Vatandaşlık Dairesi) tarafından onaylı bir pozisyon teklifinde bulunması gerekir. Adayın yeterli mesleki deneyime ve belirli bir maaş eşiğine sahip olması zorunludur. Başvuru aşamasında iş sözleşmesi, pasaport, uygunluk belgeleri ve sağlık sigortası gibi unsurların eksiksiz şekilde sunulması beklenir. Çalışma oturum izni, türüne bağlı olarak genellikle 1 ila 5 yıl arasında geçerlidir ve gerektiğinde uzatılabilir. Kazanılan haklar arasında aile üyeleri için beraberinde oturum alma imkânı da bulunmaktadır. Ayrıca, belirli süre çalıştıktan sonra kalıcı oturum izni başvurusuna hak kazanmak da mümkündür.
Hollanda’da yaşayan bir bireyin ailesini yanına alabilmesi için aile birleşimi kapsamında oturum izni başvurusunda bulunması mümkündür. Bu oturum türü, evlilik, kayıtlı partnerlik veya ebeveyn-çocuk ilişkisi gibi ailevi bağlara dayalıdır. Başvuru yapacak kişilerin aile bağını resmi belgelerle kanıtlaması ve birlikte yaşayacakları kişinin Hollanda’daki statüsünü beyan etmeleri gereklidir. Aile birleşimi oturum izni başvurusunda bulunan kişi, genellikle sponsor olan kişinin yeterli gelir düzeyine ve uygun konaklama koşullarına sahip olduğunu göstermelidir. Ayrıca, başvuru sahibine ilişkin sağlık sigortası ve varsa Türk vatandaşları için AB-Türkiye Ortaklık Hukuku kapsamında farklı avantajlar da değerlendirilmelidir. Aile birleşimi ile oturum alan bireyler genellikle sınırlı bir süreliğine oturum hakkı kazanır ve bu hak belirli koşullara bağlı olarak uzatılabilir. Ayrıca bu bireyler, belirli şartlar altında Hollanda’da çalışma ve eğitim alma hakkına da sahip olabilir.
Hollanda’da yatırım yapmak veya kendi işini kurmak isteyen kişiler için ‘Startup’ ve ‘Girişimci’ oturum izni seçenekleri mevcuttur. Girişimciler, Hollanda ekonomisine katkı sağlayacak işleri olması ve iş planlarını ilgili mercilere sunmuş olmaları durumunda oturum başvurusunda bulunabilirler. Özellikle yenilikçi iş fikirlerine sahip girişimciler için “startup” vizesi öne çıkmaktadır. Bu tür bir oturum izni için girişimin Hollanda’da kayıtlı olması, destekleyici bir mentor kuruluşla (facilitator) işbirliği yapılması ve iş planının uygulanabilirliğinin kanıtlanması önemlidir. Ayrıca, yeterli finansal kaynakların varlığı, sağlık sigortası ve sabıka kaydı gibi belgeler de gereklidir. Yatırımcılar için ise ciddi düzeyde finansal yatırım yapacaklarını belgelemeleri zorunludur. Bu tür oturum izni, genellikle bireyin yapacağı yatırımı ve yerel ekonomiye etkisini değerlendiren IND tarafından karar verilen bir süreçtir. Girişim ve yatırım odaklı oturumlar, Hollanda’da uzun vadeli kalmak ve iş kurmak isteyenler için stratejik bir fırsat niteliğindedir.
Bazı durumlarda kişiler, Hollanda’ya sığınma veya insani nedenlerle başvurarak oturum hakkı elde edebilirler. Savaş, zulüm, politik baskı veya yaşam tehditleri gibi nedenlerle başvurulan bu oturum türü, IND tarafından titizlikle incelenmektedir. İltica başvurusu sırasında kişinin ülkesindeki durumuna ve kişisel güvenliğine yönelik tehdit belgelenmelidir. Başvuru yapıldıktan sonra kişi Hollanda’da kalabilecek bir alana yönlendirilir ve sürecin tamamlanması birkaç ayı bulabilir. Süreç olumlu sonuçlanırsa geçici oturum izni verilir ve bu iznin ilerleyen süreçte kalıcıya çevrilmesi mümkün olabilir. İnsani oturum izni kapsamında bireyler sosyal hizmetlerden faydalanabilir, belirli koşullarda iş ve eğitim haklarına erişebilir. Ancak bu oturum türü, belirli koşullara ve ciddi kanıtlara dayalı olarak verilir; dolayısıyla başvuru süreci diğer oturum türlerine göre daha uzun ve detaylıdır. Hollanda, bu tür başvurularda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi çerçevesinde işlem yapmaktadır.
Başvuru türüne göre değişmekle birlikte, Hollanda oturum izni başvuruları ortalama 60 ila 90 gün içinde sonuçlanmaktadır. IND’nin yoğunluğu ve belgelerin eksiksizliği süreci etkileyebilir.
Evet, Hollanda’da öğrenci oturumuna sahip bireyler belirli saatlerle sınırlı olmak üzere çalışma hakkına sahiptir. Yaz aylarında tam zamanlı çalışmak da olanaklıdır ancak öncesinde işverenin çalışma izni başvurusu yapması gereklidir.
Hollanda’da aile birleşimi ile oturum alan kişiler, genellikle çalışma izni gerekmeksizin çalışabilirler. Bu durum, eşin Hollanda’daki statüsüne göre değişiklik gösterebilir.
Hollanda’da yasal olarak en az 5 yıl kesintisiz ikamet eden ve entegrasyon sınavını başarıyla geçen bireyler, kalıcı oturum izni başvurusu yapabilir.
Startup oturumu için yenilikçi bir iş fikri, Hollanda’da kayıtlı şirket, akredite bir mentor kuruluşla işbirliği ve yeterli maddi kaynak gibi şartlar aranmaktadır.