Either ve Neither: Doğru Kullanım, Kurallar ve Örnekler

Son Güncelleme: 23 Mart 2026

İçindekiler

• Either ve Neither Nedir? Temel Tanım ve Hızlı Farklar
• Either…or ve Neither…nor Nasıl Kullanılır? Kalıp ve Örnekler
• Fiil Uyumu ve Anlam Netliği Nasıl Sağlanır?
• Cümlede Yeri, Noktalama ve Vurgu Nasıl Olmalı?
• Hızlı Karşılaştırma Tablosu
• Sık Yapılan Hatalar ve Pratik Düzeltmeler
• Akılda Kalıcı İpuçları ve Mini Karar Ağacı
• Either ve Neither’ı Doğru Kullanma (Adım Adım)
• Kısa Alıştırma: Doğru Seçeneği Seçin
• Sonuç
• Sıkça Sorulan Sorular

Either ve neither, iki seçenek arasında tercih yaparken netlik sağlar. Güncel kullanımda fiil uyumu, paralel yapı ve kısa cevaplar (Me neither / Neither do I) özellikle önem kazanmıştır. Bu rehber, sınav ve iş yazışmalarında tereddütsüz cümle kurmanız için kalıpları, örnekleri ve karar adımlarını bir araya getirir.

İngilizce öğrenirken iki seçenek arasında net bir tercih yapmanız gereken cümlelerde “either” ve “neither” sık sık karşınıza çıkar. Basit gibi görünür ama cümle içindeki görevleri değiştiğinde kolayca karışabilirler. Bu yazıda, “either vs. neither” farkını akıcı örneklerle çözecek, konuşma-dilinde ve akademik yazıda güvenle kullanmanızı sağlayacak pratik ipuçları paylaşacağız. Ayrıca yazının sonunda kısa bir alıştırma ile bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.

Eğer seviyenizi görmek isterseniz hemen şimdi İngilizce Seviye Testi Çöz bağlantısı üzerinden ücretsiz seviye ölçümü yapabilir, hangi konulara odaklanmanız gerektiğini netleştirebilirsiniz. Daha planlı ilerlemek isterseniz Lemon Academy’nin Yurtdışında Dil Eğitimi programlarıyla hem dil pratiği yapar hem de kültürlerarası deneyim kazanırsınız.

Either ve Neither Nedir? Temel Tanım ve Hızlı Farklar

Either: İki seçenekten “biri” anlamına gelir. Türkçeye çoğunlukla “ya … ya …” veya “ikisinden biri” olarak yansır. Olumsuz cümlelerin sonunda “ben de … değilim” anlamı için de kullanılır: “I don’t like coffee either.”

Neither: İki seçeneğin “hiçbiri” anlamına gelir. Türkçedeki en yakın karşılık “ne … ne …” ve “ikisinden hiçbiri”dir. Tek başına cevap verirken de kullanılır: “Which one do you prefer?” – “Neither.”

Kısaca: Seçim varsa ve biri olumluysa “either”, her ikisini de olumsuzluyorsanız “neither”. Ayrıca either olumsuz cümlenin sonunda “ben de değilim” anlamıyla belirteç gibi çalışır.

Either…or ve Neither…nor Nasıl Kullanılır? Kalıp ve Örnekler

Either…or: İki olasılıktan birini seçtiğimizi belirtir.

Örnekler:

• We can meet either today or tomorrow. (Bugün ya da yarın buluşabiliriz.)

• You can pay either by card or in cash. (Kartla ya da nakit ödeyebilirsin.)

• Either John or Mary will present. (Ya John ya Mary sunum yapacak.)

Neither…nor: İki seçeneğin de geçerli olmadığını söyler.

Örnekler:

• Neither my phone nor my laptop is working. (Ne telefonum ne de dizüstüm çalışıyor.)

• She is neither tired nor hungry. (Ne yorgun ne de aç.)

• The proposal is neither clear nor complete. (Teklif ne açık ne de tamam.)

“Either of / Neither of” Yapıları

İsim/ zamir + of ile birlikte kullanıldığında “ikisinden biri/hiçbiri” anlamı netleşir:

• Either of the keys opens the door. (Anahtarlardan biri kapıyı açar.)

• Neither of the answers is correct. (Cevapların hiçbiri doğru değil.)

Konuşma Dilinde Kısa Cevaplar

• “I don’t like spicy food.” – “Me neither.” (Ben de sevmiyorum.)

• “I can’t go tonight.” – “I can’t either.” (Ben de gidemem.)

• “I don’t agree with the plan.” – “Neither do I.” (Ben de katılmıyorum.)

Güncel Not: Güncel kullanımda Me neither çok yaygın ve samimidir; yazılı ve daha resmi bağlamlarda Neither do I / Nor do I tercih edilir. Bazı lehçelerde “Nor me” mümkündür; resmiyette inversion (Neither/Nor + yardımcı fiil + özne) daha güvenlidir.

Fiil Uyumu ve Anlam Netliği Nasıl Sağlanır?

Either ve neither özne olduğunda fiil uyumu önemli bir ayrıntıdır:

• Either is fine. (İkisinden biri uygun.) – Tekil fiil kullanılır.

• Neither is true. (Hiçbiri doğru değil.) – Yine tekil fiil yaygın ve doğrudur.

Either/neither … or/nor ile iki özne bağlandığında fiil çoğu zaman yakındaki özneye (proximity rule) göre çekimlenir:

• Neither the students nor the teacher is ready. (Öğretmen tekil olduğundan is.)

• Neither the teacher nor the students are ready. (Öğrenciler çoğul olduğundan are.)

Resmi yazımda bazı kılavuzlar “neither”ı özünde tekil sayıp her iki durumda da tekil fiil önerebilir; ancak modern kullanımda en yakın öznemsiye göre uyum sık görülür. Tutarlı olmak en önemlisidir: Metninizde tek bir yaklaşımı seçip koruyun.

“Not … either” ile “neither” arasındaki fark:

• I don’t want tea either. (Ben de çay istemiyorum.) – “either” olumsuz cümleyi takip eder.

• I want neither tea nor coffee. (Ne çay ne kahve istiyorum.) – Cümlenin olumsuzluğunu “neither” üstlenir; ek bir “don’t” kullanılmaz.

Güncel Not: Birçok kurum ve sınav, “neither of + çoğul isim” ile tekil fiili (is/has) tercih etmenizi bekler. Günlük dilde çoğul (are/have) de duyulur. Resmi metinlerde tekili, konuşmada yakın-özne kuralını izleyen uyumu kullanmanız genellikle güvenlidir.

Cümlede Yeri, Noktalama ve Vurgu Nasıl Olmalı?

Konum:

• Either…or / Neither…nor genellikle bağladıkları ögelerin hemen önünde yer alır: “Either John or Mary will present.”

• “Either” olumsuz cümle sonunda kullanıldığında virgül gerekmez: “I can’t join either.”

Noktalama ve paralellik:

• Bağlanan iki öge aynı dilbilgisel yapıda olmalı: isim–isim, fiil–fiil, cümlecik–cümlecik.

Yanlış: “Either by bus or driving.” Doğru: “Either by bus or by car.”

Uzun cümlecikler bağlandığında okunabilirlik için virgül kullanımı tercih edilebilir, ama şart değildir: “Either we reschedule the meeting, or we continue with fewer attendees.”

Hem “Her İki Tarafta” Anlamı: Either

“Either” bazı sabit ifadelerde “her iki” anlamına gelebilir: “on either side of the street” (sokağın her iki tarafında), “at either end” (her iki uçta), “either way” (her iki durumda da). Bu kullanım, “ikisinden biri” anlamından farklıdır; bağlama dikkat edin.

Güncel Not: Either-or, sıfat/isim olarak tireli yazılabilir: “an either-or question” (ya-ya sorusu). Ne var ki bağlaç işlevinde tire kullanılmaz: “either A or B”. Stil tercihi kuruma göre değişebilir; tutarlılık esastır.

Hızlı Karşılaştırma Tablosu

Sık Yapılan Hatalar ve Pratik Düzeltmeler

1) Çift olumsuz kullanmak: “I don’t want neither tea nor coffee” yanlış; doğru: “I want neither tea nor coffee” ya da “I don’t want tea or coffee.”

2) Paralellik ihlali: “Either by train or flying” yanlış; doğru: “Either by train or by plane” veya “Either travel by train or fly.”

3) Yanlış fiil uyumu: “Neither of the answers are correct” → Resmi/kuralcı yaklaşımda “is” tercih edilir: “Neither of the answers is correct.”

4) “Either”ın konumunu karıştırmak: “I also don’t like it either” gereksiz tekrar. Doğru: “I don’t like it either.”

5) Türkçeden birebir çeviri: “İkisi de değil” ifadesi çoğu zaman “Neither” ile başlatılır: “Neither of them.”

Akılda Kalıcı İpuçları ve Mini Karar Ağacı

Hızlı hatırlatma:

• Pozitif seçeneklerden birini mi seçeceksiniz? Either.

• İki seçeneği de mi eleyip olumsuz bir durumu vurguluyorsunuz? Neither.

• Cümle zaten olumsuz ve “ben de değilim” mi diyeceksiniz? either (cümle sonu).

Mini karar ağacı:

1. İki seçenek var mı? Evet → 2’ye geçin. Hayır → Diğer bağlaçlara bakın.

2. Her ikisini de reddediyor musunuz? Evet → Neither…nor. Hayır → Either…or.

3. Kısa yanıt mı vereceksiniz? Olumsuz katılma: “Me neither” / “Neither do I.”

İpucu: IELTS, TOEFL ve iş İngilizcesinde netlik çok önemlidir. Uzun cümlelerde paralel yapılar kurarak hem puanınız hem de profesyonel izleniminiz güçlenir.

Lemon Academy olarak, doğru kaynak ve koçlukla bu yapıların kısa sürede otomatikleştiğini görüyoruz. Kariyerinize uygun rota ve sınav stratejisi için Yurtdışı Eğitim Danışmanlık hizmetimizle yanınızdayız.

Either ve Neither’ı Doğru Kullanma (Adım Adım)

1. Adım 1: Seçenekleri ve mesajı netleştirin. İki seçenek mi var? Olumlu bir tercih mi yapacaksınız yoksa ikisini de eleyip olumsuz bir yargı mı vereceksiniz? Amacı belirleyin.
2. Adım 2: Doğru kalıbı seçin. Olumlu tercihte either…or; iki seçeneği dışlarken neither…nor kullanın. Olumsuz katılmada cümle sonu either veya inversionlı Neither/Nor do I tercih edin.
3. Adım 3: Paralellik kurun. Bağlanan ögeleri aynı dilbilgisel türde verin (isim–isim, fiil–fiil, cümlecik–cümlecik).
4. Adım 4: Fiil uyumunu ayarlayın. Neither/either özne olduğunda genellikle tekil fiil kullanın; neither…nor’da yakındaki özneye göre uyumu tercih edin ve tutarlı kalın.
5. Adım 5: Konum ve noktalama kurallarını uygulayın. Uzun ögelerde okunabilirlik için gerekirse virgül ekleyin; however, but gibi ek bağlaçlarla çakıştırmayın; either/either… or ögelerin hemen önünde dursun.
6. Adım 6: Kısa cevapları doğru kurun. Konuşmada Me neither/Neither do I; be fiiliyle Neither am I; olumsuz son ek olarak either kullanın: I can’t go either.
7. Adım 7: Gözden geçirin ve gerekiyorsa yeniden yazın. Cümleyi sesli okuyun, belirsizlik veya ağırlık varsa yeniden yazın; gerekirse iki kısa cümleye bölün.

Kısa Alıştırma: Doğru Seçeneği Seçin

1) ______ of the options suits our budget, so we need to negotiate. (either / neither)

2) You can submit the form ______ online ______ in person. (either / or / neither / nor)

3) I can’t attend the workshop, and I can’t join the dinner ______. (either / neither)

4) ______ the manager ______ the team members were informed. (Either / Neither / or / nor)

5) ______ of the candidates has the required experience. (Either / Neither)

Cevap anahtarı:

1) Neither (bütçeye uymuyor). 2) either … or. 3) either. 4) Neither … nor. 5) Neither (hiçbiri gerekli tecrübeye sahip değil). Alternatif: Eğer iki adaydan “biri” uygunsa “Either of the candidates has …” denebilir.

Sonuç

Either ve neither, iki seçenek arasında hızlı ve net karar vermenizi sağlayan güçlü araçlardır. “Either…or” olumlu bir tercih sunarken, “Neither…nor” iki seçeneği de dışlar. Fiil uyumu, paralel yapı ve doğru konumlandırma ile cümleleriniz hem sınavlarda hem de iş yazışmalarında çok daha profesyonel görünür.

Bir üst seviyeye geçmek için düzenli pratik ve iyi geri bildirim şart. Seviyenizi görmek için hemen İngilizce Seviye Testi Çöz adımını tamamlayın; hedeflerinize uygun bir program ve yoğun konuşma pratiği için Yurtdışında Dil Eğitimi ve koçluk seçeneklerimizi Lemon Academy danışmanlarıyla planlayın.

Sıkça Sorulan Sorular

S: “Either” her zaman olumlu mu? C: Çoğu zaman evet; iki seçenekten birini işaretler. Ancak olumsuz cümlelerin sonunda “ben de değilim” anlamında kullanıldığında cümlenin anlamı olumsuz kalır: “I don’t like it either.”

S: “Neither of the students are/is” hangisi doğru? C: Kuralcı yaklaşım tekili (is) önerir: “Neither of the students is …”. Günlük kullanımda çoğul da görülür; resmi yazımda tekili tercih edin ya da en yakın özne kuralıyla tutarlı kalın.

S: “Me neither” ile “Neither do I” arasında fark var mı? C: Anlam aynı (olumsuz katılma). “Neither do I” biraz daha resmidir; yazıda tercih edilebilir. “Me neither” konuşma dilinde çok yaygındır.

S: “Either” ile “both” farkı nedir? C: “Either” ikisinden birini seçer; “both” ikisini birden kapsar. “Either day works” (ikisinden biri olur) vs. “Both days work” (ikisi de olur).

S: “Nor” tek başına kullanılabilir mi? C: Evet, özellikle ikinci cümlede önceki olumsuzluğa eklenirken: “I don’t like the schedule, nor do I agree with the budget.” Ancak temel kalıp “neither … nor” şeklindedir.

S: SAT/IELTS gibi sınavlarda not kaybı nereden gelir? C: En sık hatalar paralellik eksikliği (either A or B → A ve B aynı türde olmalı), yanlış fiil uyumu ve çift olumsuzdur. Bu üçüne dikkat etmek netlik ve puan getirir.

S: Akılda tutmak için hızlı bir kural var mı? C: “Seç ve onayla: either. İkisini de ele: neither. Olumsuz cümleye katıl: either (sonda).” Bu üçlü, çoğu durumu çözer.