Denklik Belgesi: Ülke Bazlı Kurumlar ve Başvuru Adımları

Son Güncelleme: 20 Şubat 2026

Yurt dışında eğitim, çalışma ya da göçmenlik planı yaparken akla gelen ilk sorulardan biri “Denklik belgesi nasıl alınır?” olur. Türkiye’de aldığınız diploma ve transkriptin başka bir ülkede hangi seviyeye denk geldiğini gösteren bu resmi değerlendirme; üniversite başvurularında, mesleki lisans süreçlerinde ve iş başvurularında kritik önem taşır. Bu rehberde, denklik belgesinin ne olduğunu, hangi belgelerin istendiğini, adım adım başvuru sürecini ve öne çıkan ülkelerde hangi kurumlar üzerinden başvuru yapacağınızı net ve güncel bilgilerle anlatıyoruz.

İçindekiler

• Denklik Belgesi Nedir ve Ne İşe Yarar?
• Denklik Başvurusu İçin Gerekenler Nelerdir?
• Yurtdışında Denklik Başvurusu Nasıl Yapılır? Adım Adım
• Ülke Ülke Başvuru Yolları ve Sorumlu Kurumlar
• Ücretler Ne Kadar? Ortalama Süre ve Maliyet Tablosu
• En Doğru Zamanlama ve Pratik İpuçları
• Sık Karşılaşılan Sorunlar ve Çözümler
• Sonuç
• Sıkça Sorulan Sorular

Denklik süreci; hedef ülkeye, mesleğe ve başvuru amacına göre farklılaşır. Çoğu kurum artık dijital başvuru ve elektronik doğrulama kabul ederken, bazıları halen apostil ve mühürlü zarf talep edebilir. Aşağıdaki rehber, güncel uygulamaları özetler ve her adımda olası varyasyonlara karşı nasıl esnek kalabileceğinizi açıklar.

Denklik Belgesi Nedir ve Ne İşe Yarar?

Denklik (akademik yeterlilik değerlendirmesi), Türkiye’de aldığınız diploma ve transkriptin başka bir ülkenin eğitim sistemindeki karşılığını resmi olarak gösteren belgedir. Üniversite kabulünde, mesleki lisans ve istihdam süreçlerinde başvuru dosyanızın anlaşılmasını ve doğru seviyede değerlendirilmesini sağlar. Bazı ülkelerde “Statement of Comparability”, “Credential Evaluation”, “Zeugnisbewertung” ya da “Diplomawaardering” adlarıyla anılır.

Önemli not: Doktorluk, hemşirelik, öğretmenlik, mühendislik gibi “düzenlenmiş meslekler” (regulated professions) çoğu ülkede ek mesleki kurul değerlendirmesi ister. Akademik denklik, mesleki lisansın yerine geçmeyebilir; ikisi paralel yürütülebilir.

Güncel Not: Birçok kurum başvuruları dijital ortamda alır ve belgeleri doğrudan üniversitelerden gelen e-transcript/e-doğrulama ile teyit etmeyi tercih eder. Kağıt gönderim istense bile, mevcut pratikte elektronik doğrulama bağlantısı sağlamak süreci hızlandırabilir.

Denklik Başvurusu İçin Gerekenler Nelerdir?

Ülkeden ülkeye farklılık olsa da temel gereklilikler benzerdir:

• Diploma ve transkript: Lisans/önlisans/yüksek lisans belgeleri ve not dökümleri.
• Resmi çeviri: Yeminli tercüman tarafından ilgili dile (sıklıkla İngilizce/Almanca/Fransızca) çevrilmiş ve noter onaylı.
• Apostil: Lahey Apostil şerhi (valilik/kaymakamlık üzerinden), noter onaylı tercümenin veya orijinal belgenin üzerine.
• Kimlik/pasaport: Geçerli kimlik veya pasaport kopyası.
• Okul doğrulaması: Bazı kurumlar mühürlü zarfla doğrudan okuldan veya elektronik doğrulama ister.
• Başvuru formu ve ücret dekontu: İlgili kurumun çevrim içi başvuru sistemi üzerinden.

Ek olarak, isim değişiklikleri (evlilik vb.) varsa nüfus kayıt örneği/evlilik cüzdanı çevirisi istenebilir. PDF taramalarınızın yüksek çözünürlüklü ve kenarları kırpılmış, okunaklı olmasına dikkat edin.

Güncel Not: Bazı ülkeler ve kurumlar, e-apostil veya dijital imzalı belgeleri kabul edebiliyor. Uygunluk, belgenin türüne ve hedef kuruma göre değişir; başvuru kılavuzundaki format ve gönderim kanalı şartlarını ayrıca kontrol edin.

Yurtdışında Denklik Başvurusu Nasıl Yapılır? Adım Adım

Genel süreç şu şekildedir:

1. Hedef ülkeyi ve amacı netleştirin: Üniversite başvurusu, göçmenlik, mesleki lisans, istihdam gibi.
2. Yetkili kurumu tespit edin: Ülkeye göre ENIC/NARIC, WES, ZAB, Nuffic, CIMEA vb.
3. Belgeleri hazırlayın: Orijinal, tercüme, noter, apostil ve gerekiyorsa mühürlü zarf.
4. Çevrim içi başvuru yapın: Hesap oluşturun, program türünü seçin (sadece diploma değerlendirme veya ders bazlı).
5. Ücret ödemesi ve kargo: Gerekli ise orijinal/ mühürlü zarfı kuruma gönderin.
6. Doğrulama ve sonuç: Kurum doğrulama yapar ve resmi denklik belgenizi düzenler.

Hangi tür değerlendirmenin gerektiğinden emin değilseniz, üniversite veya işveren talebini dikkatle okuyun. Örneğin ABD’de bazı okullar ders bazlı (course-by-course) rapor isterken bazıları sadece diploma bazlı (document-by-document) rapor yeterlidir.

Ülke Ülke Başvuru Yolları ve Sorumlu Kurumlar

Almanya: ZAB ve ANABIN ile Değerlendirme

Almanya’da akademik denklik için sorumlu kurum ZAB (Zentralstelle für ausländisches Bildungswesen)’dır. “Zeugnisbewertung” adı verilen belge, diplomanızın Alman sistemindeki seviyesini açıklar. Başvuru öncesi ANABIN veri tabanından üniversitenizin statüsünü (H+, H-, H+/-) kontrol edebilirsiniz.

Süreç: Belgeleri Almanca yeminli tercüme + apostil ile hazırlayın, ZAB çevrim içi portalından başvurunuzu yapın. Ortalama sonuç süresi genellikle birkaç ay, ücretler ise başvuru türüne göre değişebilir. Düzenlenmiş meslekler için “Anerkennung in Deutschland” portalından ilgili meslek odası/kurumu ile ilerlemek gerekir.

Birleşik Krallık (İngiltere): UK ENIC (Ecctis)

Birleşik Krallık’ta denklik “Statement of Comparability” olarak UK ENIC (Ecctis) tarafından verilir. Çevrim içi başvuru yapar, belgelerinizi yüklersiniz. Standart işlem süreleri genellikle kısa olup yoğunluk dönemlerinde uzayabilir. Ücretler hizmet türüne göre değişir (ekspres seçenekleri mevcuttur). Öğretmenlik, hemşirelik, tıp gibi alanlarda ayrı mesleki otoritelerin lisans süreçleri vardır.

ABD: NACES Üyeleri (WES, ECE, SpanTran vb.)

ABD’de merkezi bir devlet kurumu yoktur; üniversiteler ve işverenler genellikle NACES veya AICE üyesi değerlendirme kuruluşlarını kabul eder. En bilinenlerden WES (World Education Services), ECE ve SpanTran’dır. Üniversiteye göre “course-by-course” veya “document-by-document” rapor istenir. Mühürlü zarfla okuldan transkript gönderimi yaygındır.

Ücret ve süreler kuruluşa ve rapor türüne göre değişir; evrak doğrulaması tamamlandıktan sonra çoğu başvuru haftalar içinde sonuçlanır. Sağlık alanları için (ör. hemşirelik) CGFNS gibi mesleki kurumlar gerekebilir.

Kanada: WES, IQAS, ICES, CES

Kanada’da göçmenlik (IRCC) için ECA (Educational Credential Assessment) genellikle zorunludur; WES, IQAS, ICES, CES gibi kurumlar yetkilidir. Eğitim veya işe alım için ise kurum/işveren farklı bir değerlendirme talep edebilir. Ücret ve süreler kuruma göre değişir. ECA raporlarının geçerliliği çoğu durumda belirli bir süreyle sınırlıdır; IRCC sayfasındaki güncel koşulları kontrol edin.

Avustralya: Skills Assessment ve Akademik Değerlendirme

Avustralya’da akademik denklikten çok, göçmenlik ve mesleki yetkinlik için “skills assessment” öne çıkar. VETASSESS (genel meslekler), Engineers Australia (mühendisler), AHPRA (sağlık), TRA (teknik alanlar) gibi kurumlar görev alır. Üniversite kabullerinde ise çoğu zaman üniversiteler kendi değerlendirmesini yapar. Ücretler ve süreler kuruma ve mesleğe göre geniş aralıkta değişir.

Hollanda: Nuffic ve IDW

Hollanda’da diplomaların değerlendirmesini Nuffic yapar. İstihdam odaklı başvurularda IDW (Internationale Diplomawaardering) süreci öne çıkar. Ortalama işlem süreleri başvuru yoğunluğuna bağlı olarak değişebilir. Bazı durumlarda işveren bu maliyeti üstlenebilir.

İtalya: CIMEA

İtalya’da CIMEA, “Dichiarazione di comparabilità” (Statement of Comparability) sağlar. Başvuru tamamen çevrim içi yürütülür; çeviri ve apostil şarttır. Bazı kurumlar alternatif olarak Konsolosluklardan alınan “Declaration of Value (DoV)” talep edebilir; başvurduğunuz kurumun tercih ettiği formatı kontrol edin.

Fransa: ENIC-NARIC France

Fransa’da değerlendirme France Éducation International çatısı altındaki ENIC-NARIC France tarafından yapılır. İşlem süreleri başvuru yoğunluğuna bağlı olarak uzayabilir. Ücretler başvuru türüne göre değişir. Düzenlenmiş mesleklerde ilgili mesleki kurullara ayrıca başvuru gerekir.

Güncel Not: Ülke ve kurumlar, dönemsel yoğunluklarda yalnızca dijital teslimat kanallarını (güvenli portallar, okuldan elektronik gönderim) önceliklendirebilir. Ekspres/öncelikli hizmetler sunulsa da, mevcut pratikte bu hizmetlerin kapsamı ve ücreti kurumdan kuruma değişir.

Ücretler Ne Kadar? Ortalama Süre ve Maliyet Tablosu

Aşağıdaki tablo, seçili ülkeler için genel bir çerçeve sunar. Ücret ve süreler başvuru türüne, yoğunluğa ve ek hizmetlere göre değişebilir. En güncel bilgi için ilgili kurumun resmi sayfasını kontrol edin.

En Doğru Zamanlama ve Pratik İpuçları

Zamanlama: Üniversite başvuru veya iş teklifinden en az 3–6 ay önce süreci başlatın. Apostil ve yeminli tercüme gibi hazırlıklar bile birkaç hafta alabilir.

İpuçları:

• Doğru değerlendirme türünü seçin: Ders bazlı rapor gerekebileceğini başvuru koşullarından teyit edin.
• Belge isim uyumu: Pasaporttaki isimle diploma üzerindeki isim aynı değilse kanıtlayıcı evrak ekleyin.
• Mühürlü zarf ve resmi gönderim: ABD/Kanada’da okuldan doğrudan gönderim talebi sık görülür.
• Apostil sırası: Önce noter onayı, ardından apostil yapılır; aksi takdirde tekrar işlem gerekebilir.
• Dijital kopyalar: Yüksek çözünürlüklü, keskin ve renkli taramalar onay süresini hızlandırır.

Eğer hedefiniz Yurtdışında üniversite okumak ise, bazı okullar kendi iç değerlendirmesini yapar; bazen ise WES/UK ENIC gibi kurumlardan resmi rapor ister. Başvurmadan önce mutlaka okulun sitesindeki gereklilikleri okuyun.

Sadece dil eğitimi planlıyorsanız, çoğunlukla resmi denklik gerekmeyebilir. Ancak seviyenizi belgelemek için dil sınavları istenir. Hızlı bir ön kontrol için hemen İngilizce Seviye Testi Çöz ve seviyeni gör; programa uygun hazırlık yap.

Sık Karşılaşılan Sorunlar ve Çözümler

Eksik evrak: Tercüme/noter/apostil sıralamasındaki hatalar en yaygın sorundur. Çözüm: Kurumun kontrol listesine birebir uyun; yükleme öncesi PDF’leri yeniden gözden geçirin.

Okul doğrulaması gecikmesi: Bazı kurumlar diplomanızı üniversitenize teyit ettirir. Çözüm: Kayıt işleri birimine önceden haber verin; iletişim kişisi ekleyin, gerekiyorsa hatırlatma yapın.

Yanlış değerlendirme türü: “Document-by-document” alıp sonra “course-by-course” istenmesi sık görülür. Çözüm: Başta gereklilikleri netleştirin; gerekirse yükseltme (upgrade) seçeneklerini sorun.

İsim/soyisim uyuşmazlığı: Evlilik, harf değişikliği vb. durumlarda belge reddi olabilir. Çözüm: Resmi değişiklik belgelerini çeviri+apostil ile ekleyin.

Teslimat ve kargo: Orijinal gönderilerde gecikme/kayıp yaşanabilir. Çözüm: Takipli kargo kullanın; mümkünse dijital teslimat opsiyonlarını tercih edin.

Sonuç

Denklik belgesi, yurt dışındaki eğitim ve kariyer hedeflerinize giden kapıyı açan stratejik bir adımdır. Doğru kurum üzerinden, doğru belge türüyle ve eksiksiz evrakla başvurduğunuzda süreç öngörülebilir hale gelir ve kabul şansınızı artırır. Hedef ülkeye göre değişen kuralları bu rehberde özetledik; şimdi sıra belgelerinizi planlı şekilde hazırlamakta.

Başvurularınızı hızlandırmak, ülke ve kurum seçimini doğru yapmak ve evraklarınızı sorunsuz biçimde tamamlamak için Lemon Academy’nin deneyimli ekibi yanınızda. Birebir yönlendirme almak isterseniz hemen Yurtdışı Eğitim Danışmanlık ekibimizle iletişime geçin; dil okullarından üniversite kabullerine, denklikten vizeye tüm adımları birlikte planlayalım. Ayrıca sadece denklik değil, uygun programları araştırırken Yurtdışında Dil Eğitimi seçeneklerini de değerlendirebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Denklik belgesi her durumda zorunlu mu?

Hayır. Bazı üniversiteler ve işverenler kendi iç değerlendirmesini yapar. Ancak göçmenlik (ör. Kanada ECA), düzenlenmiş meslek lisansları ve birçok kurumda resmi değerlendirme zorunlu olabilir.

Hangi ülkede hangi kuruma başvurmalıyım?

Birleşik Krallık: UK ENIC (Ecctis); Almanya: ZAB; ABD: NACES üyeleri (WES, ECE, SpanTran vb.); Kanada: WES/IQAS/ICES/CES; Hollanda: Nuffic/IDW; İtalya: CIMEA; Fransa: ENIC-NARIC France. Mesleki lisanslar için ayrıca ilgili meslek kurullarını kontrol edin.

Apostil zorunlu mu?

Çoğu kurum noter onaylı tercümenin apostilli olmasını ister. İstisnalar olabilir; başvuru kılavuzunda özellikle belirtilir. Güvenli yaklaşım: Apostil yaptırmak.

İşlem ne kadar sürer?

Genellikle 2–12 hafta arası. UK ENIC daha hızlıyken, ZAB ve Fransa daha uzun sürebilir. Evrak doğrulaması ve yoğunluk süreyi etkiler.

Hangi rapor türünü seçmeliyim?

Üniversiteler sıklıkla “course-by-course” (ders bazlı) rapor ister. Sadece diploma seviyesini göstermek gerekiyorsa “document-by-document” yeterli olabilir. Önce kurumun talebini okuyun.

Orijinal belgelerimi göndermem gerekir mi?

ABD/Kanada’da çoğu zaman okuldan mühürlü zarf ve/veya elektronik doğrulama kabul edilir. Birçok kurum artık dijital teslimatı tercih ediyor. Yine de talimatları kurum bazlı kontrol edin.

Denklik belgesi mesleki lisans yerine geçer mi?

Geçmez. Akademik denklik, eğitimin seviyesini gösterir; mesleki lisans için ilgili ülkenin meslek kuruluşlarına ayrıca başvurmanız gerekir.