Amerika’da Federal Vergi Beyanı Nasıl Yapılır?

Son Güncelleme: 2 Ocak 2026

İçindekiler

• Kimler Federal Gelir Vergisi Beyan Etmeli?
• Gerekli Belgeler ve Formlar
• Adım Adım Beyan Süreci
• Form Seçimi: 1040 mı, 1040-NR mi?
• Son Tarihler ve Uzatmalar
• Ödeme, İade ve Takip
• Sık Yapılan Hatalar ve İpuçları
• Lemon Academy Nasıl Yardımcı Olur?
• Sonuç
• Sıkça Sorulan Sorular

Kimler Federal Gelir Vergisi Beyan Etmeli?

Amerika’da federal gelir vergisi beyanı, yalnızca tam zamanlı çalışanların konusu değil; öğrenciler, stajyerler, araştırmacılar ve kısa süreli programlara katılanlar için de kritik bir süreçtir. ABD’de vergi beyanı gerekliliği, “vergi mükellefiyet statünüz” ve gelir türlerinizle belirlenir. Genel çerçevede iki statü vardır: Vergi açısından “resident alien” (yerleşik) ve “nonresident alien” (yerleşik olmayan). Statünüz göçmenlik statünüzle aynı olmak zorunda değildir.

Yerleşiklik, çoğunlukla “Substantial Presence Test” ile ölçülür. Basitçe, mevcut yıl ve önceki iki yılın ABD’de fiilen geçirdiğiniz günleri belirli bir formülle toplarsınız. Öğrenciler için F-1/J-1 statüsünde ilk 5 yıl genellikle bu hesaptan muaf sayılır ve çoğu öğrenci vergi açısından “nonresident” kabul edilir. Nonresident öğrencilerin geliri olmasa bile Form 8843 doldurmaları gerekir. ABD’de çalışma izniyle gelir elde ediyorsanız veya burs/hibe aldıysanız 1040-NR (ve 8843) gibi formlar gündeme gelir. Yerleşik sayılıyorsanız, standart 1040 formu kullanılır.

Gerekli Belgeler ve Formlar

Doğru ve hızlı beyan için belgelerinizi toplamanız büyük avantaj sağlar. En yaygın belgeler: W-2 (maaş/ücret), 1099-NEC/MISC (serbest kazanç), 1099-INT/DIV (faiz/temettü), 1098-T (öğrenim harcı bildirimi), 1042-S (burs/teşvik ve muafiyetli ödemeler). Pasaport, I-20 veya DS-2019, vize belgeleri, SSN (Sosyal Güvenlik Numarası) veya ITIN (Vergi Numarası) ve banka hesap özetleri de elinizin altında olmalı.

Nonresident statüsündeyseniz çoğu durumda 1040-NR ve 8843 doldurursunuz. Residence statüsündekiler 1040 kullanır. Bazı ülkelerle ABD arasındaki vergi anlaşmaları (treaty) burs ve maaşın bir kısmını muaf kılabilir; bu durumda 1040-NR üzerinde ilgili bölümleri (Schedule OI) dikkatle işaretlemek gerekir.

Adım Adım Beyan Süreci

İlk adım statünüzü doğru belirlemektir. Öğrenciler ve akademisyenler için F-1, J-1 gibi statülerde geçen süreler, yerleşiklik testinde farklı ele alınır. Emin değilseniz üniversitenizin uluslararası ofisine veya yetkin bir vergi danışmanına danışın.

İkinci adım belgeleri toplamak ve SSN/ITIN durumunuzu netleştirmektir. ABD’de çalışma izniniz varsa çoğunlukla SSN alırsınız. SSN yoksa ama beyan yükümlülüğünüz varsa ITIN başvurusunu (Form W-7) beyanla birlikte yapabilirsiniz. Orijinal kimlik kanıtları veya onaylı nüshalar gerekebileceğini unutmayın.

Üçüncü adım doğru formu seçmektir. Nonresident’lar genellikle 1040-NR ve 8843; resident’lar 1040 doldurur. Gelir kalemlerini eksiksiz beyan edin: maaş/ücret, burs/hibe, serbest gelir, banka faizleri ve yatırım kazançları gibi. Nonresident’lar için standart indirim (standard deduction) genelde yoktur; Hindistan vatandaşları öğrenciler için sınırlı bir istisna bulunabilir. Resident’lar ise standart indirim ve eğitim kredileri gibi avantajlardan yararlanabilir.

Dördüncü adım beyanı hazırlama ve gönderme. IRS e-File sistemini destekleyen yazılımlar üzerinden elektronik beyan yapabilir veya gerekli durumlarda posta ile gönderebilirsiniz. 1040-NR için e-beyan artık çoğu senaryoda mümkündür, fakat spesifik durumlar posta gerektirebilir. Beyanı imzaladığınızdan ve ekleri (W-2, 1042-S gibi) eklediğinizden emin olun.

Beşinci adım ödeme ve iade süreçlerini yönetmektir. Borcunuz varsa son tarihe kadar ödeme yapın. Fazla ödeme varsa iade alırsınız; banka hesabınıza doğrudan yatırma seçeneğini kullanmak iadenin hızını artırır. “Where’s My Refund?” aracı ile iadenizi takip edebilirsiniz.

Form Seçimi: 1040 mı, 1040-NR mi?

Aşağıdaki mobil uyumlu özet, hangi formun size daha uygun olabileceğini hızlıca görmenizi sağlar. Bu bir genellemedir; özel durumlarınız farklı olabilir.

Son Tarihler ve Uzatmalar

ABD’de federal gelir vergisi beyanı genellikle 15 Nisan’da sona erer. Nonresident statüsünde olup ücret gelirine tabi olmayanlar için son tarih sıklıkla 15 Haziran’dır. Hafta sonu ve resmî tatile denk gelirse takip eden iş günü geçerlidir.

Daha fazla zamana ihtiyacınız varsa Form 4868 ile uzatma talep edebilirsiniz. Uzatma, beyan süresini uzatır; ödeme süresini değil. Borcunuz olduğunu düşünüyorsanız, faiz ve ceza birikmemesi için tahmini ödeme yapmanız önerilir. Eyalet vergilerinin (state tax) son tarihleri ve uzatma süreçleri farklı olabilir; bulunduğunuz eyaletin kurallarını ayrıca kontrol edin.

Ödeme, İade ve Takip

Ödemelerinizi IRS Direct Pay, EFTPS, banka/kredi kartı veya çek ile yapabilirsiniz. Kartla ödeme komisyon içerebilir ve üçüncü taraf sağlayıcılar tarafından tahsil edilir. İşvereninizin kesintileri (withholding) yetersiz kaldıysa, ek vergi borcu çıkabilir; yeterli kesinti veya tahmini ödeme (estimated tax) ile bunu dengelemek mümkündür.

İade alacaksanız, banka hesabına direkt yatırma seçeneği en hızlı yöntemdir. Beyanınızdan birkaç gün sonra “Where’s My Refund?” aracında durum görünmeye başlar. E-beyan ve elektronik imza, süreci hızlandırır ve posta kaynaklı gecikmeleri minimize eder.

Sık Yapılan Hatalar ve İpuçları

Yanlış statü ile form doldurmak yaygındır. F-1/J-1 öğrencilerinin ilk yıllarında çoğunlukla nonresident sayıldığını unutmayın; 1040 yerine 1040-NR kullanmaları gerekebilir. Tersi de geçerlidir: yerleşik sayılan birinin 1040-NR vermesi hatalıdır.

Eksik belge de sıkıntı yaratır. W-2, 1042-S, 1099 gibi formların hepsini bekleyip topladıktan sonra beyan hazırlayın. ITIN/SSN eşleşme hataları, isim-soyisim yazım farkları da iade sürecini geciktirebilir.

Vergi anlaşması avantajlarından yararlanmamak, özellikle burs/hibe alan öğrenciler için mali kayba yol açar. 1040-NR üzerinde treaty bölümlerini dikkatle doldurun ve belgeleyin. Ayrıca, nonresident statüsündeyseniz standart indirim hakkınızın büyük ölçüde olmadığını, ancak Hindistan vatandaşları için öğrenci istisnası olabileceğini göz önünde bulundurun.

Kayıt tutma alışkanlığı edinin. En az 3 yıl boyunca beyan ve destekleyici belgeleri saklamanız önerilir. Gelecek yıl için daha doğru kesinti/tahmini ödeme planlamasına yardımcı olur.

Lemon Academy Nasıl Yardımcı Olur?

ABD’de eğitim, staj veya dil programı planlarken vergi konularını baştan doğru kurgulamak büyük avantaj sağlar. Lemon Academy olarak, program seçiminden vize evraklarına uzanan süreçte, vergiye etki eden detaylar hakkında doğru yönlendirmeyi önemsiyoruz. Kişisel durumunuza uygun yol haritasını birlikte planlamak için Yurtdışı Eğitim Danışmanlık ekibimizle iletişime geçebilirsiniz.

ABD’ye eğitim için gelmeyi düşünüyorsanız, şehir, bütçe ve hedeflerinize uygun programı birlikte seçelim. Güncel fırsatları ve okul seçeneklerini incelemek için Amerika Dil Okulu sayfamıza göz atın. Ayrıca dil seviyenizi hızlıca görmek ve başvurularda güçlü bir başlangıç yapmak için hemen İngilizce Seviye Testi Çöz.

Sonuç

Amerika’da federal gelir vergisi beyanı, statünüzü doğru belirlemekle başlar ve belgelere hakimiyetle kolaylaşır. Resident ve nonresident kuralları, formların ayrışması ve treaty istisnaları ilk bakışta karmaşık görünse de, adımları sistemli takip ettiğinizde süreç yönetilebilir hale gelir. E-beyan ve elektronik ödeme seçenekleri işleri hızlandırır; kayıt düzeni ise olası hataları en aza indirir.

Unutmayın, bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel vergi danışmanlığı yerine geçmez. Kişisel durumunuz, eyalet kuralları ve anlaşma hükümleri farklı sonuçlar doğurabilir. ABD planınızı yaparken Lemon Academy’nin deneyimli ekibiyle iletişime geçerek akademik hedeflerinize ve finansal planınıza uygun en doğru yolu birlikte çizebiliriz.

Sıkça Sorulan Sorular

Soru: ABD’de hiç gelir elde etmedim. Yine de beyan vermeli miyim? Cevap: Nonresident öğrenciler gelirleri olmasa bile Form 8843 doldurmalıdır. Resident statüsünde iseniz, belirli gelir eşiklerinin altında kaldıysanız beyan zorunlu olmayabilir; ancak iade veya kredi talep etmek istiyorsanız yine beyan vermeniz gerekir.

Soru: SSN’im yok. ITIN’i nasıl alırım? Cevap: Vergi beyanı yapma zorunluluğunuz varsa Form W-7 ile ITIN başvurusu yapabilirsiniz. Çoğu durumda 1040-NR beyanı ile birlikte gönderilir. Orijinal kimlik belgeleri veya yetkili mercilerce onaylı kopyalar istenir.

Soru: Burs gelirlerim için 1042-S aldım. Vergi öder miyim? Cevap: Bursun harç ve zorunlu eğitim giderlerine ayrılan kısmı muaf olabilir, yaşam giderlerine ayrılan kısım vergiye tabi olabilir. Ülkenizle ABD arasındaki vergi anlaşması (treaty) ek muafiyetler sağlayabilir; 1040-NR ve Schedule OI üzerinde doğru şekilde beyan edin.

Soru: Son tarihe yetişemiyorum. Uzatma (extension) nasıl yapılır? Cevap: Form 4868 ile otomatik uzatma talep edebilirsiniz. Bu yalnızca beyan süresini uzatır, ödeme süresini değil. Borcunuz varsa tahmini tutarı son tarihte ödeyerek faiz/ceza riskini azaltın. Eyalet uzatmaları ayrı başvurular gerektirebilir.

Soru: Kripto ve yatırım kazançlarını nasıl beyan edeceğim? Cevap: Resident statüsünde kripto ve menkul kıymet kazançları genel kurallara göre vergilendirilir. Nonresident statüsünde kaynak kuralları ve anlaşmalar devreye girer; bazı kazançlar ABD dışında kaynaklı sayılabilir. Belirsizlik varsa uzman desteği alın ve tüm hareketleri kayıt altına alın.

Soru: İadem ne kadar sürede yatar? Cevap: E-beyan ve doğrudan banka hesabına iade seçeneği süreci hızlandırır. Genelde birkaç hafta içinde sonuçlanır; “Where’s My Refund?” üzerinden güncel durumunuzu izleyebilirsiniz.

Soru: Eyalet vergisini de beyan etmeli miyim? Cevap: Çoğu eyaletin ayrı vergisi ve beyanı vardır. Kurallar ve son tarihler eyaletten eyalete değişir. Federal beyanınızdan bağımsız olarak eyalet yükümlülüklerinizi kontrol etmeyi unutmayın.