Fransızca selamlaşma: bonjour, salut ve fazlası

Fransızcada en güvenli selam “Bonjour” (bon-jur): sabahtan akşamüstüne kadar herkese söylenir. Akşam “Bonsoir” (bon-suar), arkadaşlar arasında “Salut” (sa-lü) denir; vedalaşırken “Au revoir” (o rö-vuar) ya da samimi ortamda “Salut” ve “À plus” (a plüs) kullanılır. Kime “tu”, kime “vous” diyeceğini bilmek, kelimeler kadar önemli.

Selamlaşma ifadeleri: ne zaman hangisi?

Fransa’da bir dükkâna, fırına ya da asansöre girerken “Bonjour” demek çok önemli. Selam vermeden doğrudan “Un croissant” demek, ne kadar kibar söylersen söyle kaba bulunabilir. Güvenli formül: Bonjour madame (bon-jur ma-dam) ya da Bonjour monsieur (bon-jur mö-si-yö).

Vedalaşma ifadeleri

İnce bir fark: “Bonsoir” akşam karşılaşırken söylenir, “Bonne soirée” ise akşam ayrılırken iyi dilek olarak söylenir. “Bonne nuit” yalnızca uyumaya gidecek birine denir; akşam bir restorandan çıkarken “Bonne soirée” daha doğaldır. Mesajlarda “À plus” çoğu zaman “A+” diye kısaltılır.

“Nasılsın?” ve cevapları

“Ça va ?” sorusunun en doğal cevabı yine “Ça va” olabilir: “Ça va ? – Ça va, et toi ?” Bu kısa alışveriş Fransızcadaki “naber – iyidir, senden” gibidir; uzun bir cevap beklenmez.

Tu mu, vous mu?

Fransızcada “sen” (tu) ve “siz” (vous) ayrımı Türkçeye benzer, ama kurallar biraz daha katı.

• Tu (tü): aile, arkadaşlar, çocuklar, yaşıt öğrenciler ve sosyal medyada tanıştığın akranların.
• Vous (vu): tanımadığın yetişkinler, satıcılar, garsonlar, öğretmenler, iş ortamı ve kendinden büyükler. Ayrıca birden fazla kişiye hitap ederken her zaman vous.

Emin değilsen vous ile başla. Karşındaki “On peut se tutoyer ?” (on pö sö tü-tua-ye) – Senli benli konuşabilir miyiz? derse ya da sana “tu” ile hitap etmeye başlarsa geçiş yapabilirsin. Fransızcada bu geçişi istemek için ayrı bir fiil bile var: tutoyer (sen demek), vouvoyer (siz demek).

Teşekkür, rica ve özür

Selamlaşmanın hemen ardından en çok kullanacağın kalıplar bunlar. Hepsinin samimi ve kibar hali var.

Birine yol sormadan ya da garsonu çağırmadan önce “Excusez-moi” ile başla; birine çarptığında ise kısa bir “Pardon” yeter.

Tanışırken söylenenler

• Je m’appelle Deniz. (jö ma-pel de-niz) – Adım Deniz.
• Comment tu t’appelles ? (ko-man tü ta-pel) – Adın ne?
• Comment vous appelez-vous ? (ko-man vu za-ple vu) – Adınız ne?
• Enchanté. / Enchantée. (an-şan-te) – Memnun oldum. Kadınsan yazıda sona -e eklenir; okunuş aynı.
• Ravi de vous rencontrer. (ra-vi dö vu ran-kon-tre) – Sizinle tanıştığıma çok sevindim. Kadınsan: Ravie.
• Je vous présente mon ami Can. (jö vu pre-zant mo na-mi can) – Size arkadaşım Can’ı tanıtayım.

Adını söyledikten sonra yaşını, nereli olduğunu ve ne iş yaptığını anlatmak istersen Fransızca kendini tanıtma yazısında hazır kalıplar ve örnek metinler var.

La bise, el sıkışma ve beden dili

Fransa’da tanıdıklar ve arkadaşlar arasında yanaktan öpüşme, yani “la bise” (la biz), yaygın bir selamlaşma biçimidir. Kaç kez öpüleceği bölgeden bölgeye değişir; en doğrusu karşındakinin hareketini takip etmek. İş ortamında ve ilk tanışmada ise genellikle el sıkışılır: une poignée de main (ün pua-nye dö men) – el sıkışma.

Mesajlarda ve e-postalarda da kalıplar var. Arkadaşa: “Bisous” (bi-zu) – öpücükler, “Bises” (biz). Resmî e-postada: “Bonjour Madame,” ile başlanır, “Cordialement” (kor-di-yal-man) – saygılarımla ile bitirilir.

Kanada’da selamlaşma farkı

Québec’te de “Bonjour” temel selamdır, ama orada vedalaşırken de “Bonjour !” dendiğini duyabilirsin; “iyi günler” anlamında. “Bonne journée” her iki ülkede de doğaldır. Québec’te “tu” kullanımı Fransa’ya göre daha yaygın ve daha erken başlar; yine de satıcılara ve resmî ortamda “vous” ile başlamak en güvenli yol.

Restoranda garsonla kuracağın ilk diyaloğu restoranda Fransızca yazısında, bu ifadelerdeki seslerin nasıl okunduğunu da Fransızca alfabe ve okunuş yazısında bulabilirsin. Diğer konular Fransızca öğren sayfasında.

Sık sorulan sorular

Bonjour akşam söylenir mi?

Akşamüstüne kadar “Bonjour” söylenir; hava kararmaya başladığında ya da akşam yemeği saatine doğru “Bonsoir”a geçilir. Kesin bir saat yok; emin değilsen karşındakinin söylediğini tekrar et.

“Salut” kaba mı?

Kaba değil, samimi. Arkadaşlar ve yaşıtlar arasında hem selam hem de veda olarak kullanılır. Ama bir satıcıya, öğretmene ya da yaşça büyük birine “Salut” demek fazla laubali kaçar.

“Comment allez-vous” ile “Ça va” arasındaki fark nedir?

İkisi de “nasılsın” anlamına gelir. “Comment allez-vous ?” resmîdir; yeni tanıştığın yetişkinlere ve iş ortamında kullanılır. “Ça va ?” günlük ve samimidir.

Madame ve mademoiselle farkı hâlâ geçerli mi?

Fransa’da resmî belgelerde “mademoiselle” kullanımı bırakıldı ve günlük hayatta da yetişkin her kadına “madame” demek en güvenli seçim. “Mademoiselle” genç kızlara hâlâ söylenebilir ama yetişkin bir kadına yanlış anlaşılabilir.