UK vs US Hyphenation: Kısa Çizgi Kullanımı Rehberi

Son Güncelleme: 28 Şubat 2026

İçindekiler

• İngiliz ve Amerikan İngilizcesinde “Hyphenation” Neden Önemli?
• Temel Farklar Nelerdir? (Kısa Çizgi Kullanımında UK vs US)
• Bileşik Sıfatlar ve Sayılar Nasıl Kısa Çizgi Alır?
• Öneklerle Kısa Çizgi Ne Zaman Kullanılır?
• Satır Sonu Bölmeleri ve Tireleme Nasıl Yapılır?
• Akademik ve İş Yazışmalarında Hangi Stil Tercih Edilmeli?
• Sık Yapılan Hatalar ve Hızlı Çözüm İpuçları Nelerdir?
• Metninizde Kısa Çizgiye Hızlı Karar Verme: Adım Adım
• Yurt Dışında Öğrenirken Pratik Nasıl Geliştirilir?
• Sonuç
• Sıkça Sorulan Sorular

Kısa çizgi (hyphen) ve tireleme, İngilizce yazımda yalnızca estetik değil anlamı netleştiren işlevsel bir araçtır. UK ve US İngilizcesi çoğu kuralda kesişir; farklar genellikle stil tercihinde ortaya çıkar. Bu rehber, güncel sözlük ve stil rehberi eğilimlerini özetleyerek akademik, profesyonel ve dijital metinlerde tutarlı bir yaklaşım geliştirmenizi sağlar.

İngiliz ve Amerikan İngilizcesinde “Hyphenation” Neden Önemli?

Kısa çizgi (hyphen) göründüğünden çok daha etkilidir: Anlamı netleştirir, okuma hızını artırır ve profesyonel bir izlenim bırakır. İngiliz ve Amerikan İngilizcesinde kısa çizgi kullanımı büyük oranda benzer kurallara dayanır; ancak stil tercihlerindeki küçük farklar, metnin “doğru” ya da “yadırgatıcı” görünmesini belirleyebilir. Özellikle akademik yazılar, kişisel beyanlar, CV’ler veya başvuru mektupları gibi hassas belgelerde bu farkları bilmek ciddi bir avantaj sağlar.

Lemon Academy olarak öğrencilerimizin başvuru dosyalarında en küçük yazım detayıyla bile fark yaratmasını önemsiyoruz. Kısa çizgi kullanımına hâkim olmak; “well-known researcher” mı, “well known researcher” mı; “re-enter” mı, “reenter” mı yazacağınızı hızlıca çözmenize yardım eder. Aşağıdaki bölümlerde, iki varyasyon arasındaki pratik farklılıkları somut örneklerle anlatıyoruz.

Güncel Not: Kurumsal stil rehberleri (AP, Chicago, Oxford, Guardian vb.) aynı başlıkta farklı çözümler önerebilir. En sağlıklısı, bir rehber seçip metin boyunca tutarlı kalmaktır; sözlük ve kurum politikanızla çelişen örnekleri ölçülü biçimde uyarlayın.

Temel Farklar Nelerdir? (Kısa Çizgi Kullanımında UK vs US)

Genel eğilim şu: Amerikan İngilizcesi zamanla kısa çizgiyi azaltma eğilimindedir (kapalı bileşikler veya boşluklu çift sözcükler tercih edilir); Britanya İngilizcesi ise geleneksel kısa çizgiyi bazı kalıplarda korurken modern yayıncılıkta kapalı biçimlere de sıkça yönelir. Son dönemde çok sayıda yayın, okunabilirlik ve arama kolaylığı gerekçesiyle sade ve tutarlı biçimleri öne çıkarır.

Özetle, Amerikan İngilizcesi kapalı veya boşluklu biçimleri (cooperate, health care) daha rahat tercih ederken; Britanya İngilizcesinde kısa çizgi ve kapalı biçimler bir arada görülür ve sözlük/stil rehberi seçimi belirleyicidir.

Güncel Not: Dijital yayınlarda URL, başlık ve alt başlıklarda okunabilirliği artırmak için gereksiz kısa çizgiler azaltılabiliyor; ancak anlamı etkileyen yerlerde (compound modifiers, belirsiz önekler) kısa çizgi hâlâ kritik.

Bileşik Sıfatlar ve Sayılar Nasıl Kısa Çizgi Alır?

Her iki varyasyonda da, bir isimden önce gelen bileşik sıfatlar genelde kısa çizgi alır: “a well-known author”, “a high-quality course”. Ancak yüklem konumunda çoğunlukla kısa çizgi kalkar: “The author is well known.”

Genel kurallar

– “-ly” ile biten zarflardan sonra kısa çizgi kullanılmaz: “a highly qualified teacher”, “a poorly written essay”.
– Yaş ve süre belirten bileşik sıfatlar isimden önce kısa çizgi alır: “a five-year-old child”, “a two-week course”. İsimden sonra genelde gelmez: “The child is five years old.”
– Sayı aralıklarıyla kurulan bileşik sıfatlarda kısa çizgi zinciri kullanılır: “10- to 12-year-olds”. İlk kısa çizgiden önce boşluk bırakıldığına dikkat edin.

Kesirler ve bileşik isimler

– Kesirler sıfat görevi gördüğünde kısa çizgi alır: “a two-thirds majority”. İsim olarak kullanıldığında tek kısa çizgi genelde yeterlidir: “Two-thirds of voters agreed.”
– Ulus/kimlik belirten bileşikler kısa çizgi alır: “Anglo-American relations”, “Turkish-American cooperation”.

Askıda kısa çizgi (suspended hyphenation)

Ortak ikinci öğeyi tekrar etmek yerine askıda kısa çizgi kullanılır: “first- and second-year students”. Bu, hem UK hem US’te kabul gören pratik bir kısayoldur.

Öneklerle Kısa Çizgi Ne Zaman Kullanılır?

Önekler (prefix) bazen kısa çizgi gerektirir. En kritik nokta, belirsizliği önlemektir.

re-, co-, pre-, non-, anti-, self-, ex-

– re-: Anlam karışıklığını önlemek için kısa çizgi gerekir: “re-sign” (yeniden imzalamak) vs “resign” (istifa etmek). UK metinlerde “re-enter, re-educate” gibi biçimler daha sık; ABD’de “reenter, reeducate” görülebilir.
– co-: UK’de geleneksel “co-operate, co-ordinate” görülür; modern sözlüklerde “cooperate/coordinate” yaygındır. ABD’de “cooperate, coordinate” standarttır.
– pre-/anti-/non-: Her iki varyasyonda da kısa çizgi sık görülür: “pre-empt (UK) / preempt (US)”, “anti-inflammatory”, “non-alcoholic”. ABD’de “nonprofit” kapalı biçimi yerleşikleşmiştir; teknik metinlerde “nonalcoholic” de görülebilir.
– self-/ex-: Genellikle kısa çizgi alır: “self-esteem”, “ex-president”.

Ünlü çakışması ve büyük harfler

– Aynı sesli harfle biten önek + başlayan kelimede okunabilirliği artırmak için kısa çizgi kullanılır: “de-emphasize”, “re-examine”. ABD sözlüklerinde “reexamine” gibi kapalı formlar da bulunur, ancak stil rehberi tutarlılığı önemlidir.
– Önekten sonra büyük harf geldiğinde kısa çizgi tercih edilir: “anti-American”, “pro-European”.

Satır Sonu Bölmeleri ve Tireleme Nasıl Yapılır?

Satır sonu tireleme (kelimeyi satıra sığdırmak için bölme), okuma akışını etkileyeceği için dikkat ister. Britanya İngilizcesi, etimolojiye dayalı hecelemeyi; Amerikan İngilizcesi ise telaffuza dayalı bölmeyi biraz daha öne çıkarma eğilimindedir. Ancak günümüzde çoğu yayın, sözlük tabanlı otomatik tireleme kurallarını kullanır.

– Bileşik sıfatlar tercihen bileşik sınırından bölünür: “state-of-the-” satır sonunda, “art” sonraki satırda kalır.
– Tek harfli heceler veya çok kısa parçalar satır sonunda bırakılmamalıdır.
– Önek+gövde ayrımında, belirsizlik yaratmayacak şekilde bölmek daha güvenlidir: “re-” satır sonunda kalabilir, fakat aşırı kullanımdan kaçının.
– Noktalama yerine göre tire kullanmayın: Sayı aralıklarında en kısa çizgi değil, en dash (–) tercih edilir: “2019–2024”.

Güncel Not: Dijitalde otomatik tireleme için dil etiketini doğru ayarlamak ve gerektiğinde yumuşak tire (discretionary hyphen) kullanmak okunabilirliği artırır; bazı platformlarda bu özellikler varsayılan olarak kapalı olabilir.

Akademik ve İş Yazışmalarında Hangi Stil Tercih Edilmeli?

Stil rehberleri kısa çizgi politikalarında ufak farklılıklar taşır: Chicago Manual of Style (ABD) kısa çizgiyi azaltma eğilimindedir; AP Stylebook (ABD) haber metinlerine odaklı pratik çözümler sunar. Oxford veya Guardian/Observer (UK) stillerinde ise tutarlılık ve okunabilirlik ön plandadır.

Önerimiz şu adımlarla belirsizliği ortadan kaldırmanızdır:

– Hangi varyasyonda yazacağınıza baştan karar verin (UK mi, US mi).
– Seçeceğiniz sözlük/stil rehberini belirleyin ve metin boyunca tutarlı kalın.
– Kurumsal rehber varsa ona uyun; yoksa Chicago (US) veya Oxford (UK) gibi kapsamlı kaynakları tercih edin.
– Dijitalde “title” ve “snippet” görünürlüğü için bileşik sıfatlarda netlik sağlayın; arama motorları için de okunabilirlik avantajdır.

Güncel Not: Kurum içi terminoloji sözlükleri (ör. marka adları, ürün isimleri) genel stil kuralını geçersiz kılabilir; bu durumda kurum kılavuzunu esas alın.

Sık Yapılan Hatalar ve Hızlı Çözüm İpuçları Nelerdir?

– -ly ile biten zarflardan sonra kısa çizgi koymayın: “newly minted”, “highly skilled”.
– Bileşik sıfat isimden önceyse kısa çizgiyi unutmayın: “a long-term plan”. İsimden sonra çoğu kez kaldırın: “The plan is long term.”
– Anlam belirsizliğinde kısa çizgiyi tercih edin: “re-cover (yeniden kaplamak)” vs “recover (iyileşmek)”.
– Marka ve özel adlarda görünürlüğü bozmayın: “mid-2026”, “pre-Covid”.
– Tek metinde iki stili karıştırmayın. Bir yerde “non-profit”, başka yerde “nonprofit” okuyucuyu yorar.
– Yinelemelerde askıda kısa çizgi kullanın: “cost- and time-effective”.

Metninizde Kısa Çizgiye Hızlı Karar Verme: Adım Adım

1. Hedef varyasyonu belirleyin (UK mi, US mi?). Metnin alıcısına göre tek bir varyasyon seçin ve belge boyunca ondan sapmayın.
2. Bir sözlük + stil rehberi ikilisi seçin. Örn. US için Merriam‑Webster + Chicago; UK için Cambridge/Oxford + kurum stiliniz. Çelişki durumunda stil rehberini önceleyin.
3. Bileşik sıfatın konumunu kontrol edin. İsimden önceyse kısa çizgi çoğunlukla gerekir (“a well-known method”); yüklem konumunda genelde kalkar (“The method is well known”).
4. Önek ve belirsizlik taraması yapın. “re-, co-, pre-, non-, self-, ex-” gibi öneklerde belirsizlik varsa kısa çizgi ekleyin (“re-sign”/“resign”).
5. Özel kuralları uygulayın. -ly zarflarıyla kısa çizgi kullanmayın; yaş/süre ve kesir yapılarında doğru zincirlemeyi kurun (“10- to 12-year-olds”, “two-thirds majority”).
6. Dijital yerleşim ve satır sonunu gözden geçirin. Otomatik tireleme dil ayarlarını doğrulayın; sayı aralıklarında en dash (–) kullanın, bileşikleri uygun sınırdan bölün.
7. Tutarlılık denetimi yapın. Metin sonu taramasında aynı terimin tüm görünümlerini hizalayın (“nonprofit” vs “non-profit” gibi).

Yurt Dışında Öğrenirken Pratik Nasıl Geliştirilir?

Kısa çizgi kullanımında ustalaşmanın en iyi yolu, nitelikli okuma ve düzenli yazma pratiğidir. Yurtdışında İngilizce kursuna giden öğrencilerimiz, öğretmen geri bildirimiyle hatalarını hızla düzeltir. Derslerde “compound modifiers”, “prefix handling” gibi modüller sayesinde, hem UK hem US kullanımına güvenle hâkim olursunuz.

Doğru programı seçmek için Yurtdışı Eğitim Danışmanlık ekibimizle hedeflerinizi paylaşın; eğitim alacağınız ülkeye göre uygun stil rehberleri ve kaynak listeleri de önerelim. Seviye uyumunuzu anlamak için hemen İngilizce Seviye Testi Çöz, sonra da seçenekleri birlikte değerlendirelim. Eğer akademik bir hazırlık istiyorsanız, kapsamlı kurs alternatifleri için Yurtdışında Dil Eğitimi sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Sonuç

Kısa çizgi, anlamı keskinleştirir ve cümleyi profesyonelleştirir. İngiliz ve Amerikan İngilizcesi arasındaki farklar büyük ölçüde “tercih” düzeyindedir; ancak başvuru belgeleri, CV veya akademik metinlerde tutarlı bir stil takip etmek sizi bir adım öne taşır. Genel kural olarak, isimden önce gelen bileşik sıfatlarda kısa çizgi kullanın, -ly zarflardan sonra kısa çizgiden kaçının ve belirsizliği gideren çözümleri tercih edin.

Hangi ülkeye giderseniz gidin, seçeceğiniz stil rehberi ve düzenli pratikle kısa çizgi kullanımınız hızla olgunlaşacaktır. Lemon Academy danışmanları, dil eğitimi yolculuğunuz boyunca bu tür “küçük ama kritik” detaylarda da yanınızda.

Sıkça Sorulan Sorular

S: “Well known” mı “well-known” mı doğru?

C: İsimden önce sıfat olarak kullanıldığında “well-known author” doğru; yüklem pozisyonunda “The author is well known.” şeklinde kısa çizgi kalkar.

S: “Reenter” mi “re-enter” mı yazmalıyım?

C: ABD İngilizcesinde “reenter” kabul görür; Birleşik Krallıkta “re-enter” daha yaygındır. Ancak anlam karışıklığı varsa (re-sign/resign) mutlaka kısa çizgi kullanın.

S: “Email” ve “e-mail” arasında fark var mı?

C: Güncel kullanımda her iki varyasyonda da “email” tercih ediliyor. Eski metinlerde “e-mail” görebilirsiniz.

S: “Nonprofit” mı “non-profit” mi?

C: ABD’de “nonprofit” yerleşik; Birleşik Krallıkta “non-profit” sık görülür. Projenizin hedef piyasasına göre birini seçip tutarlı kullanın.

S: -ly ile biten zarflarda kısa çizgi olur mu?

C: Hayır. “highly skilled team”, “poorly written report” gibi yapılarda kısa çizgi kullanılmaz.

S: Yaş ve süre belirten yapılar nasıl yazılır?

C: İsimden önce “a five-year-old child”, “a two-week break”; isimden sonra “The child is five years old.” biçiminde kısa çizgi genelde kalkar.

S: Bileşik sıfatlar satır sonunda nasıl bölünür?

C: Tercihen bileşik sınırından bölün: “state-of-the-” satır sonunda, “art” sonraki satırda. Aşırı bölme okunabilirliği bozar; mümkünse kaçının.

S: Stil rehberini nasıl seçmeliyim?

C: Hedef ülke ve kurum kriterlerini göz önünde bulundurun. ABD için Chicago/AP; Birleşik Krallık için Oxford/Guardian stilleri iyi başlangıçtır ve tutarlılığı garanti eder.