Son Güncelleme: 30 Aralık 2025

THE ve QS sıralamalarının farkları: Hangisi daha güvenilir?

Yurtdışında üniversite seçerken en çok referans verilen iki global sıralama Times Higher Education (THE) ve QS World University Rankings. Peki bu iki liste neye göre hazırlanıyor, aralarındaki temel farklar neler ve hangisine güvenmek daha doğru? Bu yazıda, yöntemleri, güçlü ve zayıf tarafları ve doğru kullanım yollarını somut örneklerle ele alıyoruz. Kararı verirken tek bir listeye değil, hedeflerinize uyan kanıt setlerine ve profesyonel rehberliğe bakmanın neden kritik olduğunu da anlatıyoruz. Bu noktada, karar sürecinizi hızlandırmak için deneyimli bir Yurtdışı Eğitim Danışmanlık ekibinden destek almak büyük fark yaratır.

İçindekiler

• THE ve QS nedir?
• Metodoloji: Hangi kriterleri ölçüyorlar?
• Veri kaynakları ve doğrulanabilirlik
• Bölüm ve ülke bazlı farklılıklar
• Hangi sıralama ne zaman daha anlamlı?
• Yaygın yanılgılar ve dikkat edilmesi gerekenler
• Özet karşılaştırma tablosu
• Sonuç
• Sıkça Sorulan Sorular

THE ve QS nedir?

Times Higher Education (THE), kökeni itibarıyla akademik dünyaya yakın bir yayın kuruluşu tarafından hazırlanan; öğretim kalitesi, araştırma ortamı, araştırma kalitesi, uluslararası görünüm ve sanayi geliri gibi alanları puanlayan bir sıralamadır. QS ise küresel ölçekte geniş katılımlı akademik ve işveren itibarı anketleri, atıf etkisi, öğrenci-öğretim üyesi oranı ve uluslararasılaşma gibi göstergelerle üniversiteleri değerlendirir.

Her iki sıralama da dünyada milyonlarca öğrenci ve aile tarafından karar sürecinde referans alınır. Ancak “aynı üniversite neden iki listede farklı konumda?” sorusunun yanıtı, kullandıkları veri setleri ve ağırlıklardaki farklarda yatar. Bu farkları anlamak, veriyi doğru okumanın ilk şartıdır.

Metodoloji: Hangi kriterleri ölçüyorlar?

Her iki kuruluş da araştırma ve öğretimi merkeze alır; ancak veri toplama biçimleri ve ağırlıklandırmalar önemli ölçüde farklıdır. Bu nedenle “hangi sıralama daha güvenilir?” sorusu, “hangi kriter senin için daha önemli?” sorusuyla birlikte düşünülmelidir.

Öğretim ve araştırma yaklaşımı

THE, öğretimi ölçerken öğrenci-öğretim üyesi oranı, doktora-önlisans dengesi, öğretim geleneği ve kurumun akademik kapasitesi gibi göstergeleri bir arada değerlendirir. Araştırma tarafında ise üretkenlik (yayın sayısı), itibar ve kalite (alan-normalize atıf etkisi) aynı çerçevenin parçalarıdır. QS tarafında araştırma etkisi daha çok “öğretim üyesi başına atıf” metriği üzerinden yansır; öğretimde ise doğrudan sınıf içi deneyimi ölçmek yerine öğrenci-öğretim üyesi oranı ve itibar anketlerinin öğretime dair algıyı nasıl etkilediği ön plandadır.

İtibar anketlerinin ağırlığı

QS, akademik itibar ve işveren itibarı anketlerine daha yüksek ağırlık verir; bu durum özellikle iş dünyasıyla güçlü bağları olan, mezun istihdamı yüksek üniversiteleri QS listesinde öne çıkarır. THE de itibar verisi kullanır ancak genel skorun yalnızca bir parçasıdır ve araştırma/öğretim kalitesine ilişkin daha fazla metrikle dengelenir. Bu fark, “algı” ile “ölçüm” dengesinde QS’nin algıyı daha belirgin, THE’nin ise performans göstergelerini daha kapsamlı kullandığı anlamına gelir.

Uluslararasılaşma ve sanayi etkileşimi

THE, uluslararası öğrenci ve personel oranlarıyla birlikte uluslararası iş birlikleri ve sanayi gelirini ayrıca puanlar. Bu yaklaşım, araştırması endüstriyle iç içe olan teknik üniversitelerin THE’de daha görünür olmasını sağlar. QS ise uluslararası öğrenci ve akademisyen oranlarının yanı sıra işverenlerin geri bildirimlerini sisteme dahil ederek mezuniyet sonrası fırsatları görünür kılar. Yakın dönemde QS, istihdam ve sürdürülebilirlik gibi yeni boyutları da metodolojisine ekleyerek güncel eğilimleri yansıtmaya başladı.

Güncellenen metodolojiler

Her iki sıralama da yöntemlerini düzenli aralıklarla günceller. Bu nedenle yıllar içinde aynı üniversitenin keskin sıralama değişimleri her zaman “performans düşüşü” anlamına gelmeyebilir; bazen yalnızca metodoloji revizyonlarının doğal sonucudur. Karşılaştırma yaparken mutlaka aynı yılın verilerine ve değişim notlarına bakmak gerekir.

Veri kaynakları ve doğrulanabilirlik

THE ve QS, verilerini üç ana kaynaktan besler: kurumların kendi beyanları, bağımsız veri tabanları (örneğin atıf verileri) ve itibar anketleri. Kurumsal veriler doğrulanır; ancak her kurumun raporlama disiplini ve veri altyapısı aynı olamayabilir. Bu da küçük farkların sıralamada görünür etkilere dönüşmesine neden olabilir.

Atıf verileri disiplinlere göre büyük değişkenlik gösterir. Tıp ve mühendislik gibi alanlarda yayın ve atıf hacmi doğası gereği yüksektir; sosyal bilimlerde ise daha düşüktür. Bu farklılıklar, her iki kuruluş tarafından alan-normalizasyonu gibi tekniklerle dengelenmeye çalışılır; yine de disiplin kompozisyonu güçlü kurumlar doğal avantaj yakalayabilir.

İtibar anketleri geniş örneklemlerle yürütülür; fakat anketlerin doğası gereği bölgesel bilinirlik, dil ve marka gücü gibi etkenlerin yansıması kaçınılmazdır. Dolayısıyla itibar skorunu, “pazarlama görünürlüğü” ve “akademik etki”nin birleşik bir çıktısı gibi okumak daha gerçekçi olur.

Bölüm ve ülke bazlı farklılıklar

Küresel genel sıralamalar, kurumun tamamını tek puana indirger. Oysa öğrencilerin deneyimi çoğunlukla program düzeyinde şekillenir. Mühendislikte çok güçlü olup sosyal bilimlerde ortalama olan bir üniversite genel listede orta sıralarda görünebilir; ancak hedef bölümünüzde dünya çapında ilk 50’dedir. Bu nedenle karar verirken bölüm bazlı sıralamalara ve araştırma kümelerine özellikle bakmak gerekir.

Ülke bazında da farklılıklar vardır. Bazı ülkeler (örneğin Birleşik Krallık) araştırma değerlendirme sistemleri, finansman yapıları ve uluslararasılaşma politikaları nedeniyle THE’de güçlü görünür. Bazıları ise işveren ilişkileri ve mezun ağları sayesinde QS’de daha parlaktır. Bu tablo, “nerede yaşayacağım ve kariyerimi nerede kuracağım?” sorularıyla birlikte okunmalıdır.

Hangi sıralama ne zaman daha anlamlı?

Yoğun araştırma hedefleri olan, yüksek lisans veya doktora planlayan öğrenciler için THE’nin araştırma kalitesi ve ortamını ayrıntılandıran göstergeleri daha açıklayıcı olabilir. Özellikle alan-normalize atıf etkisi ve sanayi geliri gibi başlıklar, laboratuvar altyapısı ve fonlara erişim hakkında fikir verir.

Mezuniyet sonrası işe yerleşme ve işveren nezdindeki prestij sizin için birincil öncelikse, QS’deki işveren itibarı ve istihdam odaklı göstergeler daha pratik bir sinyal sunabilir. Girişimcilik, staj olanakları ve sektörle bağlar gibi unsurlar QS metodolojisinde daha güçlü hissedilir.

Kısa liste oluştururken ise ikisini birlikte kullanmak akıllıca bir yaklaşımdır: THE verileri ile araştırma ve öğretimdeki yapısal gücü kontrol eder, QS ile işveren algısı ve uluslararası fırsatları çapraz kontrol edersiniz. Bu denge, Yurtdışında üniversite okumak isteyen öğrenciler için hem akademik hem de kariyer boyutunda daha isabetli kararlar üretir.

Yaygın yanılgılar ve dikkat edilmesi gerekenler

Birinci yanılgı, “tek puan=tek gerçek” düşüncesidir. Sıralamalar, büyük ve karmaşık bir kurumsal yapıyı sayısal bir özet haline getirir; bu özet, sizin önceliklerinizle bire bir aynı ağırlıkları taşımaz. Dolayısıyla tek bir sıralamada birkaç basamaklık fark, gerçekte öğrenci deneyiminizde ölçülemez bir farka karşılık gelmeyebilir.

İkinci yanılgı, yıllık oynaklıkları doğrudan performans değişimi sanmaktır. Sıklıkla metodoloji güncellemeleri, veri setlerindeki eklemeler veya çıkarımlar etkili olur. Değişimin nedenine bakmadan sonuç okumak hatalı çıkarımlara yol açar.

Üçüncüsü, “genel sıralama her bölüm için geçerlidir” varsayımıdır. Mutlaka bölüm bazlı sonuçlara, araştırma gruplarının yayın performansına, mentorluk ve laboratuvar erişimine ve staj/kooperatif yerleştirmelerine de bakın. Kariyer hedefiniz uluslararası ise, programın işveren ilişkileri ve mezun ağını ayrıca inceleyin.

Son olarak, dil yeterliliği, burs politikaları, yaşam maliyetleri ve vize süreçleri gibi faktörler sıralamaların dışında kalır; ancak kararın ağırlıklı kısmını belirler. Planlama aşamasında seviye tespitinizi yapıp gerçekçi zaman çizelgesi oluşturmak için İngilizce Seviye Testi Çöz bağlantısından seviyenizi kolayca ölçebilirsiniz.

Özet karşılaştırma tablosu

Aşağıdaki tablo, THE ve QS’nin aynı temaları nasıl farklı merceklerle değerlendirdiğini özetler. Yüzde ağırlıkları yıllara göre güncellenebildiğinden, bunu “yaklaşım farkı” olarak okumanız daha sağlıklıdır.

Sonuç

THE ve QS, farklı sorulara farklı merceklerle yanıt veren iki güçlü referans kaynağıdır. THE, araştırma kalitesi ve kurumsal kapasiteyi daha kapsamlı metriklerle ölçerken; QS, küresel tanınırlık, işveren algısı ve uluslararası fırsatları daha görünür kılar. “Hangisi daha güvenilir?” sorusunun tek bir doğru cevabı yoktur; sizin için güvenilir olan, hedeflerinize en çok uyan gösterge setidir.

En sağlıklı yaklaşım; hedef bölümünüzü, kariyer planınızı ve bütçenizi netleştirip, iki sıralamayı da aynı yılın metodolojisiyle birlikte okumaktır. Ardından bölüm bazlı sıralamalar, akademik kadro profili, mezun istihdamı, kampüs ve şehir yaşamı gibi “gerçek deneyim” verileriyle tabloyu tamamlayın. Lemon Academy olarak bu süreci sizin adınıza sistematik hale getirir, kısa listenizi veri ve deneyimle güçlendiririz.

Sıkça Sorulan Sorular

THE mi QS mi daha objektif?

Her ikisi de farklı veri kaynaklarına dayanır ve kendi içinde tutarlıdır. THE performans odaklı, QS ise itibar ve işveren perspektifini daha belirgin yansıtır. Hedefinize göre “daha uygun” olanı seçmek en doğrusudur.

Genel sıralama mı, bölüm sıralaması mı daha önemli?

Program deneyiminiz bölüm düzeyinde şekillenir. Bu nedenle genel sıralamayı bir çerçeve, bölüm sıralamasını ise asıl karar verisi olarak düşünmek daha gerçekçidir.

Sıralamadaki yıllık düşüş, üniversitenin kötüye gittiği anlamına gelir mi?

Her zaman değil. Metodoloji güncellemeleri, veri kapsamındaki değişimler ve diğer kurumların performansı sıralamanızı etkileyebilir. Değişimin nedenini incelemek gerekir.

İşverenler hangi sıralamayı daha çok önemsiyor?

Sektöre göre değişir; QS’deki işveren itibarı ve istihdam göstergeleri iş dünyasında daha çok referans alınabilir. Ancak teknik alanlarda THE’nin araştırma gücünü yansıtan göstergeleri de değer görür.

Küçük ama çok iyi bir bölümüm var, neden listelerde gerideyiz?

Küresel listeler kurumun bütününü puanlar. Küçük ama mükemmel bölümler, genel skorun içinde kaybolabilir. Bu durumda bölüm sıralamaları ve araştırma grubu çıktıları daha doğru sinyal üretir.

Uluslararası öğrenci oranı yüksekse bu iyi midir?

Çeşitlilik ve küresel ağlar açısından olumludur; ancak tek başına kalite göstergesi değildir. Öğretim kapasitesi, araştırma kalitesi ve istihdam verileriyle birlikte değerlendirilmelidir.

Karar verirken başka hangi araçları kullanmalıyım?

Bölüm müfredatı, akademik kadro profili, mezun ağları, staj fırsatları ve şehir yaşam maliyetleri kritik rol oynar. Karar sürecinizi hızlandırmak için veriye dayalı bir planlama ve profesyonel rehberlik öneririz.